လတ္တေလာ ေျပာနိုင္တာကေတာ့ ဒီကေလးဆီမွာ ရိွတဲ့ HIV ေရာဂါပိုးကို တိုက္ဖ်က္ လိုက္နိုင္ျပီလို႔ AIDS ေရာဂါ သုေတသန ေဖာင္ေဒးရွင္းက Dr. Rowena Johnston က ေျပာပါတယ္။ အခု ကုထံုးဟာ ေမြးကင္းစ ကေလးငယ္ေတြ အတြက္သာ ျဖစ္ျပီး နည္းနည္းၾကီးသြားတဲ့ ကေလးေတြနဲ႔ လူၾကီးေတြ အတြက္ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ေရာဂါမျဖစ္ေအာင္ၾကိဳတင္ ကာကြယ္တဲ့ နည္းကသာ အထိေရာက္ဆံုး ကုသမႈအျဖစ္ ရိွေနပါေသးတယ္။

HIV ပိုးကို တားဆီးထားလုိ႔ ရတယ္ဆိုတာက HIV ပိုး ရွိတဲ့သူမွာ HIV ပိုးေတြ မ်ိဳးမပြားေအာင္ ထိန္းထား တာပါ။ ေဆးေတြေသာက္ရ ပါတယ္။ မိတ္ေဆြ သိထားတဲ့ ART ဆိုတာ HIV ပိုးေတြ မ်ိဳးမပြားေအာင္ ထိန္းတဲ့ ေဆးေတြကို ေျပာတာပါ။ ဒီေဆးေတြကို HIV ပိုး ရွိသူတိုင္း ေသာက္စရာ မလိုပါဘူး။ သူ႔ေရာဂါ အဆင့္နဲ႔သူ လိုအပ္မွ ဆရာ၀န္ေတြက ေပးတာပါ။ အေသးစိတ္ကို ART အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ ဆိုတဲ့ HIM ရဲ႕ စာမ်က္ႏွာမွာ အေသးစိတ္ ဖတ္ေစခ်င္ ပါတယ္။

HIV ဗိုင္းရပ္စ္သည္ ေသးငယ္ေသာ္လည္း လူသားဆဲလ္မ်ားရွိ ပ႐ိုတိန္း အမ်ဳိးအစား ၃၀,၀၀၀ ေက်ာ္ကို ေရာယွက္ေပါင္း စပ္၍ ထိခိုက္ေစႏုိင္ေသာ ပ႐ိုတိန္း ၁၅ မ်ဳိးခန္႔ ပါဝင္သည့္ ဆုိးရြားျပင္းထန္သည့္ ေရာဂါပိုးတစ္မ်ဳိး ျဖစ္ပါသည္။ သဘာဝ အားျဖင့္ APOBEC3G အမည္ရွိ လူသား ပ႐ုိတိန္းသည္ HIV ပိုး၏ မ်ဳိးဗီဇ တည္ေဆာက္ ပံုကို ေျပာင္းလဲေစကာ ေရာဂါ အျဖစ္ မကူးစက္ေအာင္ ကာကြယ္ႏုိင္စြမ္း ရွိသည္။

အမ်ိဳးသမီမ်ား အသံုးျပဳရန္ အဂၤါ က်ဥ္းေျမာင္းေစသည့္ ေဆးဝါးမ်ားလည္း ေပၚထြက္ေနျပီး အဆိုပါေဆးဝါးမ်ားကို မည္သည့္ က်န္းမာေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ ေဆးဝါး ေထာက္ခံ ခ်က္ မပါရွိပဲ ထုပ္လုပ္ျဖန္႔ျဖဴးေနသည္မွာ အသံုးျပဳ သူမ်ား၏ အႏၱရာယ္ကို ဂရုမစိုက္ပဲ မိမိအက်ိဳးအျမတ္ တစ္ခုတည္းကိုသာ ေရွးရႈ လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖစ္ျပီး အရြယ္မေရာက္ေသး သူမ်ားႏွင့္ ကာမ ဘီလူးမ်ားအား အားေပးသလို ျဖစ္ေနေၾကာင္း သိရွိရသည္။

HIV နဲ႔ လူနာတစ္ေယာက္ (ဘဲြ႕ေတာ့ ရတယ္၊ ပညာတတ္မတတ္ေတာ့ မသိဘူး) လာျပတယ္။ သူေရာဂါ ရွိမွန္းကို HIV အထူးကုက ရွင္းျပျပီးသား။ ေဆးရံုတက္ဖို႔ လိုေတာ့မွ က်ေနာ္နဲ႔ ျပျပီး တက္တာ။ သူ HIV အတြက္ ေဆးေသာက္ ခ်င္တယ္တဲ့။ ေသာက္လဲ ေသာက္ရမဲ့ အေနအထားကိုး။ ေဆးရုံက ဆင္းျပီး ၅ ရက္ေနရင္ ျပန္ျပပါ။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ညႊန္ၾကားမယ္လို႔ ေျပာလိုက္တယ္။

Tadalafil (တာဒါလာေဖးလ္) ေဆးကို Adcirca နဲ႔ Cialis Tablets စားေဆးအေနနဲ႔ ထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်တယ္။ ေဆးဝါးေဗဒ အရ ေျပာရရင္ Inhibition of phosphodiesterase type 5 (PDE5) အမ်ိဳးအားျဖစ္တယ္။ အရင္ဆံုး သံုးခဲ့တာက Pulmonary arterial hypertension အဆုပ္ေရာဂါ တမ်ိဳး အတြက္ ျဖစ္တယ္။ အခု ေခတ္စားလာတာကေတာ့ Erectile dysfunction ပန္းေသ-ပန္းညွိဳး အတြက္ျဖစ္တယ္။

အခက္အခဲ မ်ားစြာကို ရွင္းလင္းေစႏိုင္မည္ဟု ခန္႔မွန္းထားသည့္ အဆိုပါ modified protein ကို AIDS ေ၀ဒနာရွင္မ်ား ကုသရန္ ဆက္လက္ေလ့လာ သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကား ခဲ့သည္။ Nullbasic သည္ HIV ႀကီးထြားမႈကို သိသိ သာသာ ရပ္တန္႔ေစေၾကာင္း ဓာတ္ခြဲခန္း စမ္းသပ္ခ်က္မ်ားအရ ေတြ႕ရွိခဲ့ရသည့္ ရလာဒ္အေပၚ HIV/AIDS ေ၀ဒနာရွင္ မ်ားအတြက္ ကာကြယ္ကုသေဆး ထုတ္လုပ္ရန္ ေဆးပညာရွင္မ်ားမွ စိတ္အား ထက္သန္လ်က္ ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ပခုကၠဴေဆး႐ံုႀကီးသို႔ HIV လူနာ မွတ္ပံုတင္ျခင္းႏွင့္ ART ေဆး အခမဲ့ျဖန္႔ေ၀ျခင္းအား လာေရာက္ထုတ္ယူျခင္း ျပဳလုပ္သူ ဦးေရသည္ ယခင္ႏွစ္မ်ားထက္ ပိုမိုမ်ားျပား လာေသာ္လည္း ျပင္ပေဆးဆိုင္ မ်ားမွ ART ေဆး ၀ယ္ယူေသာက္သံုးသူ မ်ားလည္း ရွိေနေသးေၾကာင္း ေဆးဆိုင္မ်ားမွ စံုစမ္းသိရွိရသည္။

လက္ရွိတြင္ ရခုိင္ျပည္နယ္မွ HIV ေဝဒနာရွင္မ်ားအတြက္ ေဆးဝါးေထာက္ပ့ံမႈကုိ စစ္ေတြၿမိဳ႕မွ Utopia Association မွ စီစဥ္ေပးေနသည္။ ရခုိင္ျပည္နယ္တြင္ ART ေဆးေသာက္ သုံးေနရသည့္ PLHIV စုစုေပါင္း (၃၃၀) ရွိၿပီး ART ေဆးဝါး ေသာက္သံုးသင္႔သူ (၂၈၅) ဦးရွိသည္ဟု သိရသည္။

မႏွစ္တံုးက ေထာင္ကေန ျပန္လြတ္လာျပီး အခုေတာ့ ေဘဂ်င္ျမိဳ႕မွာ အေစာင့္ ဝန္ထမ္းလုပ္ေနပါတယ္.. ေဆးကု တာကိုေတာ့ ဘယ္သူမွ မသိေအာင္ သူလုပ္ေနရပါတယ္.. တကယ္လို႔ လူေတြက သူ႕မွာ HIV ပိုး ရွိတယ္ဆိုတာကို လူေတြသိသြားရင္ သူ အလုပ္ျပဳတ္မယ္ဆိုတာကို သူသိေနလို႔ ျဖစ္ပါတယ္.. ဒါေပမယ့္ အေစာင့္ ဝန္ထမ္း လုပ္လုိ႔ ရတဲ့ လစာက HIV/AIDS နဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ ေဆးဝါးေတြက ေဆးၾကီး လြန္းတာေၾကာင့္ ဘယ္လုိမွ မလံုေလာက္နိုင္ပါဘူး.. အဲဒီအေၾကာင္း သူ အခုလုိ ဆက္ေျပာျပပါတယ္….

ေလးလခန္႔ၾကာ ေဆးဝါး ျပတ္ေတာက္ခဲ့သျဖင့္ TB ေရာဂါခံစားေနရသူ တဦးႏွင့္ HIV/AIDS ႏွင့္ ေနထုိင္သူ တဦး ေသဆံုးခဲ့သည္ဟု ၎က ေျပာသည္။ လြယ္ဂ်ယ္ၿမိဳ႕နယ္ခြဲ မုိင္ဂ်ာယန္ၿမိဳ႕ရွိ ဇုိင္းေအာင္ ဒုကၡသည္ စခန္းတြင္ TB ေရာဂါ ခံစားေနရသူ ၂၂ ဦးရွိၿပီး HIV ေရာဂါပုိးႏွင့္ေနထုိင္သူ ၁၁ ဦး ရွိေနသည္ဟု ဆုိသည္။

ကင္ဆာေရာဂါ သို႔မဟုတ္ ဗုိင္းရပ္စ္ရွိ/ မရွိကုိ စမ္းသပ္ ေဆးရည္ အေရာင္ေျပာင္းလဲ မႈျဖင့္ ေဖာ္ျပသည္။ အဆုိပါ ပစၥည္းသည္ HIV ႏွင့္ အျခားေရာဂါမ်ား ရွာေဖြစမ္း သပ္မႈတို႔ အတြက္ ေရွ႕တန္းသုိ႔ ေရာက္ရွိလာႏုိင္ သည္ဟု လန္ဒန္ ေတာ္ဝင္ ေကာလိပ္မွ တီထြင္သူ ပညာရွင္မ်ားက ေျပာၾကားေသာ္လည္း စမ္းသပ္မႈမ်ား က်ယ္က်ယ္ ျပန္႔ျပန္႔ လုပ္ေဆာင္ သြားရန္ လုိအပ္ ေနပါသည္။