နားလည္မႈ စာခၽြန္လႊာအရ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ရခုိင္ျပည္နယ္၊ ရွမ္းျပည္နယ္နဲ႔ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီးအတြင္းမွာ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ၊ တီဘီေရာဂါ၊ ေဆးယဥ္ပါးတီဘီေရာဂါႏွင့္ ငွက္ဖ်ားေရာဂါတို႔ကို MSF-H အေနနဲ့ က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာန၊ အမ်ဳိးသားခုခံက်/ ကာလသားေရာဂါ တုိက္ဖ်က္ေရးအဖဲြ႔၊ အမ်ဳိးသား တီဘီေရာဂါ တုိက္ဖ်က္ေရး စီမံကိန္း၊ လုပ္ငန္းပုိင္းဆုိင္ရာ မိတ္ဖက္ဌာနေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္သြားမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ပညာေရးနဲ႔ က်န္းမာေရး အကူအညီလိုအပ္ေနတဲ့ ဘုန္းေတာ္ၾကီးသင္ ပညာေရးေက်ာင္းေတြ၊ HIV ေဝဒနာခံစားေနရတဲ့ လူနာေတြ၊ သဘာ၀ ေဘးအႏၱရာယ္သင့္ ျပည္သူေတြ၊ ေရေဘး၊ မီးေဘးသင့္ ဒုကၡသည္ေတြစတဲ့ ျပည္သူေတြကို လွဴဒါန္းေနတဲ့ One More ပရဟိတအဖြ႔ဲဟာ ယခုဆုိရင္ (၃) ႏွစ္ျပည့္ခဲ့ျပီ ျဖစ္ပါတယ္။

ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး၊ လႈိင္ သာယာၿမိဳ႕နယ္၊ ေအာင္ေဇယ် ၿမိဳ႕ေတာ္ထိပ္ႏွင့္ ေအာင္ေျမသာ ယာဘုရားမုခ္ဦးေရွ႕တြင္ AIDS ႏွင့္ နာတာရွည္ လူနာမ်ားအတြက္ (ေန႔စဥ္) ေဆးဒါနျပဳခန္းကုိ ဖြင့္လွစ္ထားၿပီးျဖစ္ရာ ဧ၀တုိင္းရင္း ေဆးတုိက္မွAIDS ႏွင့္ နာတာ ရွည္လူနာမ်ား အတြက္ အထူးစီမံ ေဖာ္စပ္ထားေသာ ေဆး၀ါးမ်ားကို လွဴဒါန္းေပးသြားမည္..

လိင္တူ လိင္ကြဲ ဆက္ဆံရာက ကူးစက္တဲ့ ေရာဂါေတြကုိ “လိင္ဆက္ဆံမႈေၾကာင့္ ကူးစက္တဲ့ ေရာဂါမ်ား” လို႔ ေခၚပါတယ္။ ေရွးယခင္ကေတာ့ “ကာလသားေရာဂါ” လို႔ ေခၚပါတယ္။ ကာလသားေရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိပါတယ္။ဆစ္ဖလစ္ေရာဂါ၊ ဂႏိုေရာဂါ၊ ရွန္ကရြိဳက္၊ လင့္က်ိတ္ေရာင္ ေရာဂါ၊ လိင္အဂၤါ ေရယုန္၊ လိင္အဂၤါ မက္ခရု၊ လိင္အဂၤါဝဲ၊ ရီျဖဴဆင္းေရာဂါနဲ႔ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ အပါအဝင္ ေရာဂါ အမ်ိဳးေပါင္း ႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္ ရွိပါတယ္။

၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ ပိုမို၍ ထူးကဲစြာ MANA အသင္းႀကီးအေနျဖင့္ ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ရန္ စီမံခ်က္ခ်မွတ္ ေဆာင္႐ြက္ခဲ့သျဖင့္ MANA ဗဟို ႐ုံးစိုက္ရာ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ သာမက မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီး MANA မွ မႏၱေလးၿမိဳ႕ေပၚတြင္လည္းေကာင္း၊ မြန္ျပည္နယ္ MANA အသင္းမွ ဦးစီး၍ ေမာ္လၿမိဳင္ တကၠသုိလ္၌လည္းေကာင္း၊ စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီး ကေလးၿမိဳ႕တြင္ လည္းေကာင္း က်ယ္ျပန္႕စြာ ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ခဲ့ ပါသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ဖြံ႕ၿဖဳိးႏႈန္း နိမ့္က်ေနေသာ ေက်းလက္ေဒသမ်ားရွိ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္း ဖြံ႕ၿဖဳိးေရးႏွင့္ HIV/AIDS ကာကြယ္ တားဆီးေရး လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၂၂ သန္းတန္ စီမံကိန္း စတင္ရန္ အာရွဖြံ႕ၿဖဳိးေရးဘဏ္ (ADB) ႏွင့္ ျမန္မာအစိုးရက ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁၁ ရက္ေန႔တြင္ လက္မွတ္ ေရးထိုးခဲ့ေၾကာင္း ADB ၏ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ အႀကီးအကဲ Mr. Putu Kamayana က ေျပာၾကားသည္။

ျမန္မာ တစ္ႏိုင္ငံလုံးတြင္ ART ေဆးေသာက္သုံး ကုသသူ ဦးေရသည္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ျဖစ္ပြားသူ တစ္သိန္းႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္ ၏ ၄၃ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ ျဖစ္ပြားသူ တစ္သိန္းႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္၏ ၄၈ ဒသမ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ျဖစ္ပြားသူ တစ္သိန္းႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္၏ ၆၁ ဒသမ ၃ ရာခိုင္ႏႈန္းတို႔ ရွိေၾကာင္း အဆိုပါ အဖြဲ႕ စာရင္းမ်ားအရ သိရသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ အစိုးရႏွင့္ HIV/AIDS ကုသေရး၊ ကာကြယ္ေရး စီမံခ်က္မ်ား ေဆာင္႐ြက္ေနေသာ ျပည္တြင္း ျပည္ပ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ၾကားေပါင္း ကူးေပးရန္ ျပည္နယ္သုံးခုကို ေက်း႐ြာေပါင္း ၇၃၉ ခုတြင္ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ဆယ္သန္း သုံးစြဲကူညီေပးမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း အာရွ ဖြံ႕ၿဖဳိးေရးဘဏ္ (ADB) က ဒီဇင္ဘာလ ၂၃ ရက္ေန႔တြင္ ထုတ္ျပန္သည္။

အဖဲြ႕ အစည္းမ်ား ကြန္ရက္ ဖဲြ႕စည္း ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္ HIV/AIDS ကာကြယ္ေရး ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ေရးႏွင့္ ေထာက္ ပံ့ေရး လုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ ပိုမို ထိေရာက္ လ်င္ျမန္မည္ဟု ယံုၾကည္သျဖင့္ လူထု အေျချပဳ အဖဲြ႕အစည္း၊ ဘာသာေရး အေျချပဳ အဖဲြ႕အစည္း မ်ားျဖင့္ ပူးေပါင္းၿပီး ကြန္ရက္ ဖဲြ႕စည္း ေဆာင္ရြက္ျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း အမႈေဆာင္ တစ္ဦးက ေျပာသည္။

ေရာဂါ ကူးစက္ျခင္းခံရသူ လူနာမ်ားအတြက္ ေဆးရုံ စရိတ္ပံ့ပိုးေပးျခင္း၊ အာဟာရ ပံ့ပိုးေပးျခင္းႏွင့္ အခြင့္အေရး ယူ၀င ္ေရာက္ေသာ ဆက္ႏြယ္ေရာဂါမ်ား ကုသရန္အတြက္ ခရီးစရိတ္ ပံ့ပိုးေပးျခင္းႏွင့္ က်န္းမာေရး အသိပညာ ေပးျခင္း လုပ္ငန္းမ်ား အပါအ၀င္ အျခားလုပ္ငန္း စဥ္မ်ားအတြက္ ဇူလိုင္လ အတြင္းက ၂၈ သိန္းေက်ာ္ ကုန္က်ခဲ့သည္ဟု သိရွိရသည္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံေနရသူမ်ားသည္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ အဆင့္သို႔ မေရာက္ရွိေသးခ်ိန္တြင္ သာမန္လူမ်ားကဲ့သို႔ သြားလာၿပီး အလုပ္လုပ္ကိုင္ နိုင္ေၾကာင္းႏွင့္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေဝဒနာ စတင္ခံစားရေသာအခါ အလုပ္အကိုင္မ်ား မလုပ္နိုင္ေတာ့သျဖင့္ ေထာက္ပံ့ေၾကးေငြျဖင့္သာ ရပ္တည္ေနရေၾကာင္း သိရသည္။

စိတ္ဒဏ္ရာ အနာတရျဖစ္ခဲ့တဲ့ AIDS ေဝဒနာရွင္က ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိ ျဖန္႔ေဝေပးခဲ့လို႔ ျပန္႔ပြားကူးစက္ ခံလိုက္ရတဲ့ သားေကာင္ေတြ အမ်ားအျပားပဲ ရွိေနတာ ပုံျပင္မဟုတ္ပါ။ စိတ္ဒဏ္ခ်က္အျပည့္နဲ႔ က်န္ရစ္ခဲ့တဲ့ လူမိုက္တစ္ဦးဟာ ပိုအဆင့္ျမင့္တဲ့ လူယုတ္မာ လူမိုက္အျဖစ္ ေျပာင္းလဲသြားၿပီးတဲ့ေနာက္ ပိုခက္ခဲ ၾကမ္းတမ္းတဲ့ ရာဇဝတ္မႈေတြကို စိတ္ပါလက္ပါ က်ဴးလြန္လာခဲ့တာေတြဟာလည္း ပုံျပင္မဟုတ္ပါ။