လုပ္ခြင့္ေပးသင့္ပါတယ္။ အလုပ္သမား တစ္ေယာက္မွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပုိး ရွိေနေပမယ့္ က်န္းမာသန္းစြမ္းတယ္၊ အလုပ္လုပ္ႏိုင္တယ္ဆိုရင္ အလုပ္လုပ္ခြင့္ျပဳသင့္ပါတယ္။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္နဲ႔ ဆက္ႏြယ္တဲ့ ေရာဂါေတြ ျဖစ္လာခဲ့ရင္လည္းပဲ အျခား ေရာဂါျဖစ္တတ္တဲ့ အလုပ္သမားေတြလိုပဲ ရသင့္တဲ့ တန္းတူခံစားခြင့္ေတြ ေပးသင့္ပါတယ္။ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပုိးရွိေနလို႔ အလုပ္ထုတ္ျပစ္တာ မျဖစ္သင့္ပါဘူး။

ျမန္မာေဆးေလာက အတြက္ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ ‘လူတိုင္းအတြက္ ထိုးတဲ့ေခါင္းေလာင္း’ ႏွင့္ ‘AIDS အေၾကာင္း’၊ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္တြင္ ‘ကင္ ဆာ’၊ ၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္တြင္ ‘သက္ရွည္က်န္း မာျမန္မာ့အစာ’၊ ‘ေဆးလိပ္အေၾကာင္း ျဖစ္ေၾကာင္းကုန္စင္’ ႏွင့္ ‘ဆီးခ်ဳိလူနာ လမ္းၫႊန္’၊ ၂ဝဝ၇ ခုႏွစ္တြင္ ‘မိုက္ခ ႐ိုေဝ့ဖ္ႏွင့္ ဟင္းခ်က္နည္းမ်ား’၊ ‘ေရွ႕တန္းေရာက္ က်န္းမာေရးျပႆနာ မ်ား’၊ ‘ေပ်ာ္ရႊင္က်န္းမာ ဘဝဆည္းဆာ’ ႏွင့္ ‘Myanmar Handbook of Health Research Methods Tomorrow’s Doctors’၊ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ‘အားလံုးအတြက္ ပညာေရးႏွင့္ တိုင္း ျပဳျပည္ျပဳေဆာင္းပါးမ်ား’ အစရွိသည့္ စာအုပ္မ်ားကို ေရးသားထုတ္ေဝခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။

HIV/AIDS ျဖစ္ပြားမႈ မ်ားျပားလာသည့္အတြက္ ေရာဂါကူးစက္မႈႏႈန္း ေလ်ာ့က်လာေစရန္ အၿမဳိ႕ၿမဳိ႕ အနယ္နယ္မွ အေမဂ်မ္းနတ္ပြဲကို လာေရာက္သူမ်ားျခင္းႏွင့္ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း ယင္းနတ္ပြဲသည္ တစ္ရက္တာ က်င္းပသျဖင့္ ကြန္ဒုံးမ်ားကို ေဝငွျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း ၎ကဆိုသည္။

လူနာရဲ႕ေသြး၊ အညစ္အေၾကးေပတဲ့ အဝတ္ေတြနဲ႔ အျခားအသံုးအေဆာင္ေတြကုိ ခြဲၿပီးေလွ်ာ္ဖြတ္ပါ။ အေပေသးတဲ့ အစေနရာမွ ကုိင္ၿပီး ေသြးေတြအညစ္အေၾကးေတြကုိ ေရနဲ႔ အရင္ေဆးပါ။ ပံုမွန္ လုပ္ေနက်အတိုင္း ဆပ္ျပာရည္နဲ႔ ေလွ်ာ္၊ ေနပူလွန္း၊ မီးပူတိုက္ပါ။ ဆပ္ျပာရည္အစား အေရာင္ခြ်တ္ေဆးမႈန္႔ အရည္သံုးႏုိင္ရင္ေတာ့ ပိုေကာင္းပါတယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိတယ္လို႔ ေသခ်ာရင္ ျဖစ္ျဖစ္၊ ေရာဂါပိုး ရႏိုင္တဲ့ အျပဳအမႈလုပ္ခဲ့မိလုိ႔ ကုိယ္မွာ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိတယ္လို႔ သံသယ ဝင္ေနရင္ျဖစ္ျဖစ္၊ သူမာ်းဆီက တျခားေရာဂါေတြ ကုိယ့္ဆီမေရာက္ေအာင္ ဂရုစိုက္ေနထိုင္သလို မိမိရဲ႕ အိတ္ခ်္အုိင္ဗြီ ေရာဂါပိုးဟာ သူတစ္္ပါးဆီကုိ ထပ္မံကူးစက္ မသြားေအာင္ ျပဳမႈေနထိုင္ေနရပါမယ္။ လိင္ဆက္ဆံတုိင္း ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ ေဆးထိုးအပ္ေဆးထိုး ႁပြန္နဲ႔ အေရျပားေဖာက္တဲ့ ပစၥည္းေတြကို တျခားသူနဲ႔ မွ်ေဝသံုးတာကို ေရွာင္ပါ။ ေသြးမလွဴပါနဲ႔။ မ်က္ၾကည့လႊာလွဴတာ၊ တျခားကုိယ္အဂၤါ အစိတ္အပိုင္းလွဴတာကုိလည္း ေရွာင္ရပါမယ္။

အိတ္အိုင္ဗြီ ေရာဂါပိုးကုိ ေသေအာင္သတ္ႏိုင္တဲ့ ေဆးမေတြ႕ေသးလို႔ အေပ်ာက္ကုသႏိုင္တဲ့ ေဆးမရွိေသးဘူးလို႔ ေျပာတာပါ။ ဒါေပမယ့္ ခုခံအားက်သြားလို႔ ေပၚလာတဲ့ ေရာဂါေဝဒနာ အမ်ိဳးမ်ိဳးကုိ ေပ်ာက္ကင္းသက္သာေအာင္ ကုသေပးႏုိင္တဲ့ ေဆးေတြ ရွိပါတယ္။ ဥပမာ – တီဘီေရာဂါ၊ ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါ၊ ဦးေႏွာက္ေရာင္ ေရာဂါ၊ မက္ခရု စတဲ့ ေရာဂါေတြကုိ ကုသႏိုင္တဲ့ ေဆးေတြ ရွိပါတယ္။ အဲဒီေဆးေတြအျပင္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးေတြ ခႏၶာကုိယ္အတြင္းမွာ မပ်ံ႕ပြားေအာင္ ထိန္းထားႏုိင္တဲ့ ေဆးေတြလည္း ရွိပါတယ္။

ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါျဖစ္ပြားေနသူေတြမွာ တီဘီေရာဂါဟာ အဓိက က်န္းမာေရး ျပႆနာတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ အတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ပိုးရွိတဲ့ သူေတြမွာ ခုခံစြမ္းအားက်လာတဲ့ အတြက္ တီဘီေရာဂါကူးဖို႔ အခြင့္အလမ္း ပိုမ်ားပါတယ္။ သူတို႔မွာ ျဖစ္တဲ့ တီဘီေရာဂါကလည္း သာမန္ထက္ပိုၿပီး ျပင္ထန္ႏိုင္ပါတယ္။ စံနစ္တက် ေဆးကုသမႈ ခံယူၿပီး အခ်ိန္မွန္မွန္ ေဆးေသာက္ဖို႔ ေဆးပတ္လည္ေအာင္ ေသာက္ဖို႔အေရးၾကီးပါတယ္။

လိင္တူ လိင္ကြဲ ဆက္ဆံရာက ကူးစက္တဲ့ ေရာဂါေတြကုိ “လိင္ဆက္ဆံမႈေၾကာင့္ ကူးစက္တဲ့ ေရာဂါမ်ား” လို႔ ေခၚပါတယ္။ ေရွးယခင္ကေတာ့ “ကာလသားေရာဂါ” လို႔ ေခၚပါတယ္။ ကာလသားေရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိပါတယ္။ဆစ္ဖလစ္ေရာဂါ၊ ဂႏိုေရာဂါ၊ ရွန္ကရြိဳက္၊ လင့္က်ိတ္ေရာင္ ေရာဂါ၊ လိင္အဂၤါ ေရယုန္၊ လိင္အဂၤါ မက္ခရု၊ လိင္အဂၤါဝဲ၊ ရီျဖဴဆင္းေရာဂါနဲ႔ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ အပါအဝင္ ေရာဂါ အမ်ိဳးေပါင္း ႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္ ရွိပါတယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး အေရအတြက္မ်ားေလ ေသြးျဖဴဥေတြမ်ားမ်ား ပ်က္စီးေလျဖစ္ၿပီး အခ်ိန္တိုတို အတြင္းမွာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ လကၡဏာေတြ ျဖစ္ေပၚခံစားရမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိၿပီးထားသူဟာ မိမိခႏၶာကိုယ္ထဲကုိ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးေတြ ထပ္ၿပီး ဝင္မလာေအာင္ ကာကြယ္ဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဇနီးေမာင္ႏွံ ႏွစ္ဦးစလံုးမွာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ပိုးရွိေနၿပီးေပမယ့္လည္း လိင္ဆက္ဆံရာက တဆင့္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးေတြ ထပ္ၿပီး ခႏၶာကုိယ္ထဲ မေရာက္ေအာင္ ကြန္ဒံုးအၿမဲ သံုးဖို႔ လုိအပ္ပါတယ္။

ေအအိုင္ဒီအက္ ေဝဒနာရွင္ တဦးဟာ မၾကခဏ မမာမက်န္းျဖစ္တာ၊ စိတ္မခ်မ္းသာတာ၊ စိတ္ညစ္တာ၊ ဝမ္းနည္းအားငယ္တာေတြကုိ ႀကံဳေတြ႕ရ တတ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ မိသားစုနဲ႔ ပတ္ဝန္းက်င္ အသိုင္းအဝိုင္းရဲ႕ ၾကင္နာမႈကုိ မရရင္ျဖစ္ျဖစ္၊ စံနစ္တက် ကုသတာကုိ မခံရရင္ ျဖစ္ျဖစ္၊ ကုိယ္စိတ္ႏွစ္ပါးလံုး ပိုမို ခံစားရတတ္ပါတယ္။ အဲဒီအခါမ်ိဳးမွာ ႏ်စ္သိမ့္ ေဆြးေႏြးပညာေပးသူနဲ႔ တိုင္ပင္ေဆြးေႏြးလိုက္ရင္ စိတ္ခံစားရတာေတြ ေလ်ာ့သြားၿပီး လုပ္သင့္တာေတြကုိ ဆက္လုပ္သြားဖို႔ အင္းအားရွိလာပါမယ္။

HIV ေရာဂါ ရလာရင္ CD4 အေရအတြက္ က်ဆင္းတယ္။ ART ေဆးေပးျပီးေနာက္ နလံထမွာ တခါ ျပန္တက္လာတယ္။ CD4 နဲ႔ VL ဆက္စပ္ေနတာ ရွိသလို တခါတေလ အဲလို မဟုတ္တာလဲ ေတြ႔ေနရတယ္။ ၁ဝ% ေလာက္မွာ VL က်ေနေပမဲ့ CD4 မတက္ဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ CD4 တံု႔ျပန္မႈ မရွိတာနဲ႔ ေဆးကုတာ မထိေရာက္ဘူးလို႔ မေျပာႏိုင္ပါ။ Viral load (VL) ဟာလဲ CD4 ေလာက္ေတာ့ မတိက်ပါ။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ HIV/AIDS၊ တီဘီႏွင့္ ငွက္ဖ်ားေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္းမ်ား တိုးျမႇင့္ လုပ္ေဆာင္ရန္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၉၁ သန္းကို ေထာင္စုႏွစ္ ဖြံ႔ၿဖဳိး တိုးတက္ေရး ရည္မွန္းခ်က္ သုံးမ်ဳိး ရန္ပုံေငြ အဖြဲ႔ (3MDG) က သုံးႏွစ္ စီမံကိန္းခ် ေထာက္ပံ့ သြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ေမလ ၂၁ ရက္ေန႔တြင္ 3MDG က ထုတ္ျပန္သည္။