ကေလးမွာ AIDS မပါလာဘူး၊ မရွိဘူးဘဲ ထားဦး၊ (AIDS ရွိသူ အေမတစ္ေယာက္ကေမြးတဲ့ ကေလးမ်ားမွာ ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ ၄၀-၅၀ % ေလာကက္မွာ AIDS ပါလာႏိုင္တယ္) AIDS ျဖစ္ေနသူ မိဘေတြဟာ ငယ္ရြယ္သူေတြျဖစ္ၿပီး ငယ္ငယ္နဲ႔ပဲ ေသကုန္ၾကေတာ့ သူတို႔ကေလးေတြဟာ မိဘမဲ့ေတြ ျဖစ္လာၾကတယ္။ နယူးေယာက္ၿမိဳ႕မွာဆိုရင္ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာ AIDS ပိုးမရွိဘဲ က်န္းက်န္းမာမာ ရွိေနတဲ့ ကေလးေပါင္း ၇၅၀၀၀-၈၅၀၀၀ ဟာ သူတို႔ရဲ မိဘေတြ AIDS နဲ႔ ေသကုန္ၾကၿပီ ျဖစ္လို႔ မိဘမဲ့ ျဖစ္ၾကရမယ္။

AIDS ဟာ အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ရဲ႕ ဘဝကုိ အဘက္ဘက္က ထိႏုိင္တဲ့ ေရာဂါပါ။ (နာတာရွည္ ကူးစက္ေရာဂါလည္း ျဖစ္ၿပီး လူမႈေရးကုိလည္း ထိခိုင္တယ္။) လူအဖြဲ႕အစည္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဘယ္လိုဘက္စံု ပါေနရသလဲဆိုတာ ေတြးၾကည့္ရင္ သိသာမွာပါ။ မိသားစုအတြက္ ေငြေၾကး မရွာရသည့္တိုင္ (အခုေခတ္မွာေတာ့ အမ်ားစုဟာ ရွာၾကရပါတယ္) အိမ္မွာ ေယာက္်ားကအစ သားသမီး မိဘ အတူေနေဆြမ်ိဳး စသည္တို႔ကုိ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္မႈ ေပးျခင္း၊ အိမ္မႈကိစၥအဝဝကုိ ေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ ႏွစ္သိမ့္မႈ ပညာေပးမႈကုိ ျပဳရျခင္း စသည္တို႔ကုိ မအားအလပ္ လုပ္ေနရတဲ့ ေစာင့္ေရွာက္မႈ မ်ိဳးစံုကုိ ေပးသူပါ။

လူဆင္းရဲ အုပ္စုမွာ ပါဝင္ေနသူ အမ်ားစုကေတာ့ အမည္းေတြနဲ႔ လက္တီႏို လို႔ ေခၚတဲ့ စပိန္စကားေျပာတဲ့ အနီးပတ္ဝန္းက်င္ တုိင္းျပည္ေတြ ကေနၿပီး အေမရိကန္မွာ လာေနၾကသူေတြပဲ။ အေမရိကန္ အေျဖဴေတြ (လူႀကီးေတြ၊ ကေလးေတြမပါ) ထဲမွာဆိုရင္ AIDS ေရာဂါ ျဖစ္ႏႈန္းဟာ လူဦးေရ တစ္သန္းမွာ ၁၈၉ ေယာက္ရွိတယ္။ အမည္းေတြမွာဆိုရင္ ၅၇၈ ေယာက္ျဖစတယ္။ “လက္တီႏို” ေတြထဲမွာ ၅၆၄ ေယာက္ ရွိတယ္။ ဒီေတာ့ အၾကမ္းအားျဖင့္ ဆိုရင္ အမညး္ေတြနဲ႔ လက္တီႏိုေတြမွာ AIDS ျဖစ္ႏႈန္းဟာ အေျဖဴေတြထက္ ၃ ဆေလာက္ ရွိတယ္။ မိန္းမေတြမွာ ပိုၿပီး အျဖစ္ဆိုးေသးတယ္။

လုပ္ခြင့္ေပးသင့္ပါတယ္။ အလုပ္သမား တစ္ေယာက္မွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပုိး ရွိေနေပမယ့္ က်န္းမာသန္းစြမ္းတယ္၊ အလုပ္လုပ္ႏိုင္တယ္ဆိုရင္ အလုပ္လုပ္ခြင့္ျပဳသင့္ပါတယ္။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္နဲ႔ ဆက္ႏြယ္တဲ့ ေရာဂါေတြ ျဖစ္လာခဲ့ရင္လည္းပဲ အျခား ေရာဂါျဖစ္တတ္တဲ့ အလုပ္သမားေတြလိုပဲ ရသင့္တဲ့ တန္းတူခံစားခြင့္ေတြ ေပးသင့္ပါတယ္။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပုိးရွိေနလို႔ အလုပ္ထုတ္ျပစ္တာ မျဖစ္သင့္ပါဘူး။

ျမန္မာေဆးေလာက အတြက္ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ ‘လူတိုင္းအတြက္ ထိုးတဲ့ေခါင္းေလာင္း’ ႏွင့္ ‘AIDS အေၾကာင္း’၊ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္တြင္ ‘ကင္ ဆာ’၊ ၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္တြင္ ‘သက္ရွည္က်န္း မာျမန္မာ့အစာ’၊ ‘ေဆးလိပ္အေၾကာင္း ျဖစ္ေၾကာင္းကုန္စင္’ ႏွင့္ ‘ဆီးခ်ဳိလူနာ လမ္းၫႊန္’၊ ၂ဝဝ၇ ခုႏွစ္တြင္ ‘မိုက္ခ ႐ိုေဝ့ဖ္ႏွင့္ ဟင္းခ်က္နည္းမ်ား’၊ ‘ေရွ႕တန္းေရာက္ က်န္းမာေရးျပႆနာ မ်ား’၊ ‘ေပ်ာ္ရႊင္က်န္းမာ ဘဝဆည္းဆာ’ ႏွင့္ ‘Myanmar Handbook of Health Research Methods Tomorrow’s Doctors’၊ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ‘အားလံုးအတြက္ ပညာေရးႏွင့္ တိုင္း ျပဳျပည္ျပဳေဆာင္းပါးမ်ား’ အစရွိသည့္ စာအုပ္မ်ားကို ေရးသားထုတ္ေဝခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။

လူနာရဲ႕ေသြး၊ အညစ္အေၾကးေပတဲ့ အဝတ္ေတြနဲ႔ အျခားအသံုးအေဆာင္ေတြကုိ ခြဲၿပီးေလွ်ာ္ဖြတ္ပါ။ အေပေသးတဲ့ အစေနရာမွ ကုိင္ၿပီး ေသြးေတြအညစ္အေၾကးေတြကုိ ေရနဲ႔ အရင္ေဆးပါ။ ပံုမွန္ လုပ္ေနက်အတိုင္း ဆပ္ျပာရည္နဲ႔ ေလွ်ာ္၊ ေနပူလွန္း၊ မီးပူတိုက္ပါ။ ဆပ္ျပာရည္အစား အေရာင္ခြ်တ္ေဆးမႈန္႔ အရည္သံုးႏုိင္ရင္ေတာ့ ပိုေကာင္းပါတယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိတယ္လို႔ ေသခ်ာရင္ ျဖစ္ျဖစ္၊ ေရာဂါပိုး ရႏိုင္တဲ့ အျပဳအမႈလုပ္ခဲ့မိလုိ႔ ကုိယ္မွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိတယ္လို႔ သံသယ ဝင္ေနရင္ျဖစ္ျဖစ္၊ သူမာ်းဆီက တျခားေရာဂါေတြ ကုိယ့္ဆီမေရာက္ေအာင္ ဂရုစိုက္ေနထိုင္သလို မိမိရဲ႕ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ ေရာဂါပိုးဟာ သူတစ္္ပါးဆီကုိ ထပ္မံကူးစက္ မသြားေအာင္ ျပဳမႈေနထိုင္ေနရပါမယ္။ လိင္ဆက္ဆံတုိင္း ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ ေဆးထိုးအပ္ေဆးထိုး ႁပြန္နဲ႔ အေရျပားေဖာက္တဲ့ ပစၥည္းေတြကို တျခားသူနဲ႔ မွ်ေဝသံုးတာကို ေရွာင္ပါ။ ေသြးမလွဴပါနဲ႔။ မ်က္ၾကည့လႊာလွဴတာ၊ တျခားကုိယ္အဂၤါ အစိတ္အပိုင္းလွဴတာကုိလည္း ေရွာင္ရပါမယ္။

တစ္ခါက ဒီဆႏၵျပသူေတြကုိ လူစုခြဲရာမွာ ပုလိပ္ေတြက ဒီေဂးေတြ AIDS ေရာဂါရွိသူေတြ ဆိုၿပီး လက္အိတ္ႀကီးေတြစြပ္ၿပီး ကိုင္ၾကတယ္။ PWA (Persons with AIDS) (AIDS ရွိသူမ်ား) ဆိုတဲ့ အုပ္စုေတြကလည္း AIDS ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အစည္းအေဝးေတြ လုပ္ၿပီဆိုရင္ ဆႏၵျပ ၾကတယ္။ AIDS သုေတသနလုပ္ဖို႔အတြက္္ ဘ႑ေငြမ်ားမ်ား ထုတ္ေပးဖို႔၊ သူတို႔ လူမႈအခြင့္အေရး မဆံုးေစဖို႔ စတဲ့ ေတာင္းဆိုမႈေတြ ေတာင္း ၾကတယ္။ အေမရိကန္မွာဆိုရင္ သူတို႔ဦးေရ မ်ားလာတာနဲ႔ အမွ် စည္းရံုးေရးေတြလုပ္ၿပီး ႏုိင္ငံေရး ဆြဲေဆာင္မႈ အာဏာကို စသံုးလာၾကတယ္။

AIDS ေရာဂါဟာ အထူးကူးစက္ျမန္ ေရာဂါလို႔ မသတ္မွတ္ႏိုင္ပါဘူး။ လူနာကို ထိရံု သူ႕ပစၥည္းကိုင္ရံုနဲ႔လည္း မကူးစက္ႏုိင္ဘူး။ လူလူခ်င္း ဆက္သြယ္ေရးမွာ ဆိုရင္လည္း လိင္စပ္ယွက္ျခင္း ေၾကာင့္သာလွ်င္ AIDS ကူးစက္ႏိုင္တာ။ ဒါေပမယ့္ အထက္က တင္ျပခဲ့တဲ့ အတိုင္း ကြာရန္တိုင္းကို က်င့္သံုးေနတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြ ရွိေနေသးပါတယ္။ က်ဴးဘူးမွာဆိုရင္ ဗိုင္ရပ္စ္စစ္လို႔ ပိုးေတြ႕ေနသူတိုင္းကို “ကြာရန္တိုင္း” လုပ္ထားတယ္လို႔ ဆိုတယ္။

တစ္ေနရာမွာဆိုရင္ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ မရွိေပးမယ့္ “ေဂး” ဆိုတာနဲ႔ အလုပ္ျဖဳတ္ပစ္တယ္။ ရဲတို႔ မီးသတ္သမားတို႔က AIDS လူနာကုိ မကိုင္တြယ္ခ်င္တာ၊ အလုပ္မေလွ်ာက္ခင္ AIDS ပိုး ရွိမရွိ စစ္ရမယ္လို႔ ေျပာတာ ရွိခဲ့တယ္။ ဘရာဇီးမွာ ဆိုရင္ ေဆးရံုတစ္ခုက AIDS လူနာဆို မကုဘူးလို႔ ျငင္းဆန္လို႔ လူနာေတြ ေသၾကရတယ္တဲ့။

ဒီဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ဘယ္လိုစတယ္ ဆုိတာကို ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႕ႀကီး (WHO) ရဲ႕ ယူဆခ်က္ကိုေတာ့ အဖြဲ႕ႀကီးရဲ႕ႏွစ္စဥ္ က်င္းပၿမဲျဖစ္တဲ့ အစည္းအေဝးႀကီး (၁၉၈၇ ခုႏွစ္) မွာ တင္ျပခဲ့တယ္။ ဒါကေတာ့ AIDS ေရာဂါပိုး ျဖစ္တဲ့ (HIV) အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီဟာ “သဘာဝ အေလ်ာက္ ေပၚထြန္းလာတဲ့ retro-virus (ရီႀတိဳဗိုင္းရပ္စ္) ျဖစ္ၿပီး ပထဝီေဒသအရေတာ့ အဆံုးအျဖတ္ မေပးႏိုင္တဲ့ ေဒသက စတယ္” လို႔ ဆိုတယ္။

ဆရာဝန္ေတြ ထင္ေယာင္ေယာင္ ရွိေနတာကို ထံုးစံအတိုင္း AIDS ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အသစ္အဆန္း သတင္း ငတ္ေနၾကသူ စာနယ္ဇင္း သမားေတြက ေရးႀကီးခြင့္က်ယ္ သတင္း တစ္ခုအျဖစ္နဲ႔ ထည့္လုိက္ေတာ့ ျပႆနာ တက္စရာ ျဖစ္လာတာေပါ့။ ေနာက္တစ္ခါပိုၿပီး အထင္မွားစရာ ျဖစ္လာတာကေတာ့ AIDS ေရာဂါပိုး ေသြးစစ္ သုေတသနက ေတြ႕ရွိခ်က္ပဲ။ အဲဒီ အခ်ိန္ေလာက္မွာ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ရွိ-မရွိ စစ္လို႔ရလာတယ္။