ကပ္ေရာဂါတိုက္ရာမွာ သိပၸံပညာ / ေဆးပညာကို လံုးလံုးပံု အားကိုးျပီး လုပ္လုိ႔ မရဘူး။ ဥပမာ ေရာဂါေပ်ာက္ေအာင္ ကုသေရးနဲ႔ ကာကြယ္ေရးအတြက္ သိပၸံအပိုင္းကေနျပီး ျပည့္စံုစြာ (သို႔) ေက်နပ္ ဖြယ္ေကာင္းေလာက္ေအာင္ ဖန္တီးတီထြင္ ေပးႏုိင္ေပမယ့္ လည္း ေရာဂါကုိ အျပီးအျပတ္ ရွင္းလို႔ မရခဲ့ပါဘူး။ (ဆစ္ဖလစ္ကိုသာ ၾကည့္ပါ) လူေတြရဲ႕ အျပဳအမႈ၊ လူေနမႈ၊ ဆက္ဆံေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ ဓေလ့ထံုးစံ စတဲ့ လူမႈေရး က႑နဲ႔ ႏိုင္ငံေရး က႑တို႔ဟာ အေရးၾကီးတဲ့ အပိုင္းေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

အခု ကာလသားေရာဂါ ဆိုတာ ဘာလဲ ေျပာျပပါ႔မယ္။ ကာလသားေရာဂါဆိုတာ လိင္ဆက္ဆံရာကေန ကူးတဲ့ ေရာဂါတိုင္းကို ေခၚပါတယ္။ အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေရာဂါေတြကေတာ့ ဆီးပူေညာင္းက် (ဂႏိုရီးယား)၊ ဆစ္ဖလစ္၊ လိင္အဂၤါ ေရယံု၊ လိင္အဂၤါ ၾကြက္ႏို႔ ေပါင္အၾကိတ္ (ဘင္) နဲ႔ ရွမ္ကာ (ဖာၾကိဳးအနာ) စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ လိင္ဆက္ဆံရာကေန ကူးတဲ့ ဒီေရာဂါေတြကို ျခံဳငံုျပီး ကာလသားေရာဂါ လို႔ ေခၚပါတယ္။ ဒီေရာဂါေတြ ထဲမွာ တစ္ခ်ိဳ႕က ဘက္တီးရီးယား ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။ ဥပမာ – ဆစ္ဖလစ္၊ ဘက္တီးရီးယားပိုးက ေဆးနဲ႔ အျမတ္ျပတ္ေအာင္ ကုလို႔ရတယ္။

AIDS နဲ႔ လူထုက်န္းမာေရး အႏၱရာယ္၊ AIDS ေရာဂါသည္ေတြ ခံစားေနရတဲ့ ကိစၥနဲ႔ ျပႆနာေတြကို ဆက္တုိက္ဆိုသလို တင္ျပ ေဖာ္ထုတ္ လာၾကတယ္။ ဒီေတာ့ AIDS ဟာ “ေဂး” ေတြနဲ႔ အျခား လူနည္းစုကိုသာ ကြက္ျပီးထိတဲ့ တိတ္တခိုး ေရာဂါလို႔ လူေတြ အသိစိတ္မွာ ေပါ့ေပါ့ပဲ ထားခဲ့တဲ့ ေရာဂါ ဘဝကေန လူသိမ်ားတဲ့ ေက်ာ္ေစာတဲ့ ေရာဂါ အသြင္ ေျပာင္းသြား ခဲ့တယ္။

PLHIV ဆိုတာ သိလိုက္ရင္ လူေတြ စိတ္ထဲမွာ ဒီေကာင္ မဟုတ္တာ လုပ္တဲ့သူ၊ အေပ်ာ္အပါး လုိက္စားတယ္၊ မူးယစ္ေဆးသံုးတယ္လို႔ ထင္ၾကတယ္။ ကူးစက္တာ ဒီႏွစ္ခုထဲတင္ မဟုတ္ပါဘူး။ ေသြးကကူးတာ၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မိခင္က ကူးတာ၊ ခြ်န္ထက္တဲ့ အရာကကူးတာ၊ လိင္ဆက္ဆံတာက ကူးတာ၊ အဲဒီလုိ မစဥ္းစားၾကဘူး။ က်န္တဲ့ နယ္ပယ္ေတြမွာလည္း လူမသိ သူမသိ ကူးတာေတြ ရွိတယ္။ အဲဒါေတြကို သိေအာင္ တစ္ျမိဳ႕ တစ္ရက္ႏႈန္း စက္ဘီးစီးျပီး ျပည္သူေတြ ရင္ထဲ စြဲစြဲျမဲျမဲ လက္ခံေအာင္ လုပ္မယ္လုိ႔ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ လုပ္ျဖစ္တာ။

ရခုိင္ျပည္နယ္ အမ်ဳိးသမီးေရးရာအဖြဲ႔ ဥကၠ႒ ေဒၚညိဳညိဳေဝလြင္က အဖြင့္အမွာစကား ေျပာၾကားခဲ့ၿပီး ၿမဳိ႕နယ္ က်န္းမာေရး ဦးစီဌာနမွဴး ေဒါက္တာ ေက်ာ့သာစိန္က (HIV) ေရာဂါပုိး ျဖစ္ပြားရျခင္း အေၾကာင္းအရာမ်ား၊ (HIV) မျဖစ္ေအာင္ ေနထုိင္ရမယ္႔ အေၾကာင္းအရာမ်ား၊ (AIDS) ေရာဂါ ျဖစ္ပြားေနသူေတြကို ကူညီ ေစာင္႔ေရွာက္ဖို႔ အတြက္ သိေကာင္းစရာေတြကို ေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူမ်ားအား အသိပညာေပး ေဟာေျပာခဲ့တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

ဒီဇင္ဘာလ ၁ ရက္ဟာ ကမၻာ့ HIV တိုက္ဖ်က္ေန႔ပဲဗ်။ WHO က ထုတ္တဲ့ အစီရင္ခံစာ တစ္ေစာင္မွာ ကမၻာမွာ လြန္ခဲ့တဲ့ ၁၀ ႏွစ္အထဲ ဆယ္ေက်ာ္သက္ လူငယ္ေတြၾကား HIV ကူးစက္ခံရတဲ့ႏႈန္းက သံုးပံုတစ္ပံု ပိုမ်ားလာတယ္လို႔ေျပာ ထားတာ ေတြ႕ရတယ္။ ဒီစာရင္းအရဆိုရင္ AIDSေရာဂါဟာ ကမၻာႀကီး ကလူသားအားလံုးရဲ႕ အသက္ အႏၲရာယ္ကို မီးေမာင္းထိုး ျပေနတာပဲဗ်။

ယေန႔က်ေရာက္ေသာ ကမာၻ႕ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေန႔၊ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၁ ရက္ေန႔ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ ဟင္းမ္ စာဖတ္ပရိသတ္မ်ားအား ၂၀၁၃ ခုႏွစ္အတြင္း ဟင္းမ္အေနျဖင့္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့မႈမ်ားအား ယခုပို႔စ္ကို ေရးသား တင္ျပအပ္ပါသည္။ ဟင္း(မ္)ကို ၂၀၀၆ ခုႏွစ္တြင္ အဂၤလိပ္လို စတင္ ထုတ္လြင့္ခဲ့ျပီး ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာလို စတင္ တင္ျပႏိုင္ခဲ့ ပါသည္။ ဟင္းမ္ ျမန္မာပိုင္းအစီအစဥ္ကို ထုတ္လႊင့္ခဲ့သည္မွာ ယခုဆိုလွ်င္ ၄ ႏွစ္ ခရီးသို႔ ေရာက္ရွိေနၿပီျဖစ္သည္။

HIV ပိုး ရွိၿပီးသား အမ်ဳိးသမီးမ်ား ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ ကာလမွာပင္ သူတို႔ရဲ႕ ကေလးကို ကူးစက္မႈ ေလ်ာ့နည္းေအာင္ လုပ္ႏိုင္ေပမဲ့ ႏွစ္စဥ္ မိမိကုိယ္ထဲမွာ HIV ပိုး ရွိၿပီးသား မိခင္က ေမြးလိုက္တဲ့ ကေလးမ်ား မွာ ပိုးရရွိေနၿပီးသား ၅ဝဝဝ မွ ၁ဝဝဝဝ ေလာက္ ရွိမယ္လို႔ ခန္႔မွန္း ထားပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ ကာလမွာ ေရာဂါပိုး ေတြ႕ၿပီး ေဆးဝါး စနစ္တက် ကုသႏိုင္တယ္ ဆိုရင္ မိခင္က ကေလးကို ကူးစက္မႈ သက္သာ သြားႏိုင္ပါတယ္။

ကြ်န္ေတာ္တို႔ႏိုိုင္ငံမွာ ႏိုင္ငံရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ဘာသာေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ က်န္းမာေရး၊ စီးပြါးေရး အေျခအေနေတြနဲ႔ ကိုက္ညီတာေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံ သားေတြ ကိုယ္တိုင္ကေန တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးတာေတြ အဆင့္ဆင့္လုပ္ၾကျပီးမွ အေကာင္းဆံုးကို ဆန္ကာတင္ ေရြးသင့္ပါတယ္။ ဒီအေရးကိစၥမွာ တိုင္းတပါးသားေတြ ဆီက အၾကံဥာဏ္ အကူအညီမလို ဘူးထင္ပါတယ္။

HIV ေ၀ဒနာရွင္ ဦးစရကိုက ျမိဳ႕နယ္ေပါင္း ၂၅၅ ျမိဳ႕သို႔ တစ္ကိုယ္ေတာ္ စက္ဘီးစီးနင္း သြားေရာက္၍ ခုခံအား က်ဆင္းမွဳ ကူးစက္ေရာဂါ ေ၀ဒနာရွင္မ်ား သက္တမ္းေစ့ေနနိုင္ေရး အတြက္ အၾကံျပဳ ေဆြးေႏြးခ်က္မ်ား ျပဳလုပ္ သြားမည္ဟု သိရသည္။ စေနေန႔က နာေရးကူညီမွဳအသင္း (ရန္ကုန္) တြင္ က်င္းပသည့္ ခရီးစဥ္ မိတ္ဆက္ပြဲ၌ ကုိးနွစ္ၾကာ HIV ႏွင့္ ေနထုိင္ခ့ဲသည့္ ဦးစရကိုက ေျပာၾကားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ရာသီေသြး စဆင္း စသျဖင့္။ က်ားေဟာ္မုန္း။ မေဟာ္မုန္းေတြက ဘာ။ သေႏၶ ဘယ္လုိေဆာင္။ သေႏၶ ဘယ္လုိတား။ ကိုယ္၀န္ပ်က္တာ ဘယ္လုိ။ အႏၱရာယ္ကင္းတဲ့ လိင္ဆက္ဆံေရးက ဘယ္လုိ။ လိင္ဆက္ဆံေရးက လာတဲ့ ကူးစက္ေရာဂါေတြ ဆုိတာက ဘာေတြလဲ၊ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ၊ ေအအုိင္ဒီအက္စ္က ဘာ။ အကုန္သိၾကျပီ။ ဒါေတြကို မသိသင့္တာ ဘာရွိသလဲ။

သူ႔ဆီက ထြက္တဲ့ မိန္းမ အရည္က ကြန္ဒံုးအဆံုး လိင္တံ အရင္းအသားမွာ စိုေနပါတယ္။ ၿပီးၿပီးခ်င္းေတာ့ ေရေဆး ပါတယ္။ အဲ့ဒီလို အသားမွာ စိုတာကေကာ HIV/AIDS ကူးဆက္ႏိုင္ပါ သလား။ အဲ့ဒီေနာက္ပိုင္း ၂ ပတ္အၾကာေလာက္ ေပါင္ၾကားမွာ ယားၿပီးေတာ့ ပူေနပါတယ္ (အေရျပား အပူေလာင္ သလိုမ်ိဳး) အဲ့ဒါ ဘာျဖစ္တာလဲ သိပရေစ။