HIV ေဆးကို ေနာက္ဆံုး WHO ကသတ္မွတ္ခ်က္ဟာ CD4 အေရအတြက္ ၅ဝဝ အထိက်ေနသူတိုင္းကို ARVs/ARTs ေဆးေပးဘို႔ လမ္းညႊန္ခ်က္ ထုတ္ထားျပီးပါျပီ။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အေဟာင္းအတိုင္း CD4 350 အထိ က်ေနသူေတြကိုသာ ေဆးေပးဘို႔ မူရွိေနပါေသးတယ္။ မူရွိေပမဲ့ လူတိုင္းေဆး မရၾကေသးပါ။ ပိုဆိုးတာက နယ္စပ္မွာ အျပင္ဖိအားေတြရွိေနတာမို႔ CD4 200 အထိက်ေနမွသာ ေဆးေပးရတဲ့အျဖစ္မ်ိဳးရွိေနပါသတဲ့။

ေအအာတီေဆးေတြက ပထမဆံုး စေသာက္ရင္ ေဆးနဲ႔ ကိုယ္နဲ႔ မတည့္တာမ်ိဳး လူနာေတြမွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ပထမဆံုး စေသာက္တဲ့ ကာလ (၆) လ အတြင္းမွာ အထူး ဂရုစိုက္ျပီး ေဆး မတည့္တာေတြ ရွိ/မရွိ ေလ့လာရပါတယ္။ လူတိုင္းမွာေတာ့ မျဖစ္ပါဘူး။ ျဖစ္ခဲ့ရင္ တစ္ခ်ိဳ႕လူေတြမွာ အသည္းေရာင္ျပီး အသက္ေသဆံုးတဲ့ အထိ ျဖစ္တတ္လုိ႔ ေအအာတီေဆး စေသာက္ခါစမွာ လူနာနဲ႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ အျမဲ တိုင္ပင္ထိေတြ႔ဖို႔ လုိပါတယ္။

ေရာဂါ ကူးစက္ျခင္းခံရသူ လူနာမ်ားအတြက္ ေဆးရုံ စရိတ္ပံ့ပိုးေပးျခင္း၊ အာဟာရ ပံ့ပိုးေပးျခင္းႏွင့္ အခြင့္အေရး ယူ၀င ္ေရာက္ေသာ ဆက္ႏြယ္ေရာဂါမ်ား ကုသရန္အတြက္ ခရီးစရိတ္ ပံ့ပိုးေပးျခင္းႏွင့္ က်န္းမာေရး အသိပညာ ေပးျခင္း လုပ္ငန္းမ်ား အပါအ၀င္ အျခားလုပ္ငန္း စဥ္မ်ားအတြက္ ဇူလိုင္လ အတြင္းက ၂၈ သိန္းေက်ာ္ ကုန္က်ခဲ့သည္ဟု သိရွိရသည္။

လိင္မွတဆင့္ ကူးစက္သည့္ ေရာဂါေဆးမ်ား – Tertiary Syphilis (Skin, Mucous Membranes, Eyes, Skeltal, Respiratory, GI, Cardiovascular) တတိယဆင့္ ဆစ္ဖလစ္၊ အေရျပား-ဦးေႏွာက္ေျမွး၊ မ်က္စိ၊ အရိုး၊ အသက္ရွဴလမ္း၊ အစာလမ္း၊ ေသြးလွည့္လမ္း၊…..

စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီး အတြင္းရွိ လူနာမ်ားအေနႏွင့္ ေအအာရ္တီေဆးကို အခမဲ့ရရွိေသာ္လည္း ဓာတ္ခြဲစစ္ေဆးမႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ျခင္းႏွင့္ ေဆြးေႏြး တိုင္ပင္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ရသည့္ အခါ ရက္အနည္းငယ္ ၾကာျမင့္သည့္အတြက္ ရပ္ေဝးမွ ေဝဒနာသည္မ်ား အတြက္ မုံ႐ြာၿမဳိ႕တြင္ လာေရာက္ ကုသခ်ိန္တြင္ ေနေရးထိုင္ေရးမွာ အခက္အခဲ ျဖစ္ေန ရေၾကာင္း ေဝဒနာသည္ အခ်င္းခ်င္း ႐ိုင္းပင္း ကူညီေရး အဖြဲ႕တြင္ ပါဝင္သည့္ ေဝဒနာရွင္ အမ်ဳိးသား တစ္ဦးက ေျပာၾကားသည္။

HIV ပုိးရွိတယ္ ဆိုတာနဲ႔ ေဆးေသာက္ဖို႔ မလုိေသးပါဘူး။ လုိအပ္တဲ့ အခါမွ ေဆးေသာက္ ရပါတယ္။ ေသာက္ရတဲ့ ေဆး ကို ART (anti-retrovial therapy) လို႔ေခၚပါတယ္။ ေအအာတီ ကုထံုးလို႔ လူသိမ်ားပါတယ္။ ဒီေဆးကို မိမိသေဘာနဲ႔ မေသာက္သင့္ ပါဘူး။ တတ္ကြ်မ္းတဲ့ ဆ၇ာ၀န္နဲ႔ ေသေသခ်ာခ်ာ စစ္ေဆး တိုင္ပင္ျပီးမွ ေသာက္ရတာပါ။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ARV ေဆး၀ါး လိုအပ္ေနေသးသည့္ HIV ပိုးရွိသူ တသိန္းႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္ အတြက္ ကမာၻလံုးဆိုင္ရာ ရန္ပံုေငြအဖြဲ႔ (Global Fund) ၏ စံအရ ၂၀၁၂ မွ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္အတြင္းတြင္ ေရာဂါပိုးရွိသူမ်ား၏ ၈၅ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ေဆး၀ါး တိုးျမႇင့္ ေပးႏိုင္ရန္ ရည္မွန္းထားေၾကာင္း က်န္းမာေရး၀န္ႀကီး႒ာနမွ သိရသည္။

လိင္လုပ္သားမ်ားအေပၚ ခြဲျခား ႏွိမ့္ခ် အႏိုင္က်င့္မႈမ်ား ကင္းရွင္း၍ တန္းတူ အခြင့္အေရးမ်ား ရရွိေစရန္၊ HIV ထိခိုက္ ကင္းစင္ေသာ လူမႈဘဝ ပတ္ဝန္းက်င္ တစ္ခု ေပၚေပါက္ လာေစရန္အတြက္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ဧၿပီလတြင္ ႏိုင္ငံတြင္း ေဒသ ႀကီး ၁၀ ခုမွ လိင္လုပ္သား ၃၅ ဦးျဖင့္ SWiM ကြန္ရက္ကို စတင္ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ ၿပီး ယခုႏွစ္ ျပဳလုပ္သည့္ ေတာ္ဝင္ခေရအဖြဲ႕ (လိင္လုပ္ငန္းျဖင့္ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္း ျပဳသူမ်ား ကြန္ရက္) ၏ ဒုတိယ အႀကိမ္ေျမာက္ ႏွစ္ပတ္လည္ အခမ္းအနား ကို ျပည္နယ္ႏွင့္ တိုင္းေဒသႀကီး ၁၃ ခုမွ ေဒသ ကိုယ္စားလွယ္ ၈၀ ေက်ာ္ တက္ေရာက္ခဲ႔ေၾကာင္း အဆိုပါ ကြန္ရက္ထံမွ သိရသည္။

အကာအကြယ္မသံုးဘဲ ဆက္ဆံခဲ့တာပါ။ က်ေနာ္ဆက္ဆံခဲ့တဲ့ partner ေတြကလည္း ပါတနာ မ်ားပါတယ္။ အခု က်ေနာ္ genital organ ထိပ္ဖ်ားဧရိယာမွာ အဖုေလးေတြ ထြက္ေနပါတယ္။ လက္နဲ႔ ဆိတ္ၿပီး ဖယ္လိုက္ရင္ ေသြးထြက္ ပါတယ္။ မၾကာခင္ေပ်ာက္သြားပါတယ္။ ေနာက္ သိပ္မၾကာတဲ့ အခ်ိန္မွာ ျပန္ေပၚေပၚ လာပါတယ္။ က်ေနာ္ ထင္တာ HPV မ်ား ျဖစ္မလားလို႔ပါ အခ်ိန္ရွိသေလာက္ ရွာေပမယ့္ အဲဒီအေၾကာင္းကို ဆရာ့စာမ်က္ႏွာမွာ မေတြ႔ေသးလို႔ပါ။

အခ်ဳိ႕ေသာ HIV ဗုိင္းရပ္စ္ျဖင့္ အသက္ရွင္ေနသူ အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ လူသိမည္ကို ရွက္ေၾကာက္စိတ္ျဖင့္ မိသားစု အတြင္း၌သာ လွ်ဳိ႕၀ွက္ ေနထုိင္ျခင္းေၾကာင့္ ေဆးရရွိရန္ အခက္အခဲရွိၿပီး အခ်ိန္မီ ေဆးမကုသႏိုင္သျဖင့္ အသက္ ဆံုးပါးႏိုင္သျဖင့္ ႏိုင္ငံအႏွံ႔တြင္ ျဖန္႔က်က္ထားသည့္ ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးမ်ား ကြန္ရက္ အဖြဲ႕၀င္မ်ားႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ရန္ သူက အႀကံေပးျခင္း ျဖစ္သည္ဟုလည္း ရွင္းျပသည္။

ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးက ေဆးနဲ႔ မတည့္ရင္ ျဖစ္တာပါ။ ေဆးယဥ္ပါးတာက ေဆးကို တစ္ပတ္ေသာက္လိုက္ ၾကားထဲမွာ မေသာက္ပဲေနလိုက္။ ေနာက္ တစ္ပတ္ ျပန္ေသာက္လိုက္ ျပန္ျဖတ္ ထားလုိက္ လုပ္ရင္ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ မိတ္ေဆြက အခု ပုံမွန္ ေသာက္ေနတဲ့ အတြက္ ေဆးယဥ္ပါးမႈ အတြက္ စိတ္မပူပါနဲ႔။ ေဘးထြက္ ဆုိးက်ိဳးကေတာ့ ေဆးေသာက္ျပီး ႏွစ္ အေတာ္ၾကာမွ သိရပါတယ္။ ေဆးနဲ႔ မတည့္ရင္ေတာ့ ၇က္ပိုင္း အတြင္း သိသာပါတယ္။

လိင္အဂၤါကို ပါးစပ္နဲ႔ ဆက္ဆံရင္ ကာသလားေရာဂါ ကူးပါတယ္။ ပါးစပ္မွာ ႏႈတ္ခမ္းမွာ လွ်ာမွာ သြားဖံုးမွာ ကူးႏိုင္ပါတယ္။ ပိုးအေပၚမူတည္ျပီး ကုသရတာ ကြဲျပားပါတယ္။ မကုသမီ ေသြးစစ္ရပါတယ္။ ေသြးအေျဖရမွ သက္ဆို္င္ရာေရာဂါကို ကုသလို႔ရပါတယ္။