ေရလုပ္ငန္း၊ လိင္လုပ္ငန္း၊ အိမ္ေဖာ္လုပ္ငန္းႏွင့္ ေတာင္းရမ္းခုိင္းေစခံရမႈတုိ႔တြင္ လူကုန္ကူးခံရမႈထက္ ဇနီးေလာင္း(သုိ႔) ဇနီး အျဖစ္ႏွင့္ လူကုန္ကူးခံရမႈက ပုိၿပီး ႐ုပ္/စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္ခံရမႈ ပုိမ်ားေၾကာင္း ေတြ႔ရိွရသည္။

သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာသည္ လူေသမႈ အမ်ားဆံုး အမ်ဳိးသမီး ကင္ဆာေရာဂါမ်ားတြင္ နံပါတ္ ေလး ေနရာတြင္ရွိၿပီး တစ္ႏွစ္လွ်င္ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ ေဝဒနာ ခံစားရသူ ၇ဝဝဝ နီးပါး ေတြ႕ရွိေၾကာင္း၊ သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာသည္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားတြင္ ဒုတိယ အမ်ားဆံုး ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ၿပီး ရင္သား ကင္ဆာသည္ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ေၾကာင္း က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနမွ သိရသည္။

တကယ္ေတာ့ ကိုယ္ ေပ်ာ္ပါးခဲ့ရတဲ့ ခဏတာအခ်ိန္ေလးကို မိသားစုဘ၀နဲ႔ လဲခဲ့ရသလို ကိုယ္တစ္ေယာက္္ရဲ႕ မွားယြင္းမႈကို အားလံုးက ေပးဆပ္ခဲ့ရတာပါ။ AIDS ေရာဂါကို ေၾကာက္ရြံ႕စရာ ေရာဂါႀကီးတစ္ခု၊ ရြံရွာဖြယ္ ေရာဂါႀကီးတစ္ခုအျဖစ္ ႐ႈျမင္ေနဆဲျဖစ္တဲ့ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္းေၾကာင့္လည္း ဒီလို မိသားစုပ်က္ခဲ့ရတဲ့ ဘ၀ေတြ အမ်ားႀကီးပါ။ တကယ့္ တကယ္ေတာ့ အစာအိမ္ေရာဂါလည္း ေရာဂါပါပဲ။

အိပ္ခ်္အိုင္ဗီပိုးႏွင့္ ကာလသားေရာဂါပိုး ရွိမရွိကို စမတ္ဖုန္းအက္ပရီေကးရွင္းျဖင့္ ဆယ္ငါး မိနစ္အတြင္း စစ္ေဆးႏိုင္ ၿပီျဖစ္၍ လူအသက္ေပါင္း မ်ားစြာကိုကယ္ တင္ႏိုင္ေတာ့ မည္ျဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္၊ နယူးေယာ့ခ္ၿမိဳရွိ ကိုလံဘီယာ တကၠသိုလ္မွ သိပၸံပညာ ရွင္မ်ားက အခုိင္အမာေျပာ ၾကားသည္။

ျမန္မာျပည္တြင္းက HIV/AIDS နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အစိုးရရဲ႕ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ အပိုင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ က်န္းမာေရး ၀န္ႀကီးဌာနကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းဖို႔ အၾကိမ္ၾကိမ္ႀကိဳးစားေပမယ့္ ဆက္သြယ္လို႔ မရခဲ႔ပါဘူး။ UNESCAP ရဲ႕ ၂၀၃၀ ခုႏွစ္မွာ AIDS ကင္းစင္ေရး အတြက္ ဒီသီတင္းပတ္အတြင္း ဘန္ေကာက္မွာ လုပ္တဲ့ အာရွပစိဖိတ္ ညီလာခံကို တက္ေရာက္ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေပါင္း ၃၀ က တက္ေရာက္လာသူေတြက ဒီေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ျပည့္မွီေရး အတြက္ အားသြန္ ခြန္စိုက္လုပ္ေဆာင္သြားဖို႔ ကတိက၀တ္ျပဳသြားၾကပါတယ္။

အာဟာရဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အတြက္ ေရရွည္အစီအစဥ္မ်ား ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ရန္နွင့္ မိခင္မွ ကေလးသုိ႔ ေရာဂါပိုးကူးစက္မႈ ကာကြယ္ တားဆီးေရး လုပ္ငန္းမ်ားကုိ ျပန္လည္သံုးသပ္ရန္ လုိအပ္ေၾကာင္း အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ/ေအအုိင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ေနသူ အဖဲြ႕အစည္းအခ်ိဳ႕က အႀကံျပဳေျပာၾကားသည္။

“တခ်ဳိ႕ ဧည့္သည္ေတြဆုိ မူး႐ူးၿပီး က်န္းမာေရး အသိလည္း မရွိေတာ့ ကုိယ္ဘယ္ေလာက္ ေျပာေျပာ ကြန္ဒုံး မသုံးခ်င္ၾကဘူး။ ကြ်န္မတုိ႔ကလည္း လက္ထဲမရွိရင္ တကူးတက ေဈးဆုိင္ သြားမ၀ယ္ရဲဘူး၊ အနားမွာ ရဲကလည္း ရွိေနႏုိင္ေသးေတာ့ေလ။ ဒီေတာ့ ကြန္ဒုံးမပါဘဲ အလုပ္လုပ္ၾကေရာ” လုိ႔ မဇာျခည္ က ေျပာပါတယ္။

ေခါင္းပုံျဖတ္၊ ဖိႏွိပ္တဲ့ ျပည့္တန္ဆာအိမ္ေတြမွာ မလုပ္ခ်င္ဘူးဆုိရင္ေတာ့ ကလပ္တက္၊ ဂြ်န္ဆင္း (တစ္ဦးတည္း လမ္းေဘးတြင္ ဧည့္သည္ကုိ ေစာင့္ေခၚ ေသာ ျပည့္တန္ဆာ) ေတြပဲ လုပ္ရၿပီး ရဲနဲ႔ အေယာင္ေဆာင္ရဲေတြကုိ အကာအကြယ္မဲ့စြာ ေတြ႕ၾကံဳရေတာ့တာပါပဲ။

“အႏွိပ္ခန္း မန္ေနဂ်ာေတြေရာ၊ ေခါင္းေတြေရာ ကြ်န္မတုိ႔ကုိ ေကာင္မေလးေတြနဲ႔ ဘယ္တုန္းကမွ ေပးမေတြ႕ေစခ်င္ခဲ့ဘူး။ ေနာက္ဆုံး ေကာင္မေလးေတြဘက္က ေတာင္းပန္ၿပီး ေသြးစစ္ခ်င္လုိ႔၊ ဆီးစစ္ခ်င္လုိ႔၊ ကြန္ဒုံး လုိခ်င္လုိ႔ စသျဖင့္ ကြ်န္မတုိ႔နဲ႔ ေတြ႕ပါရေစဆုိလုိ႔ ခြင့္ျပဳလုိက္ရင္လည္း ေတြ႕ရတဲ့ အခ်ိန္ကုိ လုိက္ၿပီး သူတုိ႔ကုိ ပုိက္ဆံျပန္ျဖတ္ေသးတယ္” လုိ႔ မသီတာ က စိတ္မေကာင္းစြာ ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ HIV ပုိးရွိၿပီး ေအအာတီေဆးဝါးလုိအပ္သူ တစ္သိန္း ရွစ္ေ သာင္းဝန္းက်င္ရွိကာ ၂ဝ၁၄ ႏွစ္ကုန္အထိ လူနာ ခုနစ္ေသာင္း ေျခာက္ေထာင္ေက်ာ္ကို ေအအာတီေဆးေပးႏုိင္ခဲ့ၿပီး ယခုႏွစ္တြင္ လူဦးေရတစ္ သိန္းေက်ာ္ ကို ေအအာတီ ေဆးဝါးေပးႏုိင္ရန္ ရည္ရြယ္ထားေၾကာင္း သိရသည္။

မလြဲမေသြ ေသရြာသြားရမည့္ေဝဒနာ တစ္ရပ္မွ ပထမဦးဆံုး လြတ္ေျမာက္သြားသူ အျဖစ္ မွတ္တမ္းဝင္သြားခဲ့သည့္ မစၥတာတင္မိုသီအား သတင္းေလာကတြင္ ဘာလင္လူနာ (Berlin Patient) ဟု လူသိမ်ားခဲ့ၿပီး ယခင္ ၂ဝဝ၇ ခုႏွစ္ကစတင္၍ ဗီဇဆဲလ္ လႊဲ ေျပာင္းမႈကုထံုးျဖင့္ ကုသမႈခံယူခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ အိတ္ခ်္အုိင္ဗီ ကူးစက္ခံေနရသူမ်ား၌ အျဖစ္မ်ားဆုံး အုပ္စု သုံးစဲြခဲြလုိက္ၿပီး ၎တို႔တြင္ မူးယစ္ေဆးထုိးသြင္းသူ ၁၈ ဒသမ ၇ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ အမ်ဳိးသားခ်င္း လိင္ဆက္ဆံသူ ၁၀ ဒသမ ၄ ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ အမ်ဳိးသမီး လိင္အလုပ္သမမ်ား ၈ ဒသမ ၁ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိၿပီး ရွမ္းျပည္နယ္ႏွင့္ ဧရာ၀တီတုိင္းေဒသႀကီး ပုသိမ္တို႔၌ အမ်ားဆုံးေတြ႕ရွိရေၾကာင္း သိရသည္။