အိႏၵိယမွာ HIV surveillance centres ေစာင့္ၾကည့္စင္တာေပါင္း ၁၇ဝဝဝ ရွိတာကို အသည္းေရာင္ေရာဂါေတြ အတြက္ပါ အသံုးျပဳသင့္တယ္လို႔လဲ တျခားပညာရွင္တဦးက အၾကံေပးပါတယ္။ အတူေနသူတေယာက္မွာ (ဘီ)၊ (စီ) ပိုးရွိေနရင္ အတူေနသူေတြကို က်က်နနေစာင့္ၾကည့္စစ္ေဆးရမယ္။ တျခားပညာရွင္တဦးက ေရာဂါေတြနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြက မွန္ကန္ လက္ခံႏိုင္ေစရမယ္လို႔ ေထာက္ျပပါတယ္။

အိမ္ေထာင္ဖက္ မဟုတ္သူနွင့္ လိင္ဆက္ဆံလွ်င္ ကြန္ဒံုးသံုးရန္ ပညာေပးျခင္း၊ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ စမ္းသပ္ စစ္ေဆးေပးျခင္း၊ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြရိွသူမ်ားႏွင့္ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ ျဖစ္ပြားနိုင္ေျခ အလြန္မ်ားသူမ်ားကို ေအအာတီေဆးမ်ား တိုက္ေကြ်းျခင္း၊ ေဆးထိုးအပ္မ်ား မွ်ေ၀ မသံုးစဲြေအာင္ ပညာေပးျခင္း နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ အသစ္ ကူးစက္မႈ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေအာင္ ၾကိဳးပမ္းရမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႔ၾကီးက လမ္းညႊန္သည္။

သုေတသနမ်ားက ေ၀ဒနာရွင္တစ္ဦးခ်င္းစီ၏ မ်ဳိးဗီဇကိုယူကာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြဒဏ္ ခံႏုိင္သည့္ မ်ဳိးဗီဇမ်ားအျဖစ္ ဓာတ္ခြဲခန္းတြင္ ေျပာင္းလဲၿပီး ေနာက္ ေ၀ဒနာရွင္ထံ ထည့္ သြင္းေပးကာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြကို တိုက္မည့္နည္းကိုလည္း စမ္းသပ္ေနၾကၿပီ။ ထိေရာက္ေသာ လက္ေတြ႕နည္းတစ္ရပ္အျဖစ္ ေပၚလာဖို႔ အခ်ိန္ယူ လုပ္ကိုင္ဖို႔ေတာ့ လိုေသးသည္။ တစ္နည္းမဟုတ္ တစ္နည္းျဖင္႔ေတာ့ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြကို မလႊဲမေသြ တိုက္ဖ်က္ႏုိင္လာလိမ့္မည္။

HIV ပိုး ကာကြယ္တားဆီးေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ လူငယ္ေတြကို ပညာေပးတာ၊ သုေတသန လုပ္ငန္းတြကို ေထာက္ပံ့တာ၊ HIV ပိုး ရွိေနသူေတြကို ခရီးသြားလာခြင့္ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြကို ဖယ္ရွားတာ၊ ကူးစက္ေရာဂါေတြကို တိုက္ဖ်က္ေရး ႀကိဳးပမ္းေနတဲ့ Global Fund အဖဲြ႔ႀကီးကို ေထာက္ပံ့တာ စတဲ့ အခ်က္ေတြကိုလည္း အေမရိကန္ သံအမတ္ႀကီးက ေျပာသြားပါတယ္။

ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ ​မဲလ္ဘုန္းၿမိဳ႕မွာ ​တနဂၤေႏြေန႔ကစၿပီး ​၂၀ ​ႀကိမ္ေျမာက္ ​အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ​AIDS ​ညီလာခံကို ​က်င္းပေနၿပီ ​ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ​ဒီကေန႔မွာ ​AIDS ​နဲ႔ ​ပတ္သက္တဲ့ အေၾကာင္း၊ ​ဘယ္ေလာက္အထိ ​တိုးတက္မႈေတြ ရွိလာၿပီလဲ ​ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းေတြကို ​တင္ျပေပးထား ပါတယ္။ ကမာၻေပၚက ​လူသန္းေပါင္း ​၃၅ ​သန္းေလာက္ဟာ ​AIDS ​ေရာဂါျဖစ္လာေစတဲ့ ​HIV ​ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ​ကူးစက္ ခံရသူေတြ ​ျဖစ္ၾကပါတယ္။

AIDS ဟာ အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ရဲ႕ ဘဝကုိ အဘက္ဘက္က ထိႏုိင္တဲ့ ေရာဂါပါ။ (နာတာရွည္ ကူးစက္ေရာဂါလည္း ျဖစ္ၿပီး လူမႈေရးကုိလည္း ထိခိုင္တယ္။) လူအဖြဲ႕အစည္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဘယ္လိုဘက္စံု ပါေနရသလဲဆိုတာ ေတြးၾကည့္ရင္ သိသာမွာပါ။ မိသားစုအတြက္ ေငြေၾကး မရွာရသည့္တိုင္ (အခုေခတ္မွာေတာ့ အမ်ားစုဟာ ရွာၾကရပါတယ္) အိမ္မွာ ေယာက္်ားကအစ သားသမီး မိဘ အတူေနေဆြမ်ိဳး စသည္တို႔ကုိ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္မႈ ေပးျခင္း၊ အိမ္မႈကိစၥအဝဝကုိ ေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ ႏွစ္သိမ့္မႈ ပညာေပးမႈကုိ ျပဳရျခင္း စသည္တို႔ကုိ မအားအလပ္ လုပ္ေနရတဲ့ ေစာင့္ေရွာက္မႈ မ်ိဳးစံုကုိ ေပးသူပါ။

သူ႕အေနနဲ႔ HIV/AIDS ေရာဂါကာကြယ္တိုက္ဖ်က္ေရးအစီစဥ္မွာ ေဆာင္ရြက္လာတဲ့ သက္တမ္း (၁၇)ႏွစ္အတြင္း အမ်ဳိးသမီးေတြကို ေရာဂါ ကူးစက္တဲ့နွဳန္းဟာ ပိုၿပီးမ်ားလာတာေတြ႕ရတယ္လို႔ ကိုရွဳိင္းက ဆိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ လိင္တူျခင္း ဆက္ဆံမႈႏႈန္း မ်ားလာတာဟာ ေရာဂါ ကူးစက္မႈႏႈန္းကို ပိုၿပီး တုိးလာေစတယ္လို႔လည္း ေျပာပါတယ္။

လူဆင္းရဲ အုပ္စုမွာ ပါဝင္ေနသူ အမ်ားစုကေတာ့ အမည္းေတြနဲ႔ လက္တီႏို လို႔ ေခၚတဲ့ စပိန္စကားေျပာတဲ့ အနီးပတ္ဝန္းက်င္ တုိင္းျပည္ေတြ ကေနၿပီး အေမရိကန္မွာ လာေနၾကသူေတြပဲ။ အေမရိကန္ အေျဖဴေတြ (လူႀကီးေတြ၊ ကေလးေတြမပါ) ထဲမွာဆိုရင္ AIDS ေရာဂါ ျဖစ္ႏႈန္းဟာ လူဦးေရ တစ္သန္းမွာ ၁၈၉ ေယာက္ရွိတယ္။ အမည္းေတြမွာဆိုရင္ ၅၇၈ ေယာက္ျဖစတယ္။ “လက္တီႏို” ေတြထဲမွာ ၅၆၄ ေယာက္ ရွိတယ္။ ဒီေတာ့ အၾကမ္းအားျဖင့္ ဆိုရင္ အမညး္ေတြနဲ႔ လက္တီႏိုေတြမွာ AIDS ျဖစ္ႏႈန္းဟာ အေျဖဴေတြထက္ ၃ ဆေလာက္ ရွိတယ္။ မိန္းမေတြမွာ ပိုၿပီး အျဖစ္ဆိုးေသးတယ္။

တကယ္ေရာဂါျဖစ္လာေတာ့မွ တစ္ႀကိမ္တစ္ခါဟာလည္း အႏၲရယ္ပဲဆိုၿပီး သေဘာေပါက္ေတာ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္ လိင္ဆက္ဆံရာ ကေန ေရာဂါပိုး မကူး ရေအာင္ အိမ္ေထာင္ ျပင္ပမွာ လိင္ဆင္ဆံတိုင္း ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ ေရာဂါ ရႏိုင္တဲ့ အမူအက်င့္ရွိသူေတြ၊ ေရာဂါပိုး ရွိေနသူေတြဟာ မိမိရဲ႕ အိမ္ေထာင္ဖက္ကုိ မကူးစက္ေအာင္ အိမ္ေထာင္ဖက္နဲ႔ လိင္ဆက္ဆံတဲ့ အခါမွာလည္း ကြန္ဒံုးကို သံုးရပါမယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပုိး ရွိမရွိဆိုတာ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ အျပဳအမူနဲ႔ပဲ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခားမွာေနေန၊ ကိုယ့္ျပည္တြင္းမွာပဲ ေနေန ေရာဂါ ကူးႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြ၊ အျပဳအမႈေတြက အတူတူပါပဲ။ ျမန္မာျပည္မွာ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္က အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပုိးကို ႏိုင္ငံျခားျပန္ သေဘၤာသား တစ္ေယာက္မွာ စေတြ႕ခဲ့လို႔ တစ္ခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံျခား ျပန္ေတြမွာမွ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိတယ္လို႔ ထင္ၾကပါတယ္။ ဒီထင္ျမင္ခ်က္ဟာ အခုလံုးဝ မမွန္ေတာ့ပါဘူး။

အသည္းေရာင္ေရာဂါ စီႏွင့္ AIDS ေရာဂါကုိ ရွာေဖြေတြ႕ရွိႏုိင္ၿပီး ၎ေရာဂါမ်ားကုိ ကုသေပးႏုိင္ရန္ တီထြင္ ထားေသာ Complete Cure Device အမည္ရွိ ကိရိယာမ်ားကုိ စမ္းသပ္မႈျပဳလုပ္ရန္ အခ်ိန္ ေျခာက္လေက်ာ္ လုိအပ္ေနေသးေၾကာင္း ဇြန္ ၂၉ ရက္တြင္ အီဂ်စ္ စစ္ဘက္ဆုိင္ရာ အင္ဂ်င္နီယာအဖြဲ႕က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္မွာ သုည ဒသမ ၄၇ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂ဝဝဝ ျပည့္ႏွစ္မွာ သုည ဒသမ ၉၄ ရာခိုင္ ႏႈန္း ရွိတာေတြ႕ရတယ္။ ဦးတည္အုပ္စုေတြထဲက ျပည့္တန္ဆာ ၈ ဒသမ ၁ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ လိင္တူဆက္ဆံသူမ်ား ၁ဝ ဒသမ ၂ ရာခိုင္ႏႈန္း မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲသူ ၁၈ ဒသမ ၆ ရာ ခိုင္ႏႈန္းရွိပါတယ္။