AIDS ေရာဂါကုိ ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ လုပ္ေပးႏုိင္မယ့္ လမ္းစေပၚလာတဲ့ ကုထံုး ၂ ခု ေတြ႔ရွိတဲ့အေပၚ အေမရိကန္ သိပၸံပညာရွင္ေတြ အာရုံစုိက္ေနၾကပါတယ္။ HIV ပုိး ကူးစက္ေနတဲ့ လူနာ တဒါဇင္ထံက ေသြးနမူနာကုိ ထုတ္ယူၿပီး HIV ပုိးကုိ တြယ္ေစတဲ့ ပရုိတိန္းဓါတ္ကုိ ဖယ္ရွားေပးတဲ့နည္းကုိ အသုံးျပဳခဲ့တဲ့အေၾကာင္း အေမရိကန္ႏုိင္ငံက နံမည္ေက်ာ္ New England ေဆးပညာဂ်ာနယ္မွာ ေဖာ္ျပထားတာပါ။

နယ္စည္းမျခား ဆရာ၀န္မ်ားအဖဲြ႔ (MSF) ရဲ႕ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းမ်ားကို ေခတၱ ရပ္နားထားေပမဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ အတြင္းက (HIV/AIDS) လူနာ (၇၀၀) ေက်ာ္ အတြက္ က်န္းမာေရး ၀န္ႀကီးဌာနက ဆက္လက္ တာ၀န္ယူကာ (ART) ေဆး၀ါးေထာက္ပံ့မႈေတြကို ဆက္လက္ ေထာက္ပံ့ေပးသြားမယ္လို႔ သိရပါတယ္။

မူးယစ္ေဆး ကုသမႈ (ကာကြယ္မႈ) စီမံကိန္းေကာင္း တစ္ခုကုိ ေကာင္းမြန္ထိေရာက္စြာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ၿပီး တက္ႂကြတဲ့ သူေတြကုိ အသံုးျပဳရမယ္။ ဒီလို လူမ်ဳိးေတြ မ်ားမ်ားလိုတယ္။ မူးယစ္ေဆးဝါး ကုသမႈဟာ စိတၱဇအထူးကု ဆရာဝန္မွသာ လုပ္ရမယ့္ အလုပ္ မဟုတ္ပါဘူး။ အခ်ဳိ႕ေနရာေတြမွာဆိုရင္ မူးယစ္ေဆးဝါး ျပတ္ၿပီး သူေတြက ေစတနာ့ ဝန္ထမ္းအျဖစ္နဲ႔ ကူၿပီး ေဆးမျပတ္ေသးသူေတြကုိ ရွာေပးျခင္း၊ ကုသဖို႔ရာ တိုက္တြန္းျခင္း စသည္တို႔ လုပ္ေဆာင္ေပး ၾကတယ္။

HIV ကို မသိၾကေသးခ်ိန္မွာ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီကာလမွာသံုးတဲ့ Hepatitis B surface proteins ဆိုတာထဲမွာ HIV ပါေကာင္း ပါေနႏိုင္တယ္။ ေဆးထုတ္ျပီးစ လူနာအမ်ားစုကို စမ္းသပ္တဲ့ ကာလမွာ AIDS epidemic ေရာဂါမ်ားတာ အတြက္ အျပစ္ဖို႔ခဲ့ၾကတယ္။ ဘီပိုး ကာကြယ္ေဆးထဲမွာ HIV ပါေနမလားလို႔ ေမးခြန္း ထုတ္ႏိုင္ေပမဲ့ ကင္းစင္တယ္လို႔ လက္ခံ ထားၾကပါတယ္။ Purification process ေဆးသန္႔စင္ေရးျဖစ္စဥ္ကေန ရွိရွိသမွ် ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ အားလံုးကို ေသေစခဲ့တာမို႔ HIV ပိုးလဲ ပါခဲ့အံုးေတာ့ ေသျပီ။ ၁၉၈၁ မွ ဘီပိုး ကာကြယ္ေဆးကို အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ပါတယ္။

က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာနသည္ ကုလသမဂၢ လက္ေအာက္ခံ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊ ျပည္တြင္း ျပည္ပမွ လူမႈေရး အသင္းအဖြဲ႔မ်ားႏွင့္ လက္တြဲ ၍ ျပည္သူမ်ား၏ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္းမ်ားကို ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္လ်က္ ရွိပါသည္။ အဆိုပါ အသင္းအဖြဲ႔မ်ားအနက္ MSF Holland (Medicins Sans Frontieres – Holland (AZG) အဖြဲ႔၏ လုပ္ငန္းအားလုံးကို လုံးဝရပ္ ဆိုင္းေစၿပီး လူနာမ်ား အား ေဆးဝါးမ်ား ေထာက္ပံ့ေနမႈမ်ား ရပ္ဆိုင္းေတာ့ မည္ဟု သတင္းမ်ား ထြက္ေပၚလ်က္ရွိရာ ျပည္သူမ်ား အျဖစ္မွန္ သိရွိေစရန္ ေအာက္ပါ အတိုင္း အသိေပးအပ္ပါသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ အတြင္းက ရခုိင္၊ ရွမ္း၊ ခ်င္းျပည္နယ္ေတြနဲ႔ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တုိ႔မွာရွိတဲ့ သူတုိ႔လုပ္ငန္းေတြ ပိတ္ပင္ခံလုိက္ရတဲ့ အတြက္ HIV/AIDS ေ၀ဒနာရွင္ေတြကုိ ေဆးကုသမႈ မေပးႏုိင္ေတာ့ဘူးလုိ႔ ေၾကညာခ်က္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ တီဘီေရာဂါ ေ၀ဒနာသည္ေတြလည္း သူတုိ႔ အသက္ကုိ ကယ္တင္ႏုိင္မယ့္ ေဆး၀ါး ကုသမႈေတြ ခံယူလုိ႔ မရေတာ့ဘူးလုိ႔ ဆုိပါတယ္။

ဒီေဆးစြဲတယ္ဆိုတဲ့ ကိစၥဟာ ဝင္လို႔ေတာ့ ရတယ္။ ထြက္လို႔မရတဲ့ ကိစၥ”လုိ႔ စစ္(လ)ဗားနားက စိတ္ပ်က္စြာနဲ႔ မွတ္ခ်က္ခ်လိုက္တယ္။ သူလည္း AIDS ေရာဂါ ျပန္႔ပြားမွာ စိုးပါတယ္၊ မလိုလားပါဘူး။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ သူ႕ဂလင္းအႀကိတ္ေတြ ႀကီးေနၿပီ။ ညအိပ္ရင္လည္း ေခြ်းေတြ ထြက္ထြက္ေနလုိ႔ အိပ္ေကာင္းျခင္း မအိပ္ရဘူး။ တစ္ေန႔လံုး အခ်ိန္မျပတ္ ႏုံးခ်ည့္ခ်ည့္နဲ႔ ေမာေနတယ္။ သူ႕မွာ AIDS အစပ်ဳိးေနၿပီ။ ဒါျဖင့္ ဘာေၾကာင့္ ဒီည ဒီအလုပ္ လုပ္ဦးမွာလဲ။ သူ႕အတြက္ အျခားေငြရွာတဲ့နည္း မရွိဘူး၊ မသိဘူး၊ ဒါေၾကာင့္ပဲ။

AIDS ပိုးစစ္ဖို႔အတြက္ လိုတဲ့ ပစၥည္းကလည္း ေစ်းႀကီးတယ္။ လိုသေလာက္ ေဖာေဖာသီသီ မရႏိုင္ဘူး။ ဒီေတာ့ ရွိတာကို ဘယ္လိုအမ်ားဆံုး အသံုးခ်ထိုက္တယ္ ဆိုတာကိုလည္း တြက္ခ်က္ၿပီးမွ သံုးၾကရမွာ။ ဒီေတာ့ AIDS အရွိအမ်ားဆံုးထင္တဲ့ ေနရာေဒသမွာ ရွိတဲ့ ျပည့္တန္ဆာေတြကို ဦးစာေပး အစီအစဥ္ဆြဲၿပီး စစ္ၾကည့္ရမွာ။ ပိုးဝင္ၿပီးသူေတြကို အျခားသူမ်ားနည္းတူ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ရမယ္ ဆိုတာေတာ့ ေျပာဖို႔လုိမယ္ မထင္ပါဘူး။

AIDS ကာကြယ္ေရး အတြက္ေတာ့ ျမန္မာမွာလည္း အျခားႏိင္ငံမ်ားနည္းတူ AIDS အတြက္ စီမံကိန္းေတြေရးဆြဲၿပီး လုပ္ကိုင္ေနၾကပါတယ္။ ကမၻာရွိ AIDS စီမံခ်က္ေတြ အားလံုးရဲ႕ ဦးတည္ခ်က္ေတြကေတာ့ AIDS ေရာဂါအေၾကာင္း သိသင့္စရာေတြကုိ သိေစၿပီး ပညာေပးျခင္း၊ AIDS မရေအာင္ ကိုယ္ကိုယ္တုိင္ ဘယ္လိုကာကြယ္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္တယ္ ဆိုတာေတြနဲ႔ အျခားသူမ်ားကို AIDS ဘယ္လို ကာကြယ္ရမယ္ဆိုတာေတြကုိ ထပ္ဆင့္ ပညာပြားေပးဖို႔ပဲ ျဖစ္တယ္။

မ်ိဳးပြားအဂၤါမွာ ေရာဂါပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္တဲ့ အနာလိုမ်ိဳးကအစ ဆီးလမ္းေၾကာင္း၊ မ်ိဳးပြားအဂၤါ လမ္းေၾကာင္း ေတြမွာ ပိုးဝင္တတ္တဲ့ ကာလသားေရာဂါ ေပါင္းစံု (ဘက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္၊ မိႈ)၊ ေနာက္ေတာ့ အသည္းေရာင္အသားဝါ ဘီ၊စီ အစရွိတာေတြက က်န္းမာေရးခ်ိဳ႕တဲ့မႈ အေသးစားကေန အသက္အႏၱရာယ္ အထိ ျဖစ္ေစတာပါ။ အဆိုးဆံုးကေတာ့ အခုေခတ္ လူတိုင္းေၾကာက္ရြံ႕ၾကရတဲ့ HIV/ AIDS လို ေသမိန္႔က် ေရာဂါကလည္း လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေစတာပါပဲ။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုးရွိေသာ မိခင္မ်ား ခြဲစိတ္ၿပီးေမြးဖြားရာတြင္ မီးဖြား စရိတ္အား ႏွစ္ဆယူလိုက္ျခင္းအားျဖင့္ မိခင္မွ ကေလးသို႔ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ကူးစက္သည့္ႏႈန္းကို ျမင့္မားလာေအာင္ တြန္းပို႔သကဲ့သို႔ ျဖစ္ေနေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ တစ္ဝန္းမွ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီ ပိုးရွိေသာ အမ်ဳိးသမီး ၃ဝဝဝ ခန္႔ အဖြဲ႕ဝင္ထားေသာ Myanmar Positive Women Network မွ တာဝန္ရွိသူ တစ္ဦးက ဆိုသည္။

၁၉၈၄ ခုႏွစ္မွာ ထုိင္းမွာ ပထမဆံုး AIDS ေရာဂါရွင္ကို ေတြ႕တယ္။ ၁၉၈၅ မွာ ဂ်ပန္၊ တရုတ္ျပည္ ေဟာင္ေကာင္နဲ႔ ဖိလစ္ပိုင္မွာ AIDS ရွိေနၿပီ၊ ၁၉၈၆ မွာ အိႏၵိယ၊ စကၤာပူ၊ သီရိလကၤာ။ ၁၉၈၇ မွာ အင္ဒိုနီးရွား၊ ေတာင္ကိုးရီးယား၊ ပါကစၥတန္မွာ ရွိၿပီလို႔ မွတ္တမ္းရွိတယ္။ ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႕က ေၾကညာတဲ့ မွတ္တမ္းမွာ ၁၉၈၆ ခုႏွစ္ AIDS ရွိတဲ့ တိုင္းျပည္စာရင္းမွာ ျမန္မာ မပါခဲ့ဘူး။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွာေတာ့ တစ္ေယာက္၊ ႏွစ္ေယာက္ေလာက္မွာ AIDS ပိုး ရွိေနၿပီလို႔ ေျပာသံ ၾကားရတယ္။