မိခင္ႏို႔ရည္ထဲမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး အနည္းအက်ဥ္း ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရာဂါပိုးရွိတဲ့ မိခင္ရဲ႕ ႏို႔စို႔ရတဲ႔ ကေလးခုနစ္ေယာက္မွာ တစ္ေယာက္ဟာ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရဖုိ႔ ရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ မိခင္မွာ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ျဖစ္ပြားခါစ အခ်ိန္ရယ္၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ လကၡဏာေတြ စေပၚတဲ့ အခိ်န္ရယ္၊ ဒီႏွစ္ခ်ိန္မွာ ကေလးကို ကူးစက္မႈႏႈန္း ပိုျမန္ပါတယ္။

အကာအကြယ္မပါပဲ လိင္အေပ်ာ္အပါး လိုက္စားတဲ့သူေတြ၊ မူးယစ္ေဆး ေသြးေၾကာထဲ ထုိးသြင္းတဲ့ သူေတြ၊ ကာလသားေရာဂါ ရွိသူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ လိင္အေပ်ာ္အပါးလိုက္စား တယ္ဆုိတဲ့ေနရာမွာ ျပည္႔တန္ဆာေတြဆီ သြားလာေပ်ာ္ပါးတဲ့ သူေတြ၊ လိင္ဆက္ဆံဖက္ မ်ားတဲ့သူ ေတြ ဆီမွာ အႏၱရာယ္ အမ်ားဆုံး ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း အိမ္ေထာင္ျပင္ပမွာ သြားရင္းလာရင္း တစ္ခါတစ္ရံ ဆက္ဆံမိတယ္ ဆုိရင္လည္း ေရာဂါပုိး ကူးစက္လာႏိုင္ပါတယ္။

အိပ္ခ်္အုိင္ဗြီဆိုတာ လူ႔ခုခံအား စနစ္ကို ဖ်က္ဆီးပစ္ေသာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ျဖစ္ေၾကာင္း လူသိမ်ားေနပါၿပီ။ ေသခ်ာ မမွတ္မိေသးရင္လည္း ေလ့က်င့္ မွတ္သားထားဖို႔ တုိက္တြန္းပါတယ္။ ေအ့ဒ္စ္ (HIV) ဆိုတာက ခုခံအား သိပ္က်လာတဲ့ အခါမွာ ေ၀ဒနာေတြကို ခုခံႏိုင္စြမ္း မရွိေတာ့ဘဲ ေပၚေပါက္လာတဲ့ ကပ္ပါးေရာဂါ လကၡဏာ ေတြကို ေခၚတာပါ။ အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ကာကြယ္ေဆး ကုသေဆး ယေန႔ထက္တိုင္ မေတြ႕ရွိ ေသးပါဘူး။ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ဆက္မပြားေအာင္ တားျမစ္ႏိုင္တဲ့ ေဆးေတြကလည္း ေစ်းႀကီးပါတယ္။

တစ္ခါက ဒီဆႏၵျပသူေတြကုိ လူစုခြဲရာမွာ ပုလိပ္ေတြက ဒီေဂးေတြ AIDS ေရာဂါရွိသူေတြ ဆိုၿပီး လက္အိတ္ႀကီးေတြစြပ္ၿပီး ကိုင္ၾကတယ္။ PWA (Persons with AIDS) (AIDS ရွိသူမ်ား) ဆိုတဲ့ အုပ္စုေတြကလည္း AIDS ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အစည္းအေဝးေတြ လုပ္ၿပီဆိုရင္ ဆႏၵျပ ၾကတယ္။ AIDS သုေတသနလုပ္ဖို႔အတြက္္ ဘ႑ေငြမ်ားမ်ား ထုတ္ေပးဖို႔၊ သူတို႔ လူမႈအခြင့္အေရး မဆံုးေစဖို႔ စတဲ့ ေတာင္းဆိုမႈေတြ ေတာင္း ၾကတယ္။ အေမရိကန္မွာဆိုရင္ သူတို႔ဦးေရ မ်ားလာတာနဲ႔ အမွ် စည္းရံုးေရးေတြလုပ္ၿပီး ႏုိင္ငံေရး ဆြဲေဆာင္မႈ အာဏာကို စသံုးလာၾကတယ္။

ေသြးစစ္တာကေတာ့ အႏၱရာယ္ အျပဳအမူျပဳျပီး ၃ လ သို႔မဟုတ္ ၆ လအၾကာမွာ စစ္ရင္ စိတ္ခ်ရပါတယ္။ ၃ လအၾကာမွာ စစ္ျပီးလို႔ မေတြ႕ အခု ေျပာျပတဲ့ အဖုေလးေတြေပါက္တာ၊ ေမာတာ၊ အဆစ္နာတာေတြက HIV ပိုး ကူးစက္ခါစ ပံုစံနဲ႔ မတူပါဘူး။ အရက္၊ ဘီယာလည္း ေသာက္တတ္တယ္ ဆိုေတာ့ ဒီလိုျဖစ္ေနတဲ့ ေမာတာ၊ အဆစ္နာတာေတြကို သမားေတာ္ ေတြနဲ႔ ျပသသင့္ ပါတယ္။ အရက္၊ ဘီယာေသာက္တာေတာ့ ေလ်ာ့သင့္ပါတယ္။

“အိမ္ေဖာ္ အမ်ိဳးသမီးေတြကေနၿပီးေတာ့ ကုမၸဏီ ဒါ႐ိုက္တာေတြ အထိ ပါဝင္ပါတယ္” ဟု မထားထားက ဆိုသည္။ အမ်ိဳးသမီး ကြန္ရက္ကို မတည္ေထာင္မီက ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ HIV ကာကြယ္ေရးႏွင့္ ကုသေရး လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ေဆာင္ေနေသာ ႏိုင္ငံတကာ NGO တခုျဖစ္သည့္ Burnet Institute တြင္ ဖိုမ သဘာဝနဲ႔ပတ္သက္၍ ေလ့က်င့္ သင္တန္းေပးသူအျဖစ္ လုပ္ခဲ့ပါသည္။ လုပ္ခဲ့ေသာ္လည္း ထိုအခ်ိန္က ဖိုမ သဘာဝႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ သူ၏သိနား လည္မႈသည္ အကန္႔အသတ္ႏွင့္သာ ျဖစ္သည္။

ဒီဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ဘယ္လိုစတယ္ ဆုိတာကို ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႕ႀကီး (WHO) ရဲ႕ ယူဆခ်က္ကိုေတာ့ အဖြဲ႕ႀကီးရဲ႕ႏွစ္စဥ္ က်င္းပၿမဲျဖစ္တဲ့ အစည္းအေဝးႀကီး (၁၉၈၇ ခုႏွစ္) မွာ တင္ျပခဲ့တယ္။ ဒါကေတာ့ AIDS ေရာဂါပိုး ျဖစ္တဲ့ (HIV) အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီဟာ “သဘာဝ အေလ်ာက္ ေပၚထြန္းလာတဲ့ retro-virus (ရီႀတိဳဗိုင္းရပ္စ္) ျဖစ္ၿပီး ပထဝီေဒသအရေတာ့ အဆံုးအျဖတ္ မေပးႏိုင္တဲ့ ေဒသက စတယ္” လို႔ ဆိုတယ္။

မေကြးၿမိဳ႕ ေစ်းလယ္စိုးရပ္ကြက္၊ ဂရုဏာရွင္မ်ား နာေရးကူညီမႈ အသင္း (မေကြး) ၌ မတ္ (၈) ရက္၊ ေန႔ (၉း၄၀) မွ (၁၀း၄၀) နာရီ အခ်ိန္ခန္႔တြင္ နာယက ဆရာေတာ္ ဦးသာသနႏွင့္ အဖြဲ႕၀င္ (၃၀) ခန္႔တို႔သည္ HIV ေ၀ဒနာရွင္ တစ္ဦးမွ စက္ဘီးစီး၍ ျမန္မာ တစ္ျပည္လုံးသို႔ ခုခံအား က်ဆင္းမႈေရာဂါအေၾကာင္း ရင္ဖြင့္ေျပာၾကားေသာ ကုိစရကုိ Srako (၃၅) ႏွစ္၏ ေဟာေျပာေဆြးေႏြးပြဲ က်င္းပေၾကာင္း သတင္းရရိွသည္။

မ်ိဳးပြားအဂၤါမွာ ေရာဂါပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္တဲ့ အနာလိုမ်ိဳးကအစ ဆီးလမ္းေၾကာင္း၊ မ်ိဳးပြားအဂၤါ လမ္းေၾကာင္း ေတြမွာ ပိုးဝင္တတ္တဲ့ ကာလသားေရာဂါ ေပါင္းစံု (ဘက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္၊ မိႈ)၊ ေနာက္ေတာ့ အသည္းေရာင္အသားဝါ ဘီ၊စီ အစရွိတာေတြက က်န္းမာေရးခ်ိဳ႕တဲ့မႈ အေသးစားကေန အသက္အႏၱရာယ္ အထိ ျဖစ္ေစတာပါ။ အဆိုးဆံုးကေတာ့ အခုေခတ္ လူတိုင္းေၾကာက္ရြံ႕ၾကရတဲ့ HIV/ AIDS လို ေသမိန္႔က် ေရာဂါကလည္း လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေစတာပါပဲ။

ျမန္မာမွာကေတာ့ တခ်ဳိ႕ ျပည့္တန္ဆာမေတြက ျပည္ပထြက္ၿပီး AIDS ပိုးေတြကုိ အမွတ္မထင္ ျပန္သယ္လာတာ။ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ကို သြငး္ကုန္အျဖစ္ လုပ္ၾကတာ။ ေနာက္ဆက္ၿပီး ထပ္ဆင့္ပြားတဲ့ ပံုစံကေတာ့ အတူတူ ျဖစ္မွာ ပါပဲ။ ျမန္မာမွာ ပြားမႈကို အားေပးေနတဲ့ အခ်က္တစ္ခုကေတာ့ ဒီလူေတြထဲမွာ က်န္းမာေရး ပညာေပးမႈကို တြင္တြင္ က်ယ္က်ယ္ မလုပ္ႏုိင္ေအာင္ ဟန္႔တားေနတဲ့ အေျခအေနေတြ ရွိေနျခင္းပဲ။

လွ်ာက ဖုကေတာ့ သာမန္အားျဖင့္ လူတိုင္းရဲ႕လွ်ာမွာ အဖုေလးေတြ ရွိပါတယ္။ ဒါေလးေတြက အရသာခံတဲ့ အဖုေလးေတြပါ။ Taste buds လို႔ေခၚပါတယ္။ ဒီအဖုေတြက မတည့္တာ စားမိရင္ ၾကီးလာတတ္ပါတယ္။ ဥပမာ – ပင္လယ္စာ မတည့္ရင္၊ ေျမပဲနဲ႔ မတည့္ရင္ ျဖစ္တတ္ ပါတယ္။ ေနမေကာင္းတဲ့ အခါမွာလည္း ခံတြင္းပ်က္ရင္ သို႔မဟုတ္ ခံတြင္း သန္႔ရွင္းမႈ အားနည္းရင္ လွ်ာက အဖုေလးေတြက ၾကီးလာ တတ္ပါတယ္။ ဒါက HPV နဲ႔ မဆိုင္ပါဘူး။

၁၉၈၄ ခုႏွစ္မွာ ထုိင္းမွာ ပထမဆံုး AIDS ေရာဂါရွင္ကို ေတြ႕တယ္။ ၁၉၈၅ မွာ ဂ်ပန္၊ တရုတ္ျပည္ ေဟာင္ေကာင္နဲ႔ ဖိလစ္ပိုင္မွာ AIDS ရွိေနၿပီ၊ ၁၉၈၆ မွာ အိႏၵိယ၊ စကၤာပူ၊ သီရိလကၤာ။ ၁၉၈၇ မွာ အင္ဒိုနီးရွား၊ ေတာင္ကိုးရီးယား၊ ပါကစၥတန္မွာ ရွိၿပီလို႔ မွတ္တမ္းရွိတယ္။ ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႕က ေၾကညာတဲ့ မွတ္တမ္းမွာ ၁၉၈၆ ခုႏွစ္ AIDS ရွိတဲ့ တိုင္းျပည္စာရင္းမွာ ျမန္မာ မပါခဲ့ဘူး။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွာေတာ့ တစ္ေယာက္၊ ႏွစ္ေယာက္ေလာက္မွာ AIDS ပိုး ရွိေနၿပီလို႔ ေျပာသံ ၾကားရတယ္။