ေသြးနဲ႔ ေသြးပစၥည္းသြင္းမႈေၾကာင့္ AIDS ေရာဂါ ရလာသူဟာ တစ္ကမၻာလံုး အတိုင္းအတာနဲ႔ ဘယ္ေလာက္ရွိမလဲဆိုတဲ့ အေျဖမွန္ကုိေတာ့ ၁၉၉၂-၁၉၉၅ ေလာက္မွ သိရမယ္။ ဒါေတာင္ မွတ္တမ္းေတြ ေကာင္းေကာင္းထားႏိုင္မွ သိမွာ၊ ျပႆနာကေတာ့ မေသးတာ အမွန္ပါပဲ။ ၁၉၈၁ ခုႏွစ္မွာ CDC (စီဒီစီ) ကေန AIDS ဟာ မူးယစ္ေဆးဝါး ထိုးသူေတြမွာ ရႏိုင္တယ္ဆိုတာ သိၿပီးေနာက္ ဒီကူးစက္နည္းဟာ AIDS ျပန္႔ပြားေရးမွာ အခရာ ျဖစ္တယ္ ဆိုတာကုိ တစ္ေန႔တျခား ပိုၿပီး ထင္ရွားလာပါတယ္။

AIDS ေရာဂါပိုး စဝင္တဲ့ အခ်ိန္နဲ႔ AIDS ေရာဂါ တကယ္ျဖစ္လာမယ့္ အခိ်န္ဟာလည္း ရွည္ၾကာေတာ့ ေသြးပစၥည္း သြင္းထားသူ တစ္ေယာက္ဟာ AIDS ျဖစ္လာမယ္၊ မျဖစ္လာဘူးဆိုတာကုိ တိုေတာင္းတဲ့ အခ်ိန္အတြင္းမွာ မသိႏိုင္ဘူး။ ဒီေတာ့ ျပႆနာဟာ ေလာေလာ ဆယ္မွာ ျပတ္သြားတာမ်ိဳး မဟုတ္ဘူး။ ဒီေတာ့ ျပႆနာဟာ ေလာေလာဆယ္မွာ ျပတ္ သြားတာမ်ိဳး မဟုတ္ဘူး။ AIDS ေရာဂါပိုး (ဗိုင္းရပ္စ္) ေသြးထဲမွာ ရွိ၊မရွိ ကိုေတာ့ စစ္ၾကည့္ရင္ သိႏိုင္ပါတယ္။

AIDS ေရာဂါ လကၡဏာေတြက AIDS ပိုးဝင္ျပီး ႏွစ္အေတာ္ရမွ ေပၚလာတတ္တာဆိုေတာ့ ၁၉၈၃ ခုႏွစ္ ဝန္းက်င္ေလာက္မွ “ေသြးသြင္း AIDS” ေတြ မ်ားမ်ားစားစား ေတြ႕ရေတာ့တာေပါ့။ အေမရိကန္မွာ ေသြးသြင္းလုိ႔ AIDS ရတဲ့ လူနာေတြ အနက္ ၁၀၀ ေျမာက္ လူနာကေတာ့ တင္ပါးဆံုရိုး အတုထည့္ျခင္း ခံရတဲ့ အသက္ ၇၁ ႏွစ္ရွိ အမ်ိဳးသမီးၾကီး ျဖစ္တယ္။

ဒီလို ျငင္းလုိက္ရင္ ျပႆနာဟာ ေခတၱခဏေလာက္ ျဖစ္ျဖစ္ ေပ်ာက္ေနမွာပဲလို႔ ထင္ေနၾကတယ္။ ဒီလို “တို႔ဆီမွာေတာ့ ျဖစ္မွာမဟုတ္ဘူး” လုိ႔ ယူဆေနတဲ့ အခ်ိန္မွာပဲ AIDS ကေတာ့ အရပ္ရပ္ အနယ္နယ္ကို ျပန္႔စျပဳေန ပါျပီ။ AIDS ကို ကနဦး ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ခဲ့တဲ့ ၁၉၈၁ ခုႏွစ္ အရင္ ၂ ႏွစ္ေလာက္မွာ တမူထူးျခားတဲ့ လကၡဏာ ရွိတဲ့ လူနာအခ်ိဳ႕ နယူးေယာက္နဲ႔ ဆန္ဖရန္စစၥကိုျမိဳ႕ ေတြမွာ ေတြ႕ခဲ့ၾကတယ္။

ဆစ္ဖလစ္ ျပန္႔ပြားမႈကေတာ့ AIDS ေလာက္ မျမန္ဘူး။ ဒါဟာလည္း မ်က္ေမွာက္ေခတ္ရဲ႕ တိုးတက္မႈ တစ္ရပ္ျဖစ္တဲ့ ဆက္သြယ္ေရးနဲ႔ ကူးလူးဆက္ဆံေရး ေကာင္းမြန္လြယ္ကူ ျမန္ဆန္ျခင္း ေၾကာင့္ပဲ။ ဒါကေတာ့ အေကာင္းနဲ႔ အဆိုးဟာ အမ်ားအားျဖင့္ တစ္ခုတည္း ေပၚမလာဘူး။ ဒြန္တြဲျပီး လာတယ္ဆိုတာကို သတိရေစတဲ့ အခ်က္တစ္ခုပဲ။ အဲဒီအခ်ိန္ကလည္း အခု AIDS မွာ ျဖစ္သလိုပဲ ရုရွေတြဟာ ပိုလန္သားေတြဆီက ရတာလို႔ ဆိုတယ္။

ကပ္ေရာဂါတိုက္ရာမွာ သိပၸံပညာ / ေဆးပညာကို လံုးလံုးပံု အားကိုးျပီး လုပ္လုိ႔ မရဘူး။ ဥပမာ ေရာဂါေပ်ာက္ေအာင္ ကုသေရးနဲ႔ ကာကြယ္ေရးအတြက္ သိပၸံအပိုင္းကေနျပီး ျပည့္စံုစြာ (သို႔) ေက်နပ္ ဖြယ္ေကာင္းေလာက္ေအာင္ ဖန္တီးတီထြင္ ေပးႏုိင္ေပမယ့္ လည္း ေရာဂါကုိ အျပီးအျပတ္ ရွင္းလို႔ မရခဲ့ပါဘူး။ (ဆစ္ဖလစ္ကိုသာ ၾကည့္ပါ) လူေတြရဲ႕ အျပဳအမႈ၊ လူေနမႈ၊ ဆက္ဆံေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ ဓေလ့ထံုးစံ စတဲ့ လူမႈေရး က႑နဲ႔ ႏိုင္ငံေရး က႑တို႔ဟာ အေရးၾကီးတဲ့ အပိုင္းေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ကာလဝမ္းလို႔ ေခၚတဲ့ Cholera ေရာဂါဟာ ျမန္မာတို႔ ယဥ္ပါးျပီးသား ေရာဂါၾကီး ျဖစ္ပါတယ္။ အဆိုးဝါးဆံုးေသာ ကပ္ေရာဂါ တစ္ခုလို႔လည္း ကမၻာ့သမိုင္းမွာ သတ္္မွတ္ျခင္း ခံထားရတဲ့ ေရာဂါပါ။ နာရီပိုင္းအတြင္းမွာ မ်ားစြာေသာ လူတို႔ကို အုပ္စုလုိက္ အျပံဳလိုက္ အတံုးအ႐ံုး ေသဆံုး သြားေစခဲ့တာမို႔ လူေတြ အေၾကာက္ၾကီးေၾကာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ကာလဝမ္းဟာ ဘယ္ေလာက္ဆိုးတယ္ ဆိုတာကို မွတ္မိေနျပီး အခုျပန္ေျပာရင္ေတာင္ ေၾကာက္ေနၾကေသးတဲ့ လူေတြ ျမန္မာမွာ အခုထိ အသက္ရွင္လ်က္ ရွိေနၾကေသးတယ္။

ေရာဂါသည္ေတြဟာ လူေတြရဲ႕ စက္ဆုပ္ရြံရွာမႈနဲ႔ ဖယ္ၾကဥ္ျခင္းကို ခံခဲ့ၾကရတယ္။ AIDS နဲ႔ ကြာတဲ့ အခ်က္တစ္ခုကေတာ့ ဆစ္ဖလစ္က ကူးစက္ဖို႔ရာ ပိုျပီး လြယ္တယ္။ ဆစ္ဖလစ္မွာ ေရာဂါကို ကုစားဖို႔ တကယ္ ထိေရာက္တဲ့ေဆးကို ႏွစ္ေပါင္း ရာနဲ႔ ခ်ီျပီး ရွာခဲ့ရတယ္။ ကာကြယ္ေဆး vaccine (ဗက္စင္း) ဆို အခုအထိ ေပၚမလာေသးဘူး။ အခအေျခအရ မွန္းေျပာရရင္ေတာ့ ဒီေရာဂါဟာ လူသားေတြကို ဆက္ဒုကၡ ေဝးေန ဦးမယ့္ ေရာဂါပါ။

ဆစ္ဖလစ္၊ ဂႏိုရီးယား စတဲ့ “ကာလသားေရာဂါ” ရွိေနသူေတြဟာလည္း AIDS ျဖစ္ဖို႔ရာ အေၾကာင္း ပိုရွိတယ္။ ဆစ္ဖလစ္ ေရာဂါဟာ AIDS ေရာဂါနဲ႔ တူတဲ့ အခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္။ လိင္စပ္ယွက္ရာမွ ကူးစက္ႏိုင္တယ္။ မိဘကေန ကေလးကို ေပးႏိုင္တယ္။ ေပၚစက တစ္ခါမွ မေတြ႕ဘူးခဲ့တဲ့ ေရာဂါ အသစ္စက္စက္မို႔ ဆရာဝန္ေတြ မ်က္စိလည္ျပီး မလုပ္တတ္ မကိုင္တတ္ ျဖစ္ခဲ့ရတယ္။

သိရသေလာက္ေတာ့ ျမန္မာနဲ႔ ဗီယက္နမ္မွာ ပလိပ္ေရာဂါဟာ စိတ္မခ်ရေသးတဲ့ လူထုက်န္းမာေရး ျပႆနာအျဖစ္ အခုထိ တည္ဆဲျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကာကြယ္ေရး ကိစၥေတြကို သတိရွိစြာနဲ႔ ဆက္လက္လုပ္ဖို႔ လိုေသးတယ္လုိ႔ ယူဆရတယ္။ ၁၄၉၃ ခုနွစ္ဟာ ကမၻာ့သမိုင္းမွာ ထင္ရွားတဲ့ ႏွစ္တစ္ႏွစ္ပါ။

AIDS ဆုိတဲ့ ကမၻာရဲ႕ ေနာက္ဆံုး ကပ္ေရာဂါ အေၾကာင္းကိုေတာ့ တေစ့တေစာင္း တင္ျပခဲ့ျပီးပါျပီ။ ကပ္ေရာဂါေတြရဲ႕ ၾကီးမား ဆိုးရြားတဲ့ ေဘးဥပဒ္ အႏၱရာယ္ရဲ႕ အတိုင္းအတာ၊ အတိမ္အနက္၊ အက်ယ္အျပန္႔ကုိေတာ့ သာမန္ကာ လွ်ံကာပဲ စဥ္းစားသူအတြက္ေတာ့ သိသာထင္ရွားလာမွ မဟုတ္ဘူး။ ဒါ့ျပင္ ကပ္ေရာဂါၾကီးတစ္ခု ကမၻာမွာ ျဖစ္လာျပီဆိုရင္ လူသားေတြကုိ ေဝဒနာဒုကၡအျပင္၊ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရး၊ ႏိုင္ငံေရး အပါအဝင္ က႑အသြယ္သြယ္ကုိ ဘယ္ေလာက္ ေႏွာက္ေမႊသြားႏိုင္သလဲ ဆိုတာကို သိပ္ျပီး ေခါက္မိမယ္ မဟုတ္ဘူး။

AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ဝင္ျပီး သူေတြရဲ႕ ကိုယ္ (ေသြး) ထဲမွာ ဒီ ဗိုင္းရပ္စ္ကို တုိက္ဖ်က္ဖို႔ အတြက္ ထုတ္ထားတဲ့ Antibody “ပဋိပစၥည္း” ရွိတယ္၊ ဒီ ပဋိပစၥည္းကို တစ္နည္းနည္းနဲ႔ မ်က္ျမင္ သက္ေသျဖစ္လာေအာင္ ေဖာ္ထုတ္ရန္ ျဖစ္တယ္။ တစ္နည္း ဆုိရင္ေတာ့ ဒီပဋိပစၥည္းဟာ ဗိုင္းရပ္စ္ကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ သေကၤတပဲ ျဖစ္တယ္။ ယခု သံုးေနတာကေတာ့ နည္း ၂ မ်ိဳး ရွိတယ္။