အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးဟာ လူ႕ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ျပင္ပမွာ ၾကာၾကာ အသက္မရွင္ႏိုင္ပါဘူး။ ျပင္ပက ေနေရာင္တို႔၊ ေလတို႔နဲ႔ ထိရင္ ေသသြားပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္ အျပင္ဘက္ေရာက္လာတဲ့ ေသြးေတြ၊ အရည္ေတြ ေျခာက္ခန္းသြားခ်ိန္မွာ ပိုးလည္း ေသသြားပါၿပီ။ အျပင္မွာ ဘယ္ေလာက္ အသက္ရွင္ေနမလဲဆိုတာ အရည္က်သြားတဲ့ ေနရာရဲ႕ စြတ္စိုမႈ၊ ေနေရာင္ထိေတြ႕မႈနဲ႔ အရည္ပမာဏ အနည္းအမ်ား (ဥပမာ – ေသြးပုလင္း၊ ေသြးကြက္၊ ေသြးစက္) ေပၚမွာ မူတည္ၿပီး စကၠန္႔ပိုင္း၊ မိနစ္ပိုင္း၊ နာရီပိုင္း၊ ရက္ပိုင္း စသည္ျဖင့္ ကြာျခားသြားႏိုင္ပါတယ္။

သုေတသန က်က်နန လုပ္ေနတဲ့ အေမရိကားမွာဆိုရင္ စအိုလမ္းနည္း လိင္ဆက္ဆံမႈနဲ႔ (ဗဂ်ိဳင္းနား) ကေန လိင္ဆက္ဆံမႈေတြကေန ကူးစက္တာ အမ်ားဆံုးလို႔ သိရတယ္။ ေနာက္မ်ားတာ တခုက ေဆးထိုးအပ္ကေန ကူးတာ ျဖစ္တယ္။ ပါးစပ္ကို လိင္ဆက္ဆံရာ သံုးတာနဲ႔ မိခင္ကေန ကေလးကို ေမြးေနတံုးျဖစ္ျဖစ္ ႏို႔တိုက္လို႔ ျဖစ္ျဖစ္၊ ထမင္း ဝါးခြံတာကေနျဖစ္ျဖစ္ ကူးစက္တာ နည္းတယ္။ က်န္နည္းေတြကေတာ့ မသန္႔တဲ့ ေသြးနဲ႔ ေသြးနဲ႔ဆိုင္တာေတြ သြင္းတာ၊ အဂၤါ အစားထိုးတာေတြ ကေနကူးတယ္။ ေဆးရံုနဲ႔ က်န္းမာေရး ဌာနမွ အလုပ္လုပ္သူေတြကိုလဲ အပ္၊ ဓား စတာေတြ ကေနတဆင့္ ကူးစက္ႏိုင္တယ္။

တစ္ခါက ဒီဆႏၵျပသူေတြကုိ လူစုခြဲရာမွာ ပုလိပ္ေတြက ဒီေဂးေတြ AIDS ေရာဂါရွိသူေတြ ဆိုၿပီး လက္အိတ္ႀကီးေတြစြပ္ၿပီး ကိုင္ၾကတယ္။ PWA (Persons with AIDS) (AIDS ရွိသူမ်ား) ဆိုတဲ့ အုပ္စုေတြကလည္း AIDS ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အစည္းအေဝးေတြ လုပ္ၿပီဆိုရင္ ဆႏၵျပ ၾကတယ္။ AIDS သုေတသနလုပ္ဖို႔အတြက္္ ဘ႑ေငြမ်ားမ်ား ထုတ္ေပးဖို႔၊ သူတို႔ လူမႈအခြင့္အေရး မဆံုးေစဖို႔ စတဲ့ ေတာင္းဆိုမႈေတြ ေတာင္း ၾကတယ္။ အေမရိကန္မွာဆိုရင္ သူတို႔ဦးေရ မ်ားလာတာနဲ႔ အမွ် စည္းရံုးေရးေတြလုပ္ၿပီး ႏုိင္ငံေရး ဆြဲေဆာင္မႈ အာဏာကို စသံုးလာၾကတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ ေဘာလံုးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ အေနျဖင့္ HIV ေရာဂါပိုးႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး လူငယ္မ်ားအတြင္း အသိပညာ ဗဟုသုတ တိုးပြားေစရန္အတြက္ အာရွေဘာလံုး အဖြဲ႕ခ်ဳပ္၊ အာရွဖြ႔ံၿဖိဳးေရးဘဏ္၊ ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ အစီအစဥ္ (UNAIDS)၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ အမ်ဳိးသား HIV အစီအစဥ္ စသည့္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းၿပီး “Protect the Goal” အစီအစဥ္ကိုုလည္း ေဆာင္ရြက္ေနသည္။

AIDS ေရာဂါဟာ အထူးကူးစက္ျမန္ ေရာဂါလို႔ မသတ္မွတ္ႏိုင္ပါဘူး။ လူနာကို ထိရံု သူ႕ပစၥည္းကိုင္ရံုနဲ႔လည္း မကူးစက္ႏုိင္ဘူး။ လူလူခ်င္း ဆက္သြယ္ေရးမွာ ဆိုရင္လည္း လိင္စပ္ယွက္ျခင္း ေၾကာင့္သာလွ်င္ AIDS ကူးစက္ႏိုင္တာ။ ဒါေပမယ့္ အထက္က တင္ျပခဲ့တဲ့ အတိုင္း ကြာရန္တိုင္းကို က်င့္သံုးေနတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြ ရွိေနေသးပါတယ္။ က်ဴးဘူးမွာဆိုရင္ ဗိုင္ရပ္စ္စစ္လို႔ ပိုးေတြ႕ေနသူတိုင္းကို “ကြာရန္တိုင္း” လုပ္ထားတယ္လို႔ ဆိုတယ္။

တစ္ေနရာမွာဆိုရင္ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ မရွိေပးမယ့္ “ေဂး” ဆိုတာနဲ႔ အလုပ္ျဖဳတ္ပစ္တယ္။ ရဲတို႔ မီးသတ္သမားတို႔က AIDS လူနာကုိ မကိုင္တြယ္ခ်င္တာ၊ အလုပ္မေလွ်ာက္ခင္ AIDS ပိုး ရွိမရွိ စစ္ရမယ္လို႔ ေျပာတာ ရွိခဲ့တယ္။ ဘရာဇီးမွာ ဆိုရင္ ေဆးရံုတစ္ခုက AIDS လူနာဆို မကုဘူးလို႔ ျငင္းဆန္လို႔ လူနာေတြ ေသၾကရတယ္တဲ့။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးရွိေသာ မိခင္မ်ား ခြဲစိတ္ၿပီးေမြးဖြားရာတြင္ မီးဖြား စရိတ္အား ႏွစ္ဆယူလိုက္ျခင္းအားျဖင့္ မိခင္မွ ကေလးသို႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ကူးစက္သည့္ႏႈန္းကို ျမင့္မားလာေအာင္ တြန္းပို႔သကဲ့သို႔ ျဖစ္ေနေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ တစ္ဝန္းမွ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ပိုးရွိေသာ အမ်ဳိးသမီး ၃ဝဝဝ ခန္႔ အဖြဲ႕ဝင္ထားေသာ Myanmar Positive Women Network မွ တာဝန္ရွိသူ တစ္ဦးက ဆိုသည္။

“NGO ေတြနဲ႔ INGO ေတြက အခ်ိန္တန္ရင္ အိမ္ျပန္ၾကမွာ၊ ျပည္တြင္း အဖြဲ႔အစည္းေတြပဲ က်န္ခဲ့မယ္၊ အရင္တုန္းက HIV/ AIDS တားဆီးေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ က်ေနာ္တို႔က အစိုးရကိုပဲ လက္ညႇဳိး ထိုးေနတယ္လို႔ အေျပာခံခဲ့ ရတယ္၊ အားမရလို႔ ေျပာေနရတာ၊ အခု အစိုးရက တာဝန္ယူမယ္ ဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ဝိုင္းကူ ရမွာေပါ့” ဟု ၎က ေျပာသည္။

ဒီဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ဘယ္လိုစတယ္ ဆုိတာကို ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႕ႀကီး (WHO) ရဲ႕ ယူဆခ်က္ကိုေတာ့ အဖြဲ႕ႀကီးရဲ႕ႏွစ္စဥ္ က်င္းပၿမဲျဖစ္တဲ့ အစည္းအေဝးႀကီး (၁၉၈၇ ခုႏွစ္) မွာ တင္ျပခဲ့တယ္။ ဒါကေတာ့ AIDS ေရာဂါပိုး ျဖစ္တဲ့ (HIV) အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီဟာ “သဘာဝ အေလ်ာက္ ေပၚထြန္းလာတဲ့ retro-virus (ရီႀတိဳဗိုင္းရပ္စ္) ျဖစ္ၿပီး ပထဝီေဒသအရေတာ့ အဆံုးအျဖတ္ မေပးႏိုင္တဲ့ ေဒသက စတယ္” လို႔ ဆိုတယ္။

ဆရာဝန္ေတြ ထင္ေယာင္ေယာင္ ရွိေနတာကို ထံုးစံအတိုင္း AIDS ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အသစ္အဆန္း သတင္း ငတ္ေနၾကသူ စာနယ္ဇင္း သမားေတြက ေရးႀကီးခြင့္က်ယ္ သတင္း တစ္ခုအျဖစ္နဲ႔ ထည့္လုိက္ေတာ့ ျပႆနာ တက္စရာ ျဖစ္လာတာေပါ့။ ေနာက္တစ္ခါပိုၿပီး အထင္မွားစရာ ျဖစ္လာတာကေတာ့ AIDS ေရာဂါပိုး ေသြးစစ္ သုေတသနက ေတြ႕ရွိခ်က္ပဲ။ အဲဒီ အခ်ိန္ေလာက္မွာ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ရွိ-မရွိ စစ္လို႔ရလာတယ္။

AIDS ေရာဂါ အစရွာပံုေတာ္ကို ဆက္ၾကရရင္ စာေတြ႕သေဘာနဲ႔ ေျပာရင္ေတာ့ ေရာဂါ အရင္းခံ အစကို ရွာမယ္ဆိုရင္ ပထမဦးဆံုးေသာ လူနာ ဘယ္မွာလဲဆိုတာ ရွာလို႔ ရရမယ္။ ဒါက စိတ္ရွည္လက္ရွည္နဲ႔ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္ေကာက္ၿပီး တစ္ဆင့္စီ တစ္ဆင့္စီ တစ္လွမ္းခ်င္း ေနာက္ျပန္ ဆုတ္ၿပီး ရွာရမွာ။ ေရာဂါက ဘယ္လို ကူးစက္တယ္ဆိုတာကို သိရင္ ဒီလို လုပ္လို႔ ရမယ္။

AIDS ဟာ ေဂးေတြ ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါပဲလို႔ ထင္ေနၾကတုန္းပဲလား။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၆-၇ ႏွစ္က နယူးေယာက္ၿမိဳ႕မွ မူးယစ္ေဆးထိုးသူ လူငယ္တစ္ဦးကုိ AIDS အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာေတြ ပညာလာေပးေတာ့ ေဟ့ ကြ်န္ေတာ္ ေဂး မဟုတ္ဘူး။ AIDS နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ O.K မွာ ျပေနတာလို႔ ေျပာတယ္။ သူ႕အႏၱရာယ္ သူမသိဘူး။ ပညာေပးရာမွာလည္း ထိေရာက္ဖို႔ရာက နည္းပရိယာယ္ေတြ သံုးရဦးမွာ၊ ပါးနပ္စြာနဲ႔ လုိရာကို မေရာက္ ေရာက္ေအာင္ သိမ္ေမြ႕စြာ ခ်ဥ္းကပ္ဖို႔ လိုတဲ့အခါ မ်ိဳးလည္း ရွိတယ္။