ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါက HIV ဆိုတဲ႔ virus ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တာပါ။ ကာသလားေရာဂါက ျဖစ္ေစတဲ့ ပိုးေပါင္းစံု ရိွပါတယ္၊ ဘက္တီးရီးယားပိုး၊ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး၊ မႈိပိုး၊ ကပ္ပါးပိုး စသျဖင့္ အမ်ိဳးစံုပါတယ္။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါကို ေပ်ာက္ေအာင္ ကုလို႔ မရေသးပါဘူး။ ကာလသားေရာဂါေတြ မွာေတာ့ တစ္ခ်ိဳ႕ကို အျမစ္ျပတ္ေအာင္ ကုလို႔ရျပီး တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ ကုရာနတၱိပါ။

Crp ဆိုတာက C-reactive Protein ပါ။ ဒါေတြ အကုန္လံုးက လူတစ္ေယာက္ ေသြးစစ္တိုင္း ပံုမွန္ စစ္ေဆးတာေတြပါ။ HIV နဲ႔ တိုက္ရိုက္ မသက္ဆိုင္ပါဘူး ခင္ဗ်ာ။ တကယ္တမ္း မိတ္ေဆြအတြက္ ဆရာ၀န္ စစ္ေဆးသင့္တာက ကာလသား ေရာဂါပိုးနဲ႔ HIV ပိုးပါ။ ကာလသားေရာဂါပိုးက အခုေန စစ္လို႔ရေပမယ့္ HIV ပိုးကေတာ့ အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ျပီး ၃ လေနမွ စစ္လို႔ရမွာပါ။

တစ္မ်ိဳးက အျမန္စစ္တဲ့ ကိရိယာ (rapid test) နဲ႔ စစ္ေဆးျခင္း၊ ဒါက နာရီ၀က္အတြင္းမွာ ပိုးရွိ/မရွိကို အေျဖေပးႏိုင္ပါတယ္။ ၉၄-၉၉ ၇ာခိုင္ႏႈန္း စိတ္ခ်ရပါတယ္။ ဒီ စစ္ေဆးျခင္းက နယ္ေတြမွာလည္း လုပ္လို႔ရပါတယ္။ ဒီမွာ စစ္လို႔ Positive/Reactive ဆိုတဲ့ အေျဖရမွ (ဒီအေျခအေနအထိ စစ္တဲ့ လူမွာ ပိုးရွိ/မရွိကို မေျပာႏိုင္ေသးပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္) ေသခ်ာေအာင္ အျခား စစ္ေဆးျခင္းတစ္မိ်ဳး (ELISA/Westernblock) နဲ႔ ထပ္စစ္ရပါတယ္။

သူ႔ဆီက ထြက္တဲ့ မိန္းမ အရည္က ကြန္ဒံုးအဆံုး လိင္တံ အရင္းအသားမွာ စိုေနပါတယ္။ ၿပီးၿပီးခ်င္းေတာ့ ေရေဆး ပါတယ္။ အဲ့ဒီလို အသားမွာ စိုတာကေကာ HIV/AIDS ကူးဆက္ႏိုင္ပါ သလား။ အဲ့ဒီေနာက္ပိုင္း ၂ ပတ္အၾကာေလာက္ ေပါင္ၾကားမွာ ယားၿပီးေတာ့ ပူေနပါတယ္ (အေရျပား အပူေလာင္ သလိုမ်ိဳး) အဲ့ဒါ ဘာျဖစ္တာလဲ သိပရေစ။

မွာခ်င္တာကေတာ့ နီးစပ္ရာ ဆရာ၀န္နဲ႔ ျပသပါ။ ယားတဲ့ လိင္တံေနရာကို လက္နဲ႔ကို မကုတ္ မိပါေစနဲ႔။ လိင္တံ သန္႔ရွင္းေရး ဂရုစိုက္ပါ။ အတြင္းခံေဘာင္းဘီ ကို ေသေသခ်ာခ်ာ ေလွ်ာ္ျပီ မီးပူတိုက္ျပီးမွ ၀တ္ပါ။ တစ္ခါတစ္ေလ အတြင္းခံမသန္႔ရင္ လိင္တံမွာ ယားနာျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အသံုးျပဳတဲ့ ေရ မသန္႔ရင္လည္း ယားနာျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ပံုမွန္စြဲေသာက္ေနတဲ့ ပိုးသတ္ေဆးေတြရွိရင္ ရပ္ပါ။

HIV ပိုးအတြက္ ေသြးစစ္မယ္ဆိုရင္ အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ အျပဳအမူ (ဥပမာ – အကာကြယ္မပါဘဲ လိင္ဆက္ဆံျခင္း၊ ေသြး သြင္းျခင္း၊ ေဆးထိုး အပ္မွ်ေ၀သံုးစြဲျခင္း…) ကို ျပဳလုပ္ျပီး အနည္းဆံုး ၃ လေနမွ စစ္ေဆးတာက အေျဖ အတြက္ စိတ္ခ်ရပါတယ္။ ၃ လ အၾကာစစ္လို႔ ပိုးမရွိေၾကာင္း အေျဖထြက္ရင္ ေနာက္ ၆ လမွာ ေသခ်ာေအာင္ ထပ္စစ္ႏိုင္ရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္။ ပိုစိတ္ခ်ရေအာင္ပါ။ ေသြးမစစ္ခင္ ၾကားထဲ အခ်ိန္မွာေတာ့ အထက္ ကေျပာခဲ့တဲ့ အျပဳအမူေတြ ကို ေရွာင္ရပါမယ္။ ေသြးစစ္တာကေတာ့ အစိုးရေဆးရံုး၊ အန္ဂ်ီအိုေဆးခန္း၊ ျပင္ပ ပုဂၢလိကေဆးခန္းေတြမွာ စစ္ႏိုင္ပါတယ္။

Rapid Test မွာ မိတ္ေဆြစစ္ခဲ့တဲ့ Strip test ေတြနဲ႔ စစ္ပါတယ္။ ဒီလို စစ္တာက အခ်ိန္တိုအတြင္း ပိုးရွိ/မရွိကို သိႏိုင္ပါတယ္။ ေငြကုန္ေၾကးက်လည္း နည္းပါတယ္။ ဒီ Strip ေတြက အေျဖမွန္ကန္မႈ ၉၅-၉၈% ေက်ာ္ ရွိပါတယ္။ ဒီမွာစစ္လို႔ Negative ဆိုရင္ စိတ္ခ်ရပါတယ္။ ဒီမွာ စစ္လို႔ Positive ျပရင္ ဒုတိယ အဆင့္ Confirmatory Test ကို ဆက္ျပီး စစ္ရပါတယ္။

အမ်ိဳးသားမွာ ပိုးရွိျပီး အမ်ိဳးသမီးမွာ ပိုးမရွိဘူးဆိုရင္ ကေလးယူတဲ့အခါ အမ်ိဳးသမီးကိုပါ ပိုးကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီအခါမွာလည္း ကေလးမယူသင့္ပါဘူး။ အမ်ိဳးသမီး တစ္ဦးတည္းမွာ ပိုးရွိရင္ေတာ့ ကေလးယူတဲ့ အခါ မိခင္ကေန ကေလးကို HIV ပိုးမကူးေအာင္ ေသေသခ်ာခ်ာ ဂရုစိုက္ျပီး ကာကြယ္ၾကရပါမယ္။

ေသြးစစ္တာကို အန္ဂ်ီအိုေဆးခန္းေတြ၊ ျပင္ပ ပုဂၢလိက ေဆးခန္းေတြနဲ႔ အစိုးရ ေဆးရံုေတြမွာ စစ္ႏိုင္ပါတယ္။ အေရးၾကီးတာက ေသြး မစစ္ခင္မွာ ႏွစ္သိမ့္ ေဆြးေႏြးမႈ လုပ္ဖို႔လုိပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ဒီလိုလုပ္တာမ်ိဳးက အန္ဂ်ီအိုေတြက ဖြင့္ထားတဲ့ ေဆးခန္းေတြ (ဥပမာ- AZG သဇင္ေဆးခန္း၊ PSI ရဲ႕ QC ေဆးခန္း… စတာေတြ) မွာ လုပ္ေပး ပါတယ္။ အေသးစိတ္ လိပ္စာေတြကို က်ေနာ္တုိ႔ website (ရန္ကုန္ရွိ ေမးျမန္းေဆြးေႏြးနိုင္ေသာ၊ ေသြးစစ္ႏိုင္ေသာ လိပ္စာနွင့္ ဖုန္းနံပါတ္မ်ား – http://www.hivinfo4mm.org/%E1%80%9B%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AD-%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%B8%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%BC%E1%80%B8/) မွာ ရယူပါခင္ဗ်ာ။

HIV ပိုး ရွိေနသူေတြမွာ စီဒီဖိုး အေရအတြက္ က်ဆင္းလာတာနဲ႔ အမွ် ခုခံအား က်ဆင္း လာပါတယ္။ ဒီအခါမွာ ျပင္ပက အခြင့္ေကာင္းေစာင့္ ေရာဂါေတြျဖစ္တဲ့ တီဘီေရာဂါ၊ ေရယံု၊ ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာ၊ မက္ခရု စတာေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ သာမန္လူမွာ ကုရလြယ္ေပမယ့္ HIV ရွိသူေတြမွာ ခုခံအား က်ေနေတာ့ ဒီေရာဂါေတြက ကုရတာ အခ်ိန္ ပုိယူရ ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုး ဘာေဆးမွ မေသာက္ပဲ ေနရင္ ခုခံအား လံုး၀က်သြားတဲ့ အဆင့္ AIDS အဆင့္ ေရာက္သြားရင္ အိပ္ယာထဲ လဲသြားႏုိင္ပါတယ္။ ဒီအခါမွ ေရာဂါ သည္လို ျဖစ္သြား မွာပါ။

ေဆးေျပာင္း/မေျပာင္း အၾကံမေပးခင္မွာ က်ေနာ္တို႔ ဘက္က သိခ်င္တာေလးေတြ ရွိပါတယ္။ (၁) လက္ရွိမွာ မိတ္ေဆြက ART ေဆးကို ကိုယ္ပိုင္ ၀ယ္ေသာက္ေနတာလား (သို႔) အန္ဂ်ီအိုေတြကေန ေဆးရရွိေနတာလား။ (၂) ART ေဆးေသာက္ျပီးတည္းက ဘယ္ဆရာ၀န္နဲ႔ ပံုမွန္ျပပါသလဲ။ ဆိုလိုတာက မိသားစု ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္တာလား (သို႔) အန္ဂ်ီအိုက ဆရာ၀န္နဲ႔လား (သို႔) HIV specialist ဆရာ၀န္နဲ႔ ျပတာလား။

HIV ပိုး ရွိတဲ့ လူနာ ေတြမွာ အေရျပား ျပႆနာေတြ ျဖစ္တယ္လို႔ ၾကားဖူးပါတယ္။ ဘယ္လို အေရျပား ျပႆနာေတြ လည္းဆိုတာ ဗဟုသုတ အေနနဲ႔ ရွင္းျပေပး ပါလား။ ေနာက္ျပီး က်ေနာ္က ေဆးလိပ္ ေသာက္တတ္ပါတယ္။ အရင္က မေမာတတ္ပါဘူး၊ အခုနဲနဲေလး လႈပ္ရွားတာနဲ႔ ေမာသလို ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္အေလးကလည္း တတ္လာတယ္ဆိုေတာ့ သို႔ေလာသို႔ေလာ အေတြးမ်ိဳးစံုနဲ႔ပါ။