Sickle-cell disease ေရာဂါရွိသူေတြလဲ ေသာက္ႏိုင္တယ္။ PID တင္ပါးဆံုတြင္း အဂၤါေတြေရာင္တဲ့ ေရာဂါကို အျဖစ္နည္းေစ တာေတာ့ ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးတြဲတားေဆးနဲ႔ အတူတူဘဲ။

Semen/Sperm (ဆီမင္-စပမ္း) သုက္ရည္ရဲ႕ pH ဟာ (အယ္လ္ကာလိုင္း) ျဖစ္တယ္။ (အက္စစ္) နဲ႔ ေျပာင္းျပန္ျဖစ္တယ္။ က်န္းမာေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီးရဲ႕ Vaginal fluid ဗဂ်ိဳင္းနားထဲက အရည္ဟာလဲ (အက္စစ္) ျဖစ္တယ္။

“Medico-legal cases ေဆးပညာနဲ႔ မႈခင္းဆိုင္ရာ အျငင္းပြါးမႈ” ေတြမွာ သံုးႏိုင္တဲ့ Virginity of female မိန္းကေလး အပ်ိဳစစ္ ပါတယ္လို႔ သက္ေသျပဘို႔ရာ အသံုးျပဳႏိုင္တဲ့ အခ်က္ (၈) ခ်က္ရွိတယ္။

ေသာက္ေဆး၊ လိမ္းေဆး၊ တိုင္းရင္းေဆး တခုကိုမွ အားမကုိးပါနဲ႔။ ဆရာဝန္ျပန္ျပရမယ္။ လိုအပ္ရင္ ခြဲစိတ္ရင္း Biopsy အသား စျဖတ္ယူစစ္ေဆးတာပါ လုပ္ရမယ္။

ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ = မ်က္ႏွာနီျမန္း၊ ေခြ်းထြက္၊ အေရျပားနီ၊ ေသြးဖိအား တက္၊ ႏွလံုးခုန္ျမန္၊ အစားပ်က္၊ အသားဝါ၊ (အီယိုဆင္ႏိုဖိးလ္) မ်ား၊ ေသြးမံႈနည္း၊ အသဲေရာင္၊ ေခါင္းကိုက္၊ (အလာဂ်ီ) ရတာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

မိန္းကေလးတိုင္း ရာသီ စေပၚခ်ိန္မွာ ႏို႔ထိပ္ေနရာ အေမႊးႏုေလးေတြ စေပါက္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ရမွ စသိတာလဲရွိတယ္။ ကိုယ္ဝန္တားေဆးမွာ ေဟာ္မုန္းပါလို႔ ျဖစ္ေစႏိုင္ တယ္။

ပ်ိဳ႕တာ-အန္တာမျဖစ္တဲ့ ကိုယ္ဝန္က ပိုပ်က္က်တတ္တယ္လို႔ ထင္တယ္။ မိခင္ကိုလဲ တနည္းတလမ္းနဲ႔ ကာကြယ္တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ရင္ ခုခံစနစ္အား နည္းလာတယ္။ မသင့္တာကို အန္ျပစ္တဲ့ သေဘာျဖစ္မလား ယူဆတယ္။

ေဆးသံုးျပီး ကိုယ္ဝန္ဖ်က္တာ ပ်က္သြားပါတယ္။ ခုအခ်ိန္ ဆီးစစ္ရင္ အေပါင္းသာ ဆက္ျပအံုးမယ္။ ေသြးထဲမွာ အဲဒီ ေဟာ္မုန္း ကုန္ေတာ့မွသာ အႏုတ္ျပမယ္။ ခံစားရတာေတြ က ေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြျဖစ္မယ္။

ကိုယ္ခႏၶာ အခ်ိဳးအစား၊ အဝတ္အစား၊ တန္ဆာပလာ၊ လူေနဟန္၊ စတာေတြရဲ႕ အတြင္း ဘက္မွာ မျမင္ရတဲ့ အလွဆိုတာ သိၾကတဲ့အတိုင္း စိတ္အလွျဖစ္ပါတယ္။ ဆရာဝန္ မတတ္ႏိုင္ပါ။ ကိုယ္တိုင္ေတာ့ ေကာင္းေကာင္း ေမြးျမဴ၊ သင္ယူ-က်င့္ေဆာင္ႏိုင္ၾက ပါတယ္။

ကိုယ္ဝန္တားဘို႔ သားအိမ္ထဲ ထည့္ထားရတဲ့ပစၥည္း Intra-Uterine Contraceptive Device ကို အတိုေကာက္ (IUCD) လို႔ ေခၚရာကေန ပိုတိုတဲ့ (IUD) လို႔ ေခၚလာတယ္။ အဂၤလိပ္စာလံုး (တီ) နဲ႔တူတယ္။

က်ားအစိမွာရွိတဲ့ သုက္ထြက္ျပြန္ေတြ ေရာင္တာကို Epididymitis ေခၚတယ္။ မ်ားေသာ အားျဖင့္ Chlamydia ေခၚတဲ့ STD လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ပိုးကေန ျဖစ္ေစတယ္။ ဒါမွ မဟုတ္ ဆီးလမ္းပိုးဝင္ရာကေန ျဖစ္ေစတယ္။

ခဏေလးသာ လိင္အဂၤါသန္မာမႈရတာ၊ သန္းမာမႈက လံုေလာက္မႈ မရွိတာ၊ လံုးဝကို သန္မာမႈျဖစ္မလာႏိုင္တာေတြ။ တိက်ေအာင္ေျပာရရင္ လိင္ဆက္ဆံဘို႔ ၾကိဳးစားတဲ့ အခါ လိင္အဂၤါ သန္မာမႈ ၇၅% မျဖစ္ႏိုင္သူကိုမွသာ ေရာဂါသည္လို႔ သတ္မွတ္တယ္။