လူနာရဲ႕ေသြး၊ အညစ္အေၾကးေပတဲ့ အဝတ္ေတြနဲ႔ အျခားအသံုးအေဆာင္ေတြကုိ ခြဲၿပီးေလွ်ာ္ဖြတ္ပါ။ အေပေသးတဲ့ အစေနရာမွ ကုိင္ၿပီး ေသြးေတြအညစ္အေၾကးေတြကုိ ေရနဲ႔ အရင္ေဆးပါ။ ပံုမွန္ လုပ္ေနက်အတိုင္း ဆပ္ျပာရည္နဲ႔ ေလွ်ာ္၊ ေနပူလွန္း၊ မီးပူတိုက္ပါ။ ဆပ္ျပာရည္အစား အေရာင္ခြ်တ္ေဆးမႈန္႔ အရည္သံုးႏုိင္ရင္ေတာ့ ပိုေကာင္းပါတယ္။

ႏို႔သာက္ျခင္းသည္ အရိုးမ်ားကို သန္မာ ေစၿပီး က်န္းမာေရး အတြက္ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစ နိုင္ေၾကာင္းလူအမ်ား အေနႏွင့္ ကာလၾကာရွည္ ယံုၾကည္ ေနခဲ့ေသာ္လည္း သုေတသန ရလဒ္ ႏွစ္ခုက ႏို႔ကို စြဲၿမဲစြာ ေသာက္ေန ျခင္းေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ ဆီးႀကိတ္ ကင္ဆာ ျဖစ္နိုင္ေျခ ျမင့္တက္ လာေစေၾကာင္း ေဖာ္ထုတ္ ခဲ့သည္။

လိင္ကေနတဆင့္ကူးစက္မႈ ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိသူတိုင္းဟာ လိင္လမ္းေနရာတဝိႈက္မွာ အနီစက္၊ အနီျပင္၊ အနာေပါက္တယ္ဆိုရင္ ေဆးစစ္သင့္တယ္။ လိင္ကေနတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါေတြဆိုတာ ဆစ္ဖလစ္တခုမက ရွိေသးပါတယ္။ တေယာက္မွာ အေပါင္းျပေနရင္ သူ႔အေဖၚ (ဇနီး၊ ခင္ပြန္း) ကိုပါ ေဆးစစ္ရမယ္။ Chancres (ရွန္ကာ) ေခၚတဲ့ ဆစ္ဖလစ္ အနာရွိေနသူေတြမွာ HIV ပိုးပါဝင္ဘို႔ အခြင့္အလမ္းက သူမ်ားထက္ ၂-၅ ဆ ပိုမ်ားတယ္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စ အေစာပိုင္းလေတြမွာ ပ်ိဳ႕တာ၊ အန္တာကို Morning sickness ကိုယ္ဝန္ရွိစ အိပ္ရာထေရာဂါလို႔ ေခၚျပီး ေဆးစာနဲ႔ Nausea gravidarum လို႔ ေခၚပါတယ္။ မနက္ခင္းမွာ အျဖစ္မ်ားလို႔ ဒီနာမယ္ ေပးတာျဖစ္မယ္။ ေန႔ခင္းေရာ ညပိုင္းမွာပါ ျဖစ္တတ္တာပါဘဲ။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္တိုင္းလိုလို ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ၇ဝ-၈၅% ျဖစ္တတ္။ တဝက္ေလာက္က ေဆးကုသမႈ ခံယူၾကရတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ကို္ယ္ဝန္ ၆ ပတ္မွာ စတတ္ျပီး၊ ၁၂ ပတ္ေရာက္ရင္ သက္သာသြားၾကတယ္။

သတင္းတပုဒ္မွာ တားေဆး ၾကာၾကာေသာက္ခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ေဆး ျဖတ္လိုက္ရင္ သူမ်ားေတြထက္ ကေလးျပန္ရတာ ပိုေတာင္မွ လြယ္ၾကေသးတယ္လို႔ ပါခဲ့တယ္။ သုေတသန လုပ္သူေတြက အဂၤလန္မွာ ၁၉၉ဝ ေက်ာ္ကာလေတြတံုးက ကေလးရခ်င္ေနသူေပါင္း ၈၅ဝဝ ကို ေလ့လာခဲ့တာျဖစ္တယ္။ တားေဆး ၅ ႏွစ္ၾကာေသာက္ခဲ့သူေတြထဲက ၇၅.၄% ဟာ ေနာက္ ၆ လအတြင္း ကိုယ္ဝန္ ျပန္ေဆာင္ၾကတယ္။ တားေဆးမေသာက္သူေတြထဲက ၇ဝ.၅% ကသာ အဲလိုျဖစ္တယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိတယ္လို႔ ေသခ်ာရင္ ျဖစ္ျဖစ္၊ ေရာဂါပိုး ရႏိုင္တဲ့ အျပဳအမႈလုပ္ခဲ့မိလုိ႔ ကုိယ္မွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိတယ္လို႔ သံသယ ဝင္ေနရင္ျဖစ္ျဖစ္၊ သူမာ်းဆီက တျခားေရာဂါေတြ ကုိယ့္ဆီမေရာက္ေအာင္ ဂရုစိုက္ေနထိုင္သလို မိမိရဲ႕ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ ေရာဂါပိုးဟာ သူတစ္္ပါးဆီကုိ ထပ္မံကူးစက္ မသြားေအာင္ ျပဳမႈေနထိုင္ေနရပါမယ္။ လိင္ဆက္ဆံတုိင္း ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ ေဆးထိုးအပ္ေဆးထိုး ႁပြန္နဲ႔ အေရျပားေဖာက္တဲ့ ပစၥည္းေတြကို တျခားသူနဲ႔ မွ်ေဝသံုးတာကို ေရွာင္ပါ။ ေသြးမလွဴပါနဲ႔။ မ်က္ၾကည့လႊာလွဴတာ၊ တျခားကုိယ္အဂၤါ အစိတ္အပိုင္းလွဴတာကုိလည္း ေရွာင္ရပါမယ္။

ရာသီလာရမဲ့ ရက္ထက္ တခ်ိဳ႕က တရက္ေနာက္က်ရင္ေတာင္မွ စမ္းႏိုင္တယ္ဆိုေပမဲ့၊ တပါတ္ေနာက္က်ခ်ိန္မွာ စမ္းသင့္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ရွိတယ္လို႔ သံသယရွိေနျပီး စမ္းေတာ့ အႏုတ္သာျပတယ္ဆိုရင္ ေသခ်ာဘို႔အတြက္ ေနာက္ ရက္အနည္းငယ္ (၇ ရက္) ေနရင္ တခါထပ္စမ္းသင့္တယ္။ ဒီစမ္းသပ္နည္းကို အရက္ေသာက္ထားထား၊ မူးယစ္ေဆးသံုးထားထား အေျဖကို သက္ေရာက္မႈမရွိပါ။

လူေတြ အမ်ားႀကီးကို HIV ပိုး ရွိ-မရွိ စမ္းသပ္ႏိုင္ေလေလ၊ ေဆးကုသမႈကိုလည္း ခံယူႏိုင္ေလေလ ကူးစက္ျပန္႔ပြားမႈကို ထိုးက်သြားေစေအာင္ လုပ္ႏိုင္မွာ ေသခ်ာပါတယ္။ အဂၤလန္မွာ တေနရာရာမွာ တေယာက္ေယာက္ကို မိနစ္ ၉ဝ တိုင္းမွာ HIV ရွိ-မရွိ စမ္းသပ္ၾကည့္ေန ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာလည္း HIV/AIDS ေရာဂါ က်ဆင္း၊ ပေပ်ာက္ပါေစ။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ အဝတ္အစား ေစ်းမ်ားတာ၊ မမ်ားတာထက္ ကိုယ္နဲ႔သင့္တာ ေကာင္းတယ္။ ဖက္ရွင္က်က်၊ သက္ေတာ့င့္သက္သာ၊ တတ္ႏိုင္တာဝတ္ပါ။ ကိုယ္ဝန္ရွိရင္ ၂၅ ကေန ၃၇ ေပါင္အထိ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ တက္လာမယ္။ Supportive bra ၾကီးလာတဲ့ ရင္သား ပင့္တင္ထိန္းထားႏိုင္တဲ့ (ဘရာ) ဝတ္ပါ။ (ဆိုက္စ္) တိုးတိုး လာမယ္။ ခြါျမင့္ေတြ မစီးပါနဲ႔ေတာ့။ ေအာက္ခံထူထဲတာ၊ မျမင့္တာသံုးပါ။

အိတ္အိုင္ဗြီ ေရာဂါပိုးကုိ ေသေအာင္သတ္ႏိုင္တဲ့ ေဆးမေတြ႕ေသးလို႔ အေပ်ာက္ကုသႏိုင္တဲ့ ေဆးမရွိေသးဘူးလို႔ ေျပာတာပါ။ ဒါေပမယ့္ ခုခံအားက်သြားလို႔ ေပၚလာတဲ့ ေရာဂါေဝဒနာ အမ်ိဳးမ်ိဳးကုိ ေပ်ာက္ကင္းသက္သာေအာင္ ကုသေပးႏုိင္တဲ့ ေဆးေတြ ရွိပါတယ္။ ဥပမာ – တီဘီေရာဂါ၊ ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါ၊ ဦးေႏွာက္ေရာင္ ေရာဂါ၊ မက္ခရု စတဲ့ ေရာဂါေတြကုိ ကုသႏိုင္တဲ့ ေဆးေတြ ရွိပါတယ္။ အဲဒီေဆးေတြအျပင္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးေတြ ခႏၶာကုိယ္အတြင္းမွာ မပ်ံ႕ပြားေအာင္ ထိန္းထားႏုိင္တဲ့ ေဆးေတြလည္း ရွိပါတယ္။

ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါျဖစ္ပြားေနသူေတြမွာ တီဘီေရာဂါဟာ အဓိက က်န္းမာေရး ျပႆနာတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ အတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ပိုးရွိတဲ့ သူေတြမွာ ခုခံစြမ္းအားက်လာတဲ့ အတြက္ တီဘီေရာဂါကူးဖို႔ အခြင့္အလမ္း ပိုမ်ားပါတယ္။ သူတို႔မွာ ျဖစ္တဲ့ တီဘီေရာဂါကလည္း သာမန္ထက္ပိုၿပီး ျပင္ထန္ႏိုင္ပါတယ္။ စံနစ္တက် ေဆးကုသမႈ ခံယူၿပီး အခ်ိန္မွန္မွန္ ေဆးေသာက္ဖို႔ ေဆးပတ္လည္ေအာင္ ေသာက္ဖို႔အေရးၾကီးပါတယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး အေရအတြက္မ်ားေလ ေသြးျဖဴဥေတြမ်ားမ်ား ပ်က္စီးေလျဖစ္ၿပီး အခ်ိန္တိုတို အတြင္းမွာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ လကၡဏာေတြ ျဖစ္ေပၚခံစားရမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိၿပီးထားသူဟာ မိမိခႏၶာကိုယ္ထဲကုိ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးေတြ ထပ္ၿပီး ဝင္မလာေအာင္ ကာကြယ္ဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဇနီးေမာင္ႏွံ ႏွစ္ဦးစလံုးမွာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ပိုးရွိေနၿပီးေပမယ့္လည္း လိင္ဆက္ဆံရာက တဆင့္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးေတြ ထပ္ၿပီး ခႏၶာကုိယ္ထဲ မေရာက္ေအာင္ ကြန္ဒံုးအၿမဲ သံုးဖို႔ လုိအပ္ပါတယ္။