ကြ်န္မ သူငယ္ခ်င္း တစ္ေယာက္ လြန္ခ့ဲတ့ဲ ၇ ႏွစ္ေလာက္က HIV positive ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ ေဆး မွန္မွန္ေသာက္ရင္း မႏွစ္က ေဆးစစ္ေတာ့ HIV negative ျဖစ္ေန ပါတယ္။ ထပ္ခါထပ္ခါ စစ္တာလဲ ဒီအေျဖ ပါပဲ။ သူ႔ အမ်ိဳးသမီးကလဲ negative ပါပဲ ဆရာ။ HIV ကို ေပ်ာက္ႏိုင္တ့ဲ ေဆးမရွိဘူးလို႔ သိထားေတာ့ ဒါက ဘယ္လိုျဖစ္တာပါလဲ။

HIV ေရာဂါပိုး ရွိေနေပမယ့္ က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္စြာနဲ႔ ေနထိုင္လႈပ္ရွားေနၾကတဲ့ သူေတြ အမ်ားၾကီး ရွိေနပါတယ္။ လက္ရွိ အေျခအေနမွာ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ခံယူနုိင္ပါတယ္။ ေနာက္္ဆိုရင္လည္း ကုသနုိင္တဲ့ ေဆးဝါး အသစ္ေတြ ေပၚထြက္လာစရာ အေၾကာင္းေတြ ရွိေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ HIV ေရာဂါပိုးမ်ိဳး ရွိေနတယ္ဆိုေပမယ့္ “ဘဝ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္” အျပည့္ ရွိေနေသးတယ္ ဆိုတာကိုေတာ့ သတိျပဳၾက ေစလိုပါတယ္။

Lymphogranuloma Venereum (LGV) Chlamydia trachomatis ပိုးေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ပိုးဝင္အၿပီး ၃-၁၂ ရက္အၾကာ က်ား-မ လိင္အဂၤါမ်ားမွာ မနာေသာ အနာေပါက္မည္။ ေပါင္ျခံတက္ေစ့မ်ား ေရာင္လာမည္၊ ၎တို႔မွ အနာျဖစ္လာမည္။ အစာေဟာင္းအိမ္ ျဖစ္ပါက ဝမ္းသြားလ်င္နာမည္။ Doxycycline 100 mg BD x 21 days; Erythromycin base 500 mg QID x 21 days

မ်ားဆံုးက Vaginitis (ဗဂ်ိဳင္းနား) ေရာင္တာျဖစ္တယ္။ Cervicitis သားအိမ္ဝေရာင္တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ခြဲျခားဘို႔ေတာ့ ခက္တယ္။ Trichomonas vaginalis (TV), Bacterial vaginosis (BV) နဲ႔ Candida albicans ပိုးေတြကေန ျဖစ္ေစတယ္။ Neisseria gonorrhoeae (NG) နဲ႔ Chlamydia trachomatis (CT) ေတြလဲ ျဖစ္တယ္။ တြဲျဖစ္တာလဲ ရွိတယ္။ ခြဲျခားဘို႔ ခက္ရင္ (TV) နဲ႔ (BV) ေဆးေတြဘဲ ေပးသင့္တယ္။ ေယာက္်ားေတြမွာလဲ ဘာမွမခံစားရေပမဲ့ (TV) ျဖစ္ေန တတ္တယ္။

လက္ရွိ HIV/AIDS မွာ အသံုးျပဳေနတဲ့ ေဆး၀ါးေတြဟာ လူနာရဲ႕ ေသြးထဲက active ျဖစ္ေနတဲ့ ဗိုင္းရပ္ ပမာဏကို နည္းပါးေစဖို႔ ပစ္မွတ္ထားတာေၾကာင့္ ေဆး၀ါးရပ္ လိုက္တာနဲ႔ ဗိုင္းရပ္ေတြ လ်င္ျမန္ စြာမ်ားလာႏိုင္ပါတယ္။ Protratin မွာေတာ့ အဲဒီ အာနိသင္ကိုေခ်ဖ်က္ ႏုိင္ျခင္းရွိမရွိနဲ႔ ကိုယ္ခႏၶာထဲကေန ဗိုင္းရပ္ ကင္းစင္ ေအာင္ ျပဳလုပ္ႏိုင္ စြမ္းရွိမရွိကုိ သုေတသီေတြ ေလ့လာ ေနပါတယ္။

ယင္းေအအာတီ စင္တာမ်ားတြင္ ေျခာက္လမွ တစ္ႏွစ္အထိ ေအအာတီေဆး၀ါးျဖင့္ ကုသမႈ ခံယူၿပီးေသာ လူနာမ်ားအား ၿမိဳ႕နယ္အဆင့္ Decentralized ART sites မ်ားသို႔ လႊဲေျပာင္းေပးၿပီး ဆက္လက္ကုသမႈ ခံယူေစမည္ ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ ယခုႏွစ္အတြင္း Decentralized ART sites ၃၀ အထိ ဖြင့္လွစ္ သြားမည္ျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ၁၀၁ ခုအထိ တိုးခ်ဲ႕ရန္ လ်ာထားေၾကာင္း သိရသည္။

“ကခ်င္မွာ HIV ရွိသူတိုင္း ၀ယ္ေသာက္က်တဲ့ အိုအိုင္လို႔ ေခၚတဲ့ေဆးကို က်န္းမာေရးဌာနမွာ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ ၀ယ္ေသာက္ ရတယ္။ ကိုယ့္ဘာသာကို ၀ယ္ေသာက္ဖို႔ ခက္ခဲေတာ့ ဦးေနွာက္ အေျမွးပါး ေရာင္ေရာဂါ ရရွိၾကတယ္။ နားမလည္တာလည္း ပါတာေပါ့။ ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕ေပၚမွာ လူနာ ၈၀ ေက်ာ္မွာ ၇၀ ေက်ာ္ေလာက္ပဲ ေဆးေပး တယ္။

SIV ေရာဂါပိုးသည္ HIV ႏွင့္ အလားတူ ေရာဂါပိုး တစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး အဆိုပါ ေရာဂါပိုး မ၀င္ေရာက္ႏိုင္ရန္ ကာကြယ္ေဆးကို ထုတ္ေဖာ္ စမ္းသပ္ခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ အဆိုပါ ကာကြယ္ေဆးထိုးခဲ့သည့္ ေမ်ာက္မ်ား အနက္ ၅၀% မွာ ေရာဂါ ကူးစက္မခံရေၾကာင္း Oregon Health and Science University မွ သုေတသီ Louis Picker မွ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

လတ္တေလာမွာ HIV ေ၀ဒနာရွင္ေတြ အတြက္ HIV တားဆီး ကာကြယ္ တိုက္ဖ်က္ေရးေတြကို ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြမွလည္း INGO ေတြနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ကာ ေဆး၀ါးမ်ား ေပးေ၀ေနၿပီး အစိုးရေဆးရံုမ်ားမွ ခုခံက် ကာလသား တိုက္ဖ်က္ေရး စီမံခ်က္ (National AIDS Program) ေတြမွာလည္း ဆက္သြယ္ကာ ေဆး၀ါးနဲ႔ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ေတြကို ရရွိႏိုင္ေၾကာင္း သိရွိရတယ္လို႔ သတင္းရရိွပါသည္။

အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုမွာ ရိွတဲ့ သိပၸံပညာရွင္ေတြက HIV နဲ႔ အလားတူတဲ့ ေရာဂါပိုး တမ်ိဳး ျဖစ္တဲ့ SIV ေရာဂါပိုးကို ကာကြယ္ေပးနိုင္တဲ့ ကာကြယ္ေဆး တမ်ိဳးကို ေမ်ာက္ေတြမွာ စမ္းသပ္ ၾကည့္ခဲ့ရာမွာ ထိေရာက္မႈ ရိွတာ ေတြ႕ရပါတယ္။

HIV ပိုး ရွိေနသူေတြမွာ စီဒီဖိုး အေရအတြက္ က်ဆင္းလာတာနဲ႔ အမွ် ခုခံအား က်ဆင္း လာပါတယ္။ ဒီအခါမွာ ျပင္ပက အခြင့္ေကာင္းေစာင့္ ေရာဂါေတြျဖစ္တဲ့ တီဘီေရာဂါ၊ ေရယံု၊ ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာ၊ မက္ခရု စတာေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ သာမန္လူမွာ ကုရလြယ္ေပမယ့္ HIV ရွိသူေတြမွာ ခုခံအား က်ေနေတာ့ ဒီေရာဂါေတြက ကုရတာ အခ်ိန္ ပုိယူရ ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုး ဘာေဆးမွ မေသာက္ပဲ ေနရင္ ခုခံအား လံုး၀က်သြားတဲ့ အဆင့္ AIDS အဆင့္ ေရာက္သြားရင္ အိပ္ယာထဲ လဲသြားႏုိင္ပါတယ္။ ဒီအခါမွ ေရာဂါ သည္လို ျဖစ္သြား မွာပါ။

ေဆးေျပာင္း/မေျပာင္း အၾကံမေပးခင္မွာ က်ေနာ္တို႔ ဘက္က သိခ်င္တာေလးေတြ ရွိပါတယ္။ (၁) လက္ရွိမွာ မိတ္ေဆြက ART ေဆးကို ကိုယ္ပိုင္ ၀ယ္ေသာက္ေနတာလား (သို႔) အန္ဂ်ီအိုေတြကေန ေဆးရရွိေနတာလား။ (၂) ART ေဆးေသာက္ျပီးတည္းက ဘယ္ဆရာ၀န္နဲ႔ ပံုမွန္ျပပါသလဲ။ ဆိုလိုတာက မိသားစု ဆရာ၀န္နဲ႔ တိုင္ပင္တာလား (သို႔) အန္ဂ်ီအိုက ဆရာ၀န္နဲ႔လား (သို႔) HIV specialist ဆရာ၀န္နဲ႔ ျပတာလား။