လိင္ကဲြျပားမႈ၊ ကာမဆက္ဆံျခင္းႏွင့္ ဆက္စပ္ၿပီး ကိုယ္ဝန္ ရရွိလာႏိုင္မႈ၊ ႀကံဳေတြ႕လာႏိုင္မယ့္ အခက္ အခဲမ်ား၊ ကြန္ဒံုးကို စနစ္တက် ဘယ္လို စြပ္ရမယ္၊ လိင္ဆက္ဆံမႈ ကေန ရလာႏိုင္တဲ့ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား အေၾကာင္းႏွင့္ ဘယ္လို ကာကြယ္ႏိုင္မယ္ ဆိုတဲ့ အခ်က္မ်ား၊ လိုအပ္လို႔ ပဋိသေႏၶ တားေဆး သံုးရတဲ့အခါ သံုးစဲြရပံု….

“သူတို႔ကို ကာမဆက္ဆံမႈ မလုပ္ၾကနဲ႔လို႔ေတာ့ ေျပာလို႔ရမွာ မဟုတ္ဘူး။ ဘယ္လိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ သူတို႔ ဆက္ဆံမယ္၊ လုပ္မယ္ ဆိုရင္ေတာင္ မလိုခ်င္တဲ့ ကိုယ္ဝန္ ရမလာေအာင္၊ လိင္က တဆင့္ ကူးစက္တဲ့ ေရာဂါေတြ မကူးစက္ႏိုင္ေအာင္ ဘယ္လို လုပ္ရမယ္ဆိုတာကို သူတို႔ သိေနရင္ မျဖစ္သင့္တဲ့ အေျခအေနေတြကို ကာကြယ္ႏိုင္တာေပါ့။”

ဆရာၾကီး သိပံၸမႉးတင္ ေက်ာင္းကိုလာျပီး HIV, AIDS ကူးစက္ေရာဂါနဲ႔ ပါတ္သတ္တဲ့ ပညာေပး ေဟာေျပာပြဲ လုပ္တယ္။ ေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူ အကုန္တတ္ရတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ၉ တန္း၊ ဆယ္တန္းကပဲ တတ္ရတာ။ ေနာက္ပိုင္း လိင္ပညာေပး အေၾကာင္းေတြပါေျပာမဲ့ အခ်ိန္ၾက မိန္းကေလးေတြ မပါေတာ့ဘူး။ ေက်ာင္းက ဆရာ၊ ဆရာမေတြ ပဲလား၊ ေက်ာင္းအုပ္ၾကီးကပဲလား မသိဘူး။ ေက်ာင္းသူေတြ နားေထာင္ဖို႔ မသင့္ဘူးလို႔ သတ္မွတ္ျပီး ျပန္ခိုင္းလို႔ပါ။ ဆရာၾကီးကေတာ့ အားလုံးကို နားေထာင္ေစခ်င္တယ္။

ေနာက္တစ္ခ်က္က မိတ္ေဆြမွာ HIV ပိုးရွိေနတာ မိန္းကေလးကို အသိေပးထားပါ သလား၊ သူမက သိေနတယ္ ဆိုရင္ေတာ့ စိတ္ေသာက သက္သာေစဖို႔ တတ္ကၽြမ္းတဲ့ သူေတြနဲ႔ ႏွစ္သိမ့္ ေဆြးေႏြး တာမ်ိဳး ျပဳလုပ္ သင့္ပါတယ္။

HIV ပိုးရွိတဲ့သူက ART (Anti-retro viral Therapy) ေဆးေသာက္ေနတယ္ ဆိုတာ HIV ပိုးေတြကို ART ေဆးက လံုးဝ ေသေအာင္သတ္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ HIV ပိုးေတြ ကိုယ္ထဲမွာ မ်ိဳးပြားတာကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ေဆးေသာက္ေနတဲ့ လူနာရဲ႕ ကိုယ္ထဲမွာ HIV ပိုးေတြက အသက္ရွင္သန္ ေနဆဲပါ။ ေဆးေသာက္လို႔ ပိုးေတြ လံုး၀ မရွိေတာ့ ဘူးဆိုတာ မဟုတ္ပါဘူး။

ေရာဂါရွိတဲ့ ေကာင္ေလးက ေကာင္မေလးရဲ႕ လိင္အဂၤါကို လွ်ာနဲ႔ ဆက္ဆံရင္ ကူးစက္ႏိုင္ေျခ နည္းပါတယ္။ ဥပမာ HIV ပိုးရွိတဲ့ ေကာင္ေလး ပါးစပ္မွာ ျပည္တည္နာေတြ ရွိတယ္ ဆိုရင္ ေကာင္ေလးရဲ႕ တံေတြး ကေန ေကာင္မေလးရဲ႕ လိင္အဂၤါ အတြင္းကို HIV ပုိုး၀င္သြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒါကေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် နည္းပါတယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗီပိုး အတြက္ကေတာ့ လိင္ကိစၥအျပီး ၃ လမျပည့္ေသးဘူးဆိုရင္ အလားတူ လိင္ကိစၥေတြ မျပဳ လုပ္ပဲ ေရွာင္ေနျပီး ၃ လေက်ာ္မွ ေသြးစစ္ သင့္ပါတယ္။ ၃ လမွာ စစ္လို႔ မေတြ႔ေသးဘူးဆိုရင္ ေနာက္ထပ္ ၃ လ ထပ္ေစာင့္ (စုစုေပါင္း ၆ လ) ျပီး ေသြးထပ္စစ္ပါ။ အဲဒီမွာ မေတြ႔ရင္ေတာ့ စိတ္ေအးရပါျပီ။ ရန္ကုန္မွာ ေနတယ္ ဆိုရင္ေတာ့ အန္ဂ်ီအို အဖြဲ႔စည္းေတြမွ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး ပညာေပးတဲ့ သူေတြနဲ႔ ေဆြးေႏြး သင့္ပါတယ္။

ရိုးရိုး မီးဖြါးသူက ဘာမွ ထူးျပီး ေရွာင္စရာမလိုပါ။ ကေလးအတြက္သာ ပိုဂရုစိုက္ပါ။ အေနအထိုင္၊ အစားအေသာက္ ပံုမွန္ေနလို႔ စားလိဳ႔ရပါတယ္။ ေသြးတိုး-ဆီးခ်ိဳ မရွိရင္ မေရွာင္ရပါ။ လူက ဝေနရင္ေတာ့ အခ်ိဳဓါတ္နဲ႔ အဆီ ေလွ်ာ့ရမယ္။ ကေလး တလခြဲေရာက္ရင္ ေနာင္ ကိုယ္ဝန္အတြက္ မလိုခ်င္ေသးရင္ တားဘို႔ နည္းလမ္းေရြးထားပါ။ ဆရာ့ ဆိုက္မ်ာ စောေတြ အားလံုးေရးထားပါတယ္။

တစ္ႀကိမ္တစ္ခါ အသိတရား ကင္းလြတ္ သြားတာနဲ႔ သင့္ခႏၶာ ကိုယ္ထဲကို ေရာဂါပုိး ဝင္ေရာက္ သြားႏိုင္ပါတယ္။ တကယ္လို႔ သင္ဟာ အေပ်ာ္အပါး လိုက္စားရင္ အကာအကြယ္ ကြန္ဒံုးကုိ မသံုးဘူး ဆိုရင္ေပါ့။ “တစ္ခါတည္းပါ” ဆုိတဲ့ အမွားေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္တဲ့ ေရာဂါပုိးေတြ ကေတာ့ အမ်ားႀကီး ႐ွိပါတယ္။

ကိုယ့္အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ အတူေနျပီး ကေလးလည္း လိုခ်င္တယ္ဆိုရင္ ကြန္ဒံုး သံုးစရာမလိုပဲ ဂ်ယ္ေလးသံုးျပီ သာသာယာယာ စခန္းသြားလို႔ ရပါတယ္။ ဒီလုိမဟုတ္ပဲ အျပင္က ေၾကးစား မိန္းကေလးနဲ႔ သြားမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ကြန္ဒံုးကို ေရာဂါ ကာကြယ္ဖို႔ သံုးရမွာျဖစ္ျပီး လိင္ကိစၥ သာယာေစဖို႔ ဂ်ယ္ကို သံုးလို႔ ရပါတယ္။

ကြန္ဒံုးသံုးစဲြမႈ ျမင့္မားဖို႔ကို ထိေရာက္ေအာင္ လုပ္ႏုိင္မွရမယ္။ လိင္လုပ္ငန္းလုပ္တဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြတင္ မဟုတ္ဘဲ တျခား အမ်ဳိးသမီးေတြလည္း ကြန္ဒံုးသံုးစဲြဖို႔ လက္တြန္႔ ၾကတယ္။ သြားဝယ္ရမွာ ရွက္စရာလို႔ ျမင္ ၾကတယ္။

ကြ်န္ေတာ္တို႔ အဖြဲ႕ေတြအေနနဲ႔ အမ်ဳိးသား ေအအိုင္ဒီအက္စ္ တိုက္ဖ်က္ေရး အစီအစဥ္ ေအာက္မွာ ပူးေပါင္း လုပ္ေဆာင္ၾကတာပါ” ဟု Myanmar Busin- ess Collection of Aids မွ စီမံကိန္းအရာရွိ ေဒါက္တာေဌးေမာင္က ေျပာသည္။