အခုေျပာျပတဲ့ ေရာဂါ လကၡဏာေတြက allergic dermatitis လို႔ေခၚတဲ့ အေရျပားနဲဲ႔ ဓာတ္မတည့္တဲ့ ပံုစံတူေနပါတယ္။ အေရျပားနဲ႔ မတည့္တဲ့ ဓာတုပစၥည္းေတြ၊ ပိုးသတ္ေဆးေတြ၊ မႈိပိုးေတြ၊ ဖုန္မႈန္႔ေတြ စတာေတြက အေရျပားမွာ အဖုေတြကို ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။ ဒါက HIV ပိုးရွိတဲ့ လကၡဏာေတြထဲမွာ မပါ၀င္ပါဘူး။ သာမန္ အေရျပား ေရာဂါျဖစ္ဖို႔ မ်ားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ နီးစပ္ရာ အေရျပားဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္ေစခ်င္ ပါတယ္။

ေအအာတီေဆးေတြက ပထမဆံုး စေသာက္ရင္ ေဆးနဲ႔ ကိုယ္နဲ႔ မတည့္တာမ်ိဳး လူနာေတြမွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ပထမဆံုး စေသာက္တဲ့ ကာလ (၆) လ အတြင္းမွာ အထူး ဂရုစိုက္ျပီး ေဆး မတည့္တာေတြ ရွိ/မရွိ ေလ့လာရပါတယ္။ လူတိုင္းမွာေတာ့ မျဖစ္ပါဘူး။ ျဖစ္ခဲ့ရင္ တစ္ခ်ိဳ႕လူေတြမွာ အသည္းေရာင္ျပီး အသက္ေသဆံုးတဲ့ အထိ ျဖစ္တတ္လုိ႔ ေအအာတီေဆး စေသာက္ခါစမွာ လူနာနဲ႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ အျမဲ တိုင္ပင္ထိေတြ႔ဖို႔ လုိပါတယ္။

HIV ပုိးရွိတယ္ ဆိုတာနဲ႔ ေဆးေသာက္ဖို႔ မလုိေသးပါဘူး။ လုိအပ္တဲ့ အခါမွ ေဆးေသာက္ ရပါတယ္။ ေသာက္ရတဲ့ ေဆး ကို ART (anti-retrovial therapy) လို႔ေခၚပါတယ္။ ေအအာတီ ကုထံုးလို႔ လူသိမ်ားပါတယ္။ ဒီေဆးကို မိမိသေဘာနဲ႔ မေသာက္သင့္ ပါဘူး။ တတ္ကြ်မ္းတဲ့ ဆ၇ာ၀န္နဲ႔ ေသေသခ်ာခ်ာ စစ္ေဆး တိုင္ပင္ျပီးမွ ေသာက္ရတာပါ။

ဒီ ART ကုထံုးေျပာင္းလဲမႈက ကေလးငယ္ေတြ၊ မူးယစ္ေဆး၀ါး ထိုးသြင္း သံုးစြဲသူေတြ၊ လိင္တူျခင္း ခ်စ္သူ အမ်ိဳးသား/ အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ လိင္လုပ္သားေတြ အတြက္ေတာ့ ဥပေဒေရးရာ၊ ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ ကိစၥေတြက သူတို႔ကို ART ေဆး ရႏိုင္မႈ အခြင့္အလမ္း နည္းပါးေစတယ္ေလ။ ေဆးေသာက္လက္စ တစ္၀က္တစ္ပ်က္နဲ႔ ကုထံုး မျပီးေျမာက္တဲ့ လူေတြ အတြက္လည္း စိန္ေခၚမႈေလးေတြ ရွိေနတယ္ အဘ။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးက ေဆးနဲ႔ မတည့္ရင္ ျဖစ္တာပါ။ ေဆးယဥ္ပါးတာက ေဆးကို တစ္ပတ္ေသာက္လိုက္ ၾကားထဲမွာ မေသာက္ပဲေနလိုက္။ ေနာက္ တစ္ပတ္ ျပန္ေသာက္လိုက္ ျပန္ျဖတ္ ထားလုိက္ လုပ္ရင္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ မိတ္ေဆြက အခု ပုံမွန္ ေသာက္ေနတဲ့ အတြက္ ေဆးယဥ္ပါးမႈ အတြက္ စိတ္မပူပါနဲ႔။ ေဘးထြက္ ဆုိးက်ိဳးကေတာ့ ေဆးေသာက္ျပီး ႏွစ္ အေတာ္ၾကာမွ သိရပါတယ္။ ေဆးနဲ႔ မတည့္ရင္ေတာ့ ၇က္ပိုင္း အတြင္း သိသာပါတယ္။

လိင္အဂၤါကို ပါးစပ္နဲ႔ ဆက္ဆံရင္ ကာသလားေရာဂါ ကူးပါတယ္။ ပါးစပ္မွာ ႏႈတ္ခမ္းမွာ လွ်ာမွာ သြားဖံုးမွာ ကူးႏိုင္ပါတယ္။ ပိုးအေပၚမူတည္ျပီး ကုသရတာ ကြဲျပားပါတယ္။ မကုသမီ ေသြးစစ္ရပါတယ္။ ေသြးအေျဖရမွ သက္ဆို္င္ရာေရာဂါကို ကုသလို႔ရပါတယ္။

မိန္းကေလးနဲ႔ အတူတူ အကာကြယ္မပါပဲ ေနမိလို႔ စိတ္ညစ္ေနတာ အတြက္ေတာ့ တတ္ကြ်မ္းတဲ့ က်န္းမာေရး ၀န္ထမ္းနဲ႔ တိုင္ပင္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒီအတြက္ ဆက္သြယ္ႏိုင္တဲ့ ေဆးခန္း လိပ္စာေတြကို က်ေနာတုိ႔ ဟင္းမ္ အင္တာနက္ စာမ်က္ႏွာမွာ ရွာေဖြနိင္ပါတယ္ ခင္ဗ်ာ။ ကိုယ့္သေဘာနဲ႔ ကိုယ္ ေသြးစစ္တာထက္ တက္ကြ်မ္းတဲ့ သူေတြနဲ႔ တိုင္ပင္ျပီးမွ ေသြးစစ္တာကို လုပ္ေစခ်င္ပါတယ္။

မိတ္ေဆြအေနနဲ႔ အျပင္မိန္းကေလးနဲ႔ အတူေနစဥ္မွာ အကာကြယ္ မပါတဲ့ အတြက္ လိင္မွတဆင့္ ကူးစက္တဲ့ ေရာဂါေတြ ကူးစက္ႏိုင္ေခ် ရွိပါတယ္။ ကူးစက္ႏိုင္တာေတြကေတာ့ အိတ္အိုင္ဗြီ၊ ကာသလားေရာဂါ နဲ႔ အသည္းေရာင္ အသား၀ါ ဘီ၊ စီ စတဲ့ ပိုးေတြ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဆိုလိုတာက အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ မကူးဘူး ဆိုသည့္တိုင္ ကာလသားေရာဂါေတြ၊ အသည္းေရာင္ အသား၀ါေတြ ကူးႏိုင္ေခ် ရွိပါေသးတယ္။ ကာလသားေရာဂါ ဆိုတာ ေရာဂါအမ်ိဳး မ်ားစြာရွိပါတယ္။

HIV ကူးစက္ရင္ ဘာလကၡဏာမွ သိသိသာသာ မျပပါဘူး။ ပိုးကူးစက္ခံရျပီး ၁ ပတ္ ၂ ပတ္မွာေတာ့ တုန္ေကြးဆန္ဆန္ ဖ်ားနာတာမ်ိဳး ျဖစ္တတ္ပါယ္။ ဒါကို အေတာ္မ်ားမ်ား သတိ မထားမိတတ္ပါဘူး။ ဘာလို႔လဲ ဆိုေတာ့ ခုခံအားက အဲဒီ အခ်ိန္မွာ ေကာင္းေနလို႔ပါ။ ခုခံအားေကာင္းေနသေရြ႕ ဘာလကၡဏာမွ မျပပါဘူး။ ႏွစ္နဲ႔ခ်ီျပီး သာမန္လူလုိပဲ ေနႏိုင္ ပါတယ္။

HIV/AIDS ႏွင့္ STDs ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ႏွစ္သိမ့္ ေဆြးေႏြး ပညာေပး၊ ေသြးစစ္၊ ကာလသား ေရာဂါ နွင့္ ကုသမႈ ေတြ စသည့္ ဝန္ေဆာင္မႈေတြ ရႏိုင္ေသာ လိ္ပ္စာနွင့္ ဖုန္းနံပါတ္မ်ားကို ေဖာ္ျပေပး ထားပါသည္။

CD4 ဆိုတာ လင္ဖိုဆိုက္ (Lymphocytes) လို႔ေခၚတဲ့ ေသြးျဖဴဥ တစ္မ်ိဳးျဖစ္ျပီး ကိုယ္ခႏၶာ အတြက္ ေရာဂါ ပိုးမႊားေတြကို တိုက္ခိုက္ေပး ခုခံအား စနစ္မွာ ပါတဲ့ ေသြးျဖဴဥ တစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ လူတိုင္းမွာ CD4 ရွိပါတယ္။ သာမန္အားျဖင့္ ေသြးတစ္စက္မွာ CD4 cell အေရအတြက္ ၅၀၀ မွ ၁၅၀၀ ၾကား ရွိႏိုင္ပါတယ္။ CD4 အေရအတြက္ နည္းေနတယ္ဆိုတာ ကိုယ္ခံအား က်တာကို ျပသပါတယ္။

သူက စအုိ၀နဲ႔ အင္မတန္မွ လိင္ဆက္ဆံမႈ ျပဳလုပ္ ခ်င္ပါတယ္။ သုိ႔ေသာ္ သူ႔အမ်ဳိးသမီးမွ စအုိ လိင္ဆက္ဆံလွ်င္ HIV ပုိးရႏုိင္သည္လို႔ ေျပာပါတယ္။ သူတုိ႔ႏွစ္ဦးလုံး ပုိးမရိွပဲနဲ႔ ဆက္ဆံရင္ေကာ ပုိးရႏုိင္လုိ႔လား။