မည္သည့္အခ်ိန္ ကာလမွပင္ ေပ်ာက္ကြယ္သြားမည္ မဟုတ္သည့္ ျပည္တန္ဆာ ပေပ်ာက္ေရး လုပ္ငန္းကို ျပည္သူ႕ရဲမ်ားက စနစ္တက်စီမံ ကိန္းမ်ား ခ်မွတ္စဥ္ ဆက္မျပတ္ လုပ္ေဆာင္ေနျခင္း ဟုတ္ဘဲ အလ်ဥ္းသင့္ သလို အခါအခြင့္သင့္သလို ႀကဳံလ်င္ ႀကဳံသလို ျပည္တန္ဆာမ်ားကို ဖမ္းဆီးေလ့ရွိၿပီး ဖမ္းဆီးမႈေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားကိုလည္း အသြင္ယူ သက္ေသမ်ားျဖင့္ ေပ်ာ္ပါးၿပီးမွသာ ဖမ္းဆီးေလ့ရွိၾကသည္။

အပ်ဳိရည္ဟာ ဒီလုိဆုိရင္ သိပ္တန္ဖုိးမရွိဘူး ထင္ရေပမယ့္ ေနာက္တစ္နည္းအရ ေတာ္ေတာ္တန္ဖုိးႀကီးတဲ့အရာ ျဖစ္ေနျပန္ပါတယ္။ လိင္မုဆုိးေတြက အပ်ဳိစင္တစ္ ေယာက္နဲ႔ တစ္ပတ္အတူေနဖုိ႔အတြက္ ေဒၚလာ ၈၀၀ ကေန ၄,၀၀၀ ၾကား ေပး၀ယ္ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ မိန္းကေလးရဲ႕ အခ်ဳိးအစား၊ အလွအပနဲ႔ သူတုိ႔ သုံးႏုိင္တဲ့ ေငြပမာဏအေပၚလည္း မူတည္ပါေသးတယ္။

အခုအထိေတာ့ ကာလဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာ ကာကြယ္မလဲဆိုတာ မေျပာႏိုင္ေသးပါ။ သုေတသနေတြအရ အသက္ ၁၅ ႏွစ္ကေန ၂၅ ႏွစ္ရွိ မိန္းကေလး-အမ်ိဳးသမီးေတြကို ပဌမတၾကိမ္ ထိုးလိုက္ရင္ ၆႕၄ ႏွစ္အထထိ ကာကြယ္ႏိုင္တာကို သိရျပီ။ ဒိေနာက္မွာ ထပ္ထိုးဘို႔ လို-မလို မေျပာႏိုင္ေသးပါ။

မိမိ၏ က်န္းမာေရး မေကာင္းလို႔၊ ခႏၶာကိုယ္တြင္း အင္အားဓါတ္ေလ်ာ္နည္းေနလို႔၊ ေသြးအားနည္းလို႔၊ စိတ္ဖိမႈမ်ားလို႔ စသျဖင့္ေသာ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ ဓမၼတာရပ္ဆိုင္းျခင္း၊ ေနာက္က်ျခင္းမ်ား ျဖစ္ႏိုင္သလို ကိုယ္ဝန္ရွိေနျခင္းေၾကာင့္ ဓမၼတာ ရပ္ဆိုင္းျခင္းလည္း ျဖစ္ႏိုင္သည္။

ကြန္ဒံုး ဒီဇိုင္းမွာ အစဥ္အလာ အမ်ဳိးသမီးသံုး ကြန္ဒုံးရာဘာ အစြပ္ မ်ားႏွင့္ အလြန္တရာ ကြာျခားခဲ့သည္ ဆိုသည္။ ယခင္က ၁၉၉၀ ႏွစ္မ်ား အတြင္း ထုတ္လုပ္ခဲ့သည့္ အမ်ဳိးသမီးသံုး ကြန္ဒံုးမ်ားမွာ လိင္ဆက္ဆံရာတြင္ ဆူညံသံ ထြက္ၿပီး လိင္အဂၤါမွ ျပန္ေခ်ာ္ထြက္မည့္ပံု ရွိေၾကာင္းလည္း သတင္းက ေဖၚျပသည္။

ကုိယ္ဝန္ ဖ်က္ခ်င္သူ အမ်ားစုဟာ ဆယ္ေက်ာ္သက္ အရြယ္ေတြ ျဖစ္ၾက ပါတယ္။ က်န္းမာေရး အသိ၊ တာဝန္ယူစိတ္ နည္းၾကတယ္။ ကုိယ့္စိတ္ ကို မႏိုင္နင္း သူေတြလဲ ျဖစ္တယ္။ အခ်ိန္ကို မၾကည့္ၾကဘူး။ လိုခ်င္တာကို ရေအာင္ ယူတယ္။ ကြန္ဒံုးလို အကာအကြယ္ မသံုးစြဲ ခ်င္ဘူး။ ကမၻာျခားမွာ ေသမေလာက္ ေၾကာက္ၾကသူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

လိင္အလုပ္သမား ၁၈ ေယာက္ ပါ၀င္တဲ့ အဖြဲ႔တဖြဲ႔ကို သူတို႔ရဲ႕ အသက္ေမြး လုပ္ငန္းမွာ အျဖစ္အမ်ားဆံုး မေတာ္မတရားျပဳမႈေတြနဲ႔ ဥေပကၡာျပဳ လ်စ္လ်ဴ႐ႈ ခံရျခင္းေတြနဲ႔ အတူ ေပၚေပါက္လာတဲ့ ပဋိပကၡေတြကို တာ၀န္ယူ စီမံ ထိန္းသိမ္းႏိုင္ေစဖို႔ နည္းပညာနဲ႔ တရားေရး ဆိုင္ရာ ေလ့က်င့္မႈေတြ စီစဥ္ ပံ့ပိုးေပး ထားပါတယ္။

ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ HIV/AIDS ေရာဂါသည္မ်ားအား ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္သည့္ အဖြဲ႕အေနျဖင့္ Charity Social Service (CSS) တစ္ခုတည္းသာ ရွိၿပီး အဆုိ ပါအဖြဲ႕အစည္း၏ အကူအညီျဖင့္ ART ေဆးေသာက္သံုးသူ ကေလးၿမိဳ႕ တြင္ ( ၄၀၀) ေက်ာ္၊ ဖလမ္းၿမိဳ႕တြင္ (၁၅) ဦး၊ ဟားခါးၿမိဳ႕တြင္ (၄၀) ေက်ာ္၊ တီးတိန္ ၿမိဳ႕တြင္ (၂၅) ဦး၊ ထန္တလန္ၿမိဳ႕တြင္ (၂၀) ဦး စုစုေပါင္း (၅၀၀) ၀န္းက်င္ရွိကာ အဓိကအားျဖင့္ အသက္ (၂၀) မွ (၅၀) ၀န္းက်င္ လူမ်ားျဖစ္သည္။

ေလ့လာမႈတခုအရ အမ်ိဳးသမီးခ်င္းသာ လိင္တူဆက္ဆံခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြထဲက ၃၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ဟာ အမ်ိဳးသမီး အဂၤါက အရည္ဆင္းတဲ့ေရာဂါ ရေနတယ္လို႔ ေတြ႔ရွိခဲ့ရ ပါ တယ္။ ဒီေရာဂါေၾကာင့္ တင္ပါးဆံုတြင္း အဂၤါမ်ား ေယာင္ရမ္းတဲ့ ေရာဂါ ျဖစ္ေစႏိုင္သလို တျခားလိင္ဆက္ဆံမႈေၾကာင့္ ကူး စက္ႏိုင္တဲ့ ေရာဂါေတြနဲ႔လည္း ဆက္စပ္ေနပါတယ္။

သုေတသနအဖြဲ႔ ေခါင္းေဆာင္ ပါေမာကကၡ Barry Komisaruk ကေနေျပာတာက “ကြ်န္ေတာ္တို႔ဟာ ဦးေႏွာက္ထဲကအစိတ္အပိုင္းေတြ အသက္ဝင္လာ၊ တိုးတက္လာတာေတြကို အာရံုစိုက္ေလ့လာခဲ့ပါတယ္။ အံ့ၾသစရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ အျပဳအမူေတြနဲ႔ အာရံုခံေတြ အမ်ားၾကီး အသက္ဝင္လာၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ သိတာ နည္းနည္းေလးရွိေသးတယ္။”

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနစဥ္ အတြင္း ေဆာင္ရန္၊ ေရွာင္ရန္ အႀကံျပဳ ခ်က္မ်ားစြာကို သင္ၾကားရေပလိမ့္မည္။ ယင္းအၾကံျပဳခ်က္ အားလံုးကို လိုက္နာစရာ မလိုေသာ္လည္း လ်စ္လ်ဴမ႐ႈသင့္သည့္ (သို႔မဟုတ္) ေဘးအႏၲရာယ္ ကင္းရွင္းေၾကာင္း ေသခ်ာေစရန္ စစ္ေဆးမႈ ခံယူရမည့္ လကၡဏာ အခ်ိဳ႕ရွိသည္။

မိန္းကေလးေတြ အခမဲ့ ကာကြယ္ေဆး ထိုးေပးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အစိုးရ သေဘာထားကိုေတာ့ ေျပာျပဖို႔ လိုလာပါတယ္။ ၂ဝ၁၄ ေဖေဖၚဝါရီလ ၂၅ နဲ႔ ၂၆ ေန႔က HPV Vaccines ကာကြယ္ေဆးေတြရဲ႕ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြ အေၾကာင္း အစိုးရက ဦးစီးျပီး Public Hearing လူထုၾကားနာပြဲ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။