၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေသာ အမ်ဳိးသားႏွင့္ အမ်ိဳးသမီးတို႔သည္ ကြန္ဒံုးကို စြပ္ျပီးေနာက္ ေလထုတ္ ပစ္ေလ့ မရိွေၾကာင္း ေတြ႕ရိွရသည္။ လိင္ဆက္ဆံစဥ္ ကြန္ဒံုး ေပါက္ျပဲျခင္းႏွင့္ ယိုစိမ့္မႈ ျဖစ္ပြားျခင္းတို႔မွာလည္း ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထ ရိွေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။ ပညာရွင္တို႔က ကြန္ဒံုးကို စနစ္တက် ထိေရာက္စြာ အသံုးျပဳႏိုင္မႈ တိုးတက္လာျခင္းအားျဖင့္ ေရာဂါ ကူးစက္မႈေပါင္း သန္းႏွင့္ခီ်လ်က္ကို ေရွာင္ရွား ႏိုင္လိမ့္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း သတိ ေပးခဲ့သည္။

HPV Human Papilloma Virus ဟာ HIV လိုပဲ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးျဖစ္တာေၾကာင့္ သူ႔အတြက္ အျမစ္ျပတ္ေအာင္ မကုႏိုင္ပါဘူး။ HPV ကူးစက္ခံရရင္ အေတာ္မ်ားမ်ားက ခ်က္ခ်င္း လကၡဏာ မျပတတ္ပါဘူး။ ခုခံအား က်လာမွ ၾကြက္ႏို႔ပံုစံ အေစ့ေသးေသးေလးေတြကေန စပါတယ္။ အဲဒီ အေစ့ေသးေသးေလးေတြကေန အရည္ၾကည္ေလးေတြ ထြက္ပါတယ္။ အဲဒီအရည္ၾကည္ထဲမွာ HPV ပိုးေတြ ပါေနျပီး သူတစ္ပါးကို ထိမိတာနဲ႔ ကူးစက္ႏုိင္ပါတယ္။

“HIV ေၾကာင့္ လံုၿခံဳစိတ္ခ်ရတဲ့ လိင္ဆက္ဆံ မႈအေၾကာင္း က်ေနာ္တို႔ ေျပာခြင့္ရတယ္။ ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ပဲ ေျပာခြင့္ရ သလိုပါပဲ” ဟု ျမန္မာႏိုင္ငံ တြင္ မိသားစုစီမံကိန္းကို ဦးတည္ရင္း လိင္ႏွင့္ မ်ိဳး ဆက္ပြားက်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ား ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေပးေနေသာ အဖြဲ႕အစည္းတခု ျဖစ္သည့္ Marie stopes International မွ Country Director ေဒါက္တာ စစ္ႏိုင္ကေျပာသည္။

အေမရိကန္ ႏုိင္ငံမွာ ရွိတဲ့ အသက္ (၂၂) ႏွစ္ အရြယ္ တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသား တစ္ဦး ျဖစ္တဲ့ မိုက္ကယ္ ဂၽြန္ဆင္ဟာ ေယာက်္ားေပါင္း (၃၀) ေက်ာ္ကို HIV ပိုး ကူးစက္ေအာင္ ျပဳလုပ္ခဲ့လို႔ အေရးယူမႈနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေန ရၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ မိုက္ကယ္ ဂၽြန္ဆင္ဟာ မိန္းမလ်ာ တစ္ဦးျဖစ္ၿပီး အင္တာနက္ ေပၚကေန ေယာက်္ားေတြကို ဆြဲေဆာင္ စည္း႐ံုးမႈ ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ခုခံအားက်လာရင္ ျပင္ပက ေရာဂါအစံု လူထဲ၀င္လာပါတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ တီဘီပိုးလဲ ၀င္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ပိုးရွိသူမွာ တီဘီေရာဂါနဲ႔ တြဲေနတတ္ပါတယ္။ လူအေတာ္မ်ားမ်ားက ပိုးရွိတာကို မသိေနေတာ့ တီဘီေရာဂါလို႔ ထင္ျပီး တီဘီေဆးေသာက္ရင္း မသကၤာလို႔ ေသြး စစ္ၾကည့္မွ HIV ပိုးရွိေနမွန္း သိၾကရပါတယ္။ ဆိုလိုတာက တီဘီနဲ႔ ေအအိုင္ဒီအက္ ေရာဂါႏွစ္ခုက ဒြန္တြဲေနတတ္ပါတယ္။ လကၡဏာအားျဖင့္ သိပ္မတူညီၾကပါဘူး။ ေခ်ာင္းဆိုးတာ၊ ပိန္တာကေတာ့ ႏွစ္ခုစလံုးမွာ ရွိတတ္ပါတယ္။

အခု ကာလသားေရာဂါ ဆိုတာ ဘာလဲ ေျပာျပပါ႔မယ္။ ကာလသားေရာဂါဆိုတာ လိင္ဆက္ဆံရာကေန ကူးတဲ့ ေရာဂါတိုင္းကို ေခၚပါတယ္။ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေရာဂါေတြကေတာ့ ဆီးပူေညာင္းက် (ဂႏိုရီးယား)၊ ဆစ္ဖလစ္၊ လိင္အဂၤါ ေရယံု၊ လိင္အဂၤါ ၾကြက္ႏို႔ ေပါင္အၾကိတ္ (ဘင္) နဲ႔ ရွမ္ကာ (ဖာၾကိဳးအနာ) စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ လိင္ဆက္ဆံရာကေန ကူးတဲ့ ဒီေရာဂါေတြကို ျခံဳငံုျပီး ကာလသားေရာဂါ လို႔ ေခၚပါတယ္။ ဒီေရာဂါေတြ ထဲမွာ တစ္ခ်ိဳ႕က ဘက္တီးရီးယား ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။ ဥပမာ – ဆစ္ဖလစ္၊ ဘက္တီးရီးယားပိုးက ေဆးနဲ႔ အျမတ္ျပတ္ေအာင္ ကုလို႔ရတယ္။

အခု၀မ္းေလ်ာတာက အစားအေသာက္ေၾကာင့္ ျဖစ္မယ္ထင္ပါတယ္။ အခုအခါ ေဆာင္းရာသီနဲ႔ ေႏြရာသီစပ္ၾကားမွာ ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာ ျဖစ္တတ္ ၾကပါတယ္။ တျခား လကၡဏာေတြ ဥပမာ – ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်တာ၊ ညေနဘက္ နာတာရွည္ဖ်ားတာ၊ အၾကိတ္ေပါက္တာ စတာေတြ မရွိတဲ့ အတြက္ HIV လို႔ မေျပာႏိုင္ေသးပါဘူး။ ေသြးအေျဖကလည္း Negative ဆိုေတာ့ ပိုးမရွိတာ ေသခ်ာ ပါတယ္။

Crp ဆိုတာက C-reactive Protein ပါ။ ဒါေတြ အကုန္လံုးက လူတစ္ေယာက္ ေသြးစစ္တိုင္း ပံုမွန္ စစ္ေဆးတာေတြပါ။ HIV နဲ႔ တိုက္ရိုက္ မသက္ဆိုင္ပါဘူး ခင္ဗ်ာ။ တကယ္တမ္း မိတ္ေဆြအတြက္ ဆရာ၀န္ စစ္ေဆးသင့္တာက ကာလသား ေရာဂါပိုးနဲ႔ HIV ပိုးပါ။ ကာလသားေရာဂါပိုးက အခုေန စစ္လို႔ရေပမယ့္ HIV ပိုးကေတာ့ အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ျပီး ၃ လေနမွ စစ္လို႔ရမွာပါ။

ေဆးဘက္ဆိုင္ရာ နည္းပညာက (မတ္ခ္ မက္ဂလိုသလင္) ကေနလဲ ႏြားအရြတ္ကေန လုပ္မဲ့ ေယာက္်ားသံုး (ကြန္ဒြမ္) သစ္တခု ထုတ္လုပ္ဘို႔ ရံပံုေငြလဲ ခ်ီးျမႇင့္ခံရပါေသးတယ္။ (ကိုလာဂ်င္ ဖိုင္ဘာ) အမ်ိဳးအစား ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအမ်ိဳးအစားက သက္ရွိအရာနဲ႔ တူလို႔ အပူခ်ိန္ အေျပာင္းအလဲကို ျဖစ္ေစျပီး သဘာဝနဲ႔ ပိုနီးစပ္ပါမယ္။

Rapid Test မွာ မိတ္ေဆြစစ္ခဲ့တဲ့ Strip test ေတြနဲ႔ စစ္ပါတယ္။ ဒီလို စစ္တာက အခ်ိန္တိုအတြင္း ပိုးရွိ/မရွိကို သိႏိုင္ပါတယ္။ ေငြကုန္ေၾကးက်လည္း နည္းပါတယ္။ ဒီ Strip ေတြက အေျဖမွန္ကန္မႈ ၉၅-၉၈% ေက်ာ္ ရွိပါတယ္။ ဒီမွာစစ္လို႔ Negative ဆိုရင္ စိတ္ခ်ရပါတယ္။ ဒီမွာ စစ္လို႔ Positive ျပရင္ ဒုတိယ အဆင့္ Confirmatory Test ကို ဆက္ျပီး စစ္ရပါတယ္။

လူငယ္ေတြမွာ HIV ကာကြယ္ဖို႔ အတြက္ အသိပညာလို႔ ေျပာေတာ့ တကယ္တမ္းေျပာရင္ ဟိုအရင္ကထက္ စာရင္အသိပညာက ဒီေလာက္ႀကီး မနိမ့္ေတာ့ဘူး။ အဲဒီေတာ့ အသိပညာ ဗဟုသုတ Level ကို စစ္ၾကည့္ လိုက္လို႔ ရိွရင္ သာမန္ေလာက္ကို သိတယ္ဆုိတဲ့ အေနအထားက ၈ဝ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ ရိွတယ္။ ဒီထဲမွာ ထဲထဲဝင္ဝင္ ဂဃနဏ သိတယ္ဆုိတာ ၄ဝ၊ ၅ဝ ရာခုိင္ႏႈန္း ၾကားမွာရိွတယ္။ HIV လို႔ေျပာရင္သာမန္သိလို႔ မရဘူး။ ထဲထဲဝင္ဝင္ ဂဃနဏသိမွ ရမယ္။

ဘယ္ေလာက္ အတုိင္းအတာအထိ သူကာကြယ္ထားလဲ ေပၚမူတည္ၿပီး သူသည္ HIV ကင္းမကင္း မေသခ်ာေတာ့ဘူး။ ဒါ့အျပင္ တျခား ဒီမိန္းကေလး အျပင္ တျခားအျပင္မွာ အေပ်ာ္အပါးလိုက္စား၊ မစားဆုိတာလည္း မေသခ်ာဘူး။ ဒီလိုမ်ဳိး ေယာက်္ားေလးမွာ HIV ပုိးကူးႏုိင္တဲ့ အႏၲရာယ္ရိွ ႏုိင္တယ္။ HIV ရိွေနတယ္ ဆုိတာကို မိန္းကေလးက မသိရင္ မိန္းကေလးက HIV ကူးသြားႏုိင္တယ္။