လက္ရွိ ကိန္းဂဏန္းေတြက လက္ခံႏိုင္ဖြယ္ေတာ့ မရွိေသးပါ။ ဆာဟာရေအာက္ပိုင္းေဒသေတြမွာ လူနာသစ္ အားလံုးရဲ႕ ၆၆% ရွိေနေသး ပါတယ္။ အဲဒီမွာ လူနာေပါင္း ၂၅ ဒႆမ ၈ သန္းရွိတယ္။ တကမာၻလံုးမွာ ၃၆ ဒႆမ ၉ သန္းရွိတယ္။ သည္အတိုင္းသာဆိုရင္ HIV က ၂ဝ၃ဝ ဆိုရင္ ကပ္ေရာဂါလို႔ ျဖစ္ေတာ့မွာ မဟုတ္ပါ။

လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ကတည္းက HIV ေဆးေတြကို ျပိဳင္ဆိုင္ထုတ္လုပ္လာခဲ့တယ္။ တက္ၾကြလႈတ္ရွားသူေတြကေန အစိုးရနဲ႔ ေဆးကုမၸဏီေတြ အေပၚ ေဆးနာမည္ရင္းအတိုင္း ထုတ္ဖို႔နဲ႔ ေစ်းႏွဳန္း သက္သာဖို႔ရာ ဖိအားေတြေပးေနၾကတယ္။ အဲဒီေက်းဇူးနဲ႔ အခုေနအခါ မခ်မ္းသာေသးတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြက လူနာေတြပါ လက္လွမ္း မီလာၾကပါတယ္။ လူနာေပါင္း ၈ သန္းေလာက္က ART ေဆးလိုေနၾကတယ္။

“ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ မႏွစ္က HIV နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဖုိရမ္ လုပ္တုန္းက တက္ေရာက္ လာသူေတြက HIV ကူးစက္ ေရာဂါ ရိွသူေတြကို စီပုိးရိွမရိွ ေသြးစစ္ေဆးမႈ ျပဳလုပ္ဖို႔ အတြက္ကုိပဲ ေငြေၾကး ကုန္က်မႈေတြ အမ်ားႀကီး ရိွတယ္။ အဲဒီအတြက္ ကုသမႈကို လက္လွမ္းမီရ ရိွဖို႔ရယ္၊ ေဆး၀ါးေတြကို သက္သက္ သာသာနဲ႔ရရိွရင္ သူတုိ႔ ကုသခ်င္ပါတယ္လုိ႔ ေျပာၾကတယ္” ဟု HIV Positive ျဖင့္ ေနထုိင္သူမ်ား အဖြဲ႕မွ အႀကီးတန္း အရာရိွ ဦးမင္းဆန္းထြန္းက ေျပာသည္။

ကုရာနတၱိ ေဆးမရွိေသးေသာ AIDS၊ အီဘိုလာႏွင့္ ကင္ဆာေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသႏိုင္ေသာေဆးဝါးကို ဖန္တီးႏိုင္ၿပီဟု ေျမာက္ကိုရီးယားအစိုးရ သတင္းေအဂ်င္စီက ထုတ္ျပန္ခ်က္ဆန္ဆန္ သတင္းတစ္ပုဒ္ကို ေဖာ္ျပခဲ့ေၾကာင္း ၿဗိတိန္သတင္းစာ Independent က ေရးသားထားသည္။

ကၽြန္ေတာ္ ေဆးထုိးတာက တၾကိမ္ထဲပါ။ ဘာေဆးလဲေတာ့ မမွတ္မိဘူး။ ထိုးတာက ယိုးဒယား (မယ္ဆိုင္) မွာပါ။ ျဖတ္ခ်င္တယ္ဆိုတာက အေရျပားကိုပါ။ အေရျပားလွန္လို႔မရရင္ အႏၲရာယ္ရွိတယ္ထင္လို႔ပါ။ အေရျပား ျဖတ္ျပီး ေဆးေတြ ျခစ္ထုတ္လိုက္ရင္ အရင္အတိုင္း ျပန္ျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာၾကပါတယ္။

က်ားလိင္အဂၤါကို ေဆးထိုးၾကျပီး ဒုကၡေရာက္ၾကလို႔ ေမးလာသူေတြ မနည္းပါ။ အမ်ားဖတ္ေအာင္ တင္သင့္ မတင္သင့္ စဥ္းစားေနခဲ့တာ ႏွစ္ေတြ ၾကာပါျပီ။ အျပစ္ တင္ခ်င္သူေတြက ကြ်န္ေတာ့္ကိုသာ တင္ၾကျပီး၊ အက်ိဳးျဖစ္ႏိုင္သူေတြက မ်ားမွာမို႔ အရင္ေရးထားတာကို (အမ်ားၾကီးမြမ္းမံျပီး) တင္ပါရေစ။ ပို႔လာတဲ့ ဓါတ္ပံုေတြေတာ့ မတင္ေတာ့ပါ။

အခုအထိေတာ့ ကာလဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာ ကာကြယ္မလဲဆိုတာ မေျပာႏိုင္ေသးပါ။ သုေတသနေတြအရ အသက္ ၁၅ ႏွစ္ကေန ၂၅ ႏွစ္ရွိ မိန္းကေလး-အမ်ိဳးသမီးေတြကို ပဌမတၾကိမ္ ထိုးလိုက္ရင္ ၆႕၄ ႏွစ္အထထိ ကာကြယ္ႏိုင္တာကို သိရျပီ။ ဒိေနာက္မွာ ထပ္ထိုးဘို႔ လို-မလို မေျပာႏိုင္ေသးပါ။

ကုိယ္ဝန္ ဖ်က္ခ်င္သူ အမ်ားစုဟာ ဆယ္ေက်ာ္သက္ အရြယ္ေတြ ျဖစ္ၾက ပါတယ္။ က်န္းမာေရး အသိ၊ တာဝန္ယူစိတ္ နည္းၾကတယ္။ ကုိယ့္စိတ္ ကို မႏိုင္နင္း သူေတြလဲ ျဖစ္တယ္။ အခ်ိန္ကို မၾကည့္ၾကဘူး။ လိုခ်င္တာကို ရေအာင္ ယူတယ္။ ကြန္ဒံုးလို အကာအကြယ္ မသံုးစြဲ ခ်င္ဘူး။ ကမၻာျခားမွာ ေသမေလာက္ ေၾကာက္ၾကသူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

HIV ကို အမ်ားဆံုးေသြးကို စစ္တယ္။ HIV antibodies အင္တီေဘာ္ဒီကိုစမ္းတယ္။ ေပ်ာက္ေအာင္ ကုႏိုင္တဲ့ေဆး မရွိေသးပါ။ Antiretroviral ေဆးကေန ထိန္းထားႏိုင္တယ္။ ၁၂႕၉ သန္းက ART ေဆးရေနၾကတယ္။ ကေလးေတြ ေဆးရႏွဳန္းနည္းတယ္။ အသိအမွတ္ျပဳထားျပီး ေဆး (၂ဝ) ရွိပါတယ္။

ကခ်င္ျပည္နယ္ ဗန္းေမာ္ခရိုင္အတြင္း မူးယစ္ေဆး၀ါး အေၾကာထိုးသြင္းသူမ်ား၏ ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ HIV ကူးစက္ျခင္းကို ခံေနရၿပီျဖစ္သည့္ အတြက္ မူးယစ္ေဆး၀ါး ကာကြယ္တိုက္ဖ်က္ေရးတင္မကဘဲ မူးယစ္ ေဆး၀ါး သုံးဆြဲမႈမွတဆင့္ ကူးစက္သည့္ HIV ပုိးကုိ ကာကြယ္ရန္လည္း အေရးႀကီးေနၿပီျဖစ္သည္။

မိန္းကေလးေတြ အခမဲ့ ကာကြယ္ေဆး ထိုးေပးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အစိုးရ သေဘာထားကိုေတာ့ ေျပာျပဖို႔ လိုလာပါတယ္။ ၂ဝ၁၄ ေဖေဖၚဝါရီလ ၂၅ နဲ႔ ၂၆ ေန႔က HPV Vaccines ကာကြယ္ေဆးေတြရဲ႕ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြ အေၾကာင္း အစိုးရက ဦးစီးျပီး Public Hearing လူထုၾကားနာပြဲ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။

ဘယ္ ART/ARV ေဆးမဆို ေသာက္ခါစမွာ ေခါင္းကိုက္၊ ေသြးဖိအားတက္၊ ေနမေကာင္းသလို ခံစားရတာေတြ ျဖစ္တယ္။ ေဆးေသာက္တာ ၾကာရင္ေတာ့ ခံစားရတာေတြ သက္သာလာမယ္။ Truvada ေဆးေၾကာင့္ ေခါင္းကိုက္၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ အနီျပင္ထြက္၊ အစား ပ်က္တာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။