ရ၀မ္ဒါ ႏုိင္ငံမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ မႈခင္း တစ္ခုဟာ AIDS ေရာဂါ ေ၀ဒနာနဲ႔ ဆက္စပ္ ပတ္သက္ေနခဲ့လို႔ စိတ္၀င္စားစရာ ေကာင္းခဲ့ပါတယ္။ အသက္ အလယ္အလတ္ အရြယ္ရွိ ကမ္ပို႐ို႐ို အမည္ရွိ အမ်ဳိးသမီး တစ္ဦးဟာ သူ႔ရဲ႕ ခင္ပြန္း ျဖစ္သူ AIDS ေရာဂါပိုး ကူးစက္ မွာဆိုးလို႔ သူကိုယ္တိုင္ သတ္ပစ္ခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ကမၻာတစ္ခုလံုးကုိ ၿခံဳၿပီး သံုးသပ္ၾကည့္ရင္ေတာ့ “ကူးစက္ပံု ပံုစံ” ဟာ ၃ မ်ိဳး ခြဲျခားျပလို႔ ရတယ္။ ဒီပံုစံေတြကုိ သိနားလည္ဖို႔လိုတဲ့ အေၾကာင္းကေတာ့ ဒီအသိဟာ ေရာဂါျဖစ္စဥ္ လမ္းေၾကာင္းကုိ ေလ့လာရာမွာလည္း အသံုးဝင္တယ္။ ကာကြယ္ေရးအတြက္ အစီအစဥ္မ်ား ဆြဲရာမွာလည္း အေထာက္အကူျပဳတယ္။ ဘယ္ပံုစံနဲ႔ ကူးရင္ ဘယ္ေလာက္ ကူးစက္ႏိုင္မယ္၊ ဘယ္သူေတြ အမ်ားဆံုး ထိမယ္ဆိုတာကို သိႏိုင္တယ္။

AIDS နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အတည္မျပဳရေသးတဲ့ သတင္းေတြ၊ အေျခအျမစ္ မရွိတဲ့ ေကာလာဟလေတြေၾကာင့္ မဆင္မျခင္ ေၾကာက္ၾကၿပီး ေတြးေခၚ သံုးသပ္မႈေတြမွာ အျမင္မမွန္ေတာ့ပဲ အလြန္အကြ်ံေတြ ျဖစ္ခဲ့ၾကတယ္။ ဥပမာဆိုရင္ AIDS ေရာဂါပိုးရွိတဲ့ လူကို ထိမိရံုနဲ႔ ေရာဂါကူးတယ္လို႔ ယူဆေနၾကတယ္။ ဒီလို ခံယူခ်က္ ရွိမရွိ ေမးျမန္းေလ့လာၾကည့္တဲ့အခါမွာ ေမးျမန္းခံရသူအနက္ ၁၀% မွ ၃၀% တို႔ဟာ လက္ဆြဲႏႈတ္ဆက္ရံု၊ ဘတ္(စ)ကား အတူတူစီးရံု၊ အလုပ္အတူတူ လုပ္ရံုနဲ႔ AIDS ေရာဂါ ကူးစက္ႏိုင္တယ္လုိ႔ ယံုၾကည္ၾကတယ္။

ျမန္မာ တစ္ႏိုင္ငံလုံးတြင္ ART ေဆးေသာက္သုံး ကုသသူ ဦးေရသည္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ျဖစ္ပြားသူ တစ္သိန္းႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္ ၏ ၄၃ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ ျဖစ္ပြားသူ တစ္သိန္းႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္၏ ၄၈ ဒသမ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ျဖစ္ပြားသူ တစ္သိန္းႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္၏ ၆၁ ဒသမ ၃ ရာခိုင္ႏႈန္းတို႔ ရွိေၾကာင္း အဆိုပါ အဖြဲ႕ စာရင္းမ်ားအရ သိရသည္။

၁၉၈၀ ခုႏွစ္ အစပိုင္းမွာ တစ္ကမၻာလံးမွာ ၁၀၀၀၀၀ (တစ္သိန္း)။ ၁၉၈၀-၈၉ အတြင္း ၅ သန္းမွ ၁၀ သန္း ရွိမယ္။ အဲဒီ အထဲက နည္းတဲ့ ဂဏန္းျဖစ္တဲ့ ၅ သန္းကို ယူၿပီး ကမၻာအရပ္ရပ္ကုိ ေဝပံုခ် ခြဲၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ၂.၅ သန္းဟာ အာဖရိက၊ ၂ သန္းဟာ အေမရိက (ေတာင္နဲ႔ ေျမာက္)၊ ၅ သိန္းဟာ ဥေရာပနဲ႔ ၁ သိန္းဟာ အာရွနဲ႔ အိုရွန္းနီးယားမွာ ရွိမယ္။ ဒီေတာ့ လက္ရွိအေျခအေနမွာ AIDS ဟာ ကမၻာအႏွ႔ံအျပားမွာ ရွင္သန္လ်က္ရွိၿပီး အစဥ္တစိုက္ ျပန္႔ပြားလ်က္ပဲလို႔ ဆိုရမယ္။

အေရးႀကီးတဲ့ အႏၲရာယ္က ကိုယ္ဝန္တခုတည္း မဟုတ္ဘူး။ လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္တဲ့ STD လို႔ေခၚတဲ့ အရာေတြရဲ႕ အႏၲရာယ္။ AIDS ပဲ လူေတြက ေၾကာက္တာ။ အသည္းေရာင္ အသားဝါပိုးေတြ၊ အဲဒါေတြကလည္း တသက္လံုး လူလံုးမလွဘူးေလ။ ေနာက္ဆက္တြဲ ကင္ဆာေတြ၊ ဘာေတြ ျဖစ္တယ္။ အဲဒါမ်ိဳး ဆိုးက်ိဳးေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ဘယ္အသက္အရြယ္ မဆို လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္တဲ့ေရာဂါေတြက အႏၲရာယ္ ျဖစ္တယ္ေပါ့။ ကိုယ္ဝန္ရတယ္ ဘာျဖစ္လဲ။

က်န္းမာေရး သတင္း ေပးပို႔မႈ ေကာင္းတဲ့ အေမရိကန္မွာေတာင္ ကမၻာက်န္းမာေရး အဖြဲ႕က ခ်မွတ္ထားတဲ့ AIDS ေရာဂါ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားနဲ႔ ကိုက္ညီတဲ့ ေရာဂါသည္ေတြထဲက ၉၀ % ရာႏႈန္းျပည့္ မဟုတ္) သာ တိုင္းၾကား မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ၾကတာကို ေတြ႕ရတယ္။ ဥေရာပမွာ ေတာ့ ၅၀ % ဟာ သတင္းပို႔ တိုင္းၾကားျခင္း မလုပ္ပဲ ေနတာ ရွိတယ္လို႔ ဆိုၾကတယ္။ အခ်ိဳ႕ တုိင္းျပည္ေတြမွာေတာ့ ေသစာရင္း ေရးေပးသူ ဆရာဝန္က AIDS ေရာဂါအစား “ အဆုတ္ေရာင္” “ကင္ဆာ” လို႔သာ မွတ္တမ္းမွာ ေရးေပးလုိက္တယ္။

ေသြးနဲ႔ ေသြးပစၥည္းသြင္းမႈေၾကာင့္ AIDS ေရာဂါ ရလာသူဟာ တစ္ကမၻာလံုး အတိုင္းအတာနဲ႔ ဘယ္ေလာက္ရွိမလဲဆိုတဲ့ အေျဖမွန္ကုိေတာ့ ၁၉၉၂-၁၉၉၅ ေလာက္မွ သိရမယ္။ ဒါေတာင္ မွတ္တမ္းေတြ ေကာင္းေကာင္းထားႏိုင္မွ သိမွာ၊ ျပႆနာကေတာ့ မေသးတာ အမွန္ပါပဲ။ ၁၉၈၁ ခုႏွစ္မွာ CDC (စီဒီစီ) ကေန AIDS ဟာ မူးယစ္ေဆးဝါး ထိုးသူေတြမွာ ရႏိုင္တယ္ဆိုတာ သိၿပီးေနာက္ ဒီကူးစက္နည္းဟာ AIDS ျပန္႔ပြားေရးမွာ အခရာ ျဖစ္တယ္ ဆိုတာကုိ တစ္ေန႔တျခား ပိုၿပီး ထင္ရွားလာပါတယ္။

AIDS ေရာဂါပိုး စဝင္တဲ့ အခ်ိန္နဲ႔ AIDS ေရာဂါ တကယ္ျဖစ္လာမယ့္ အခိ်န္ဟာလည္း ရွည္ၾကာေတာ့ ေသြးပစၥည္း သြင္းထားသူ တစ္ေယာက္ဟာ AIDS ျဖစ္လာမယ္၊ မျဖစ္လာဘူးဆိုတာကုိ တိုေတာင္းတဲ့ အခ်ိန္အတြင္းမွာ မသိႏိုင္ဘူး။ ဒီေတာ့ ျပႆနာဟာ ေလာေလာ ဆယ္မွာ ျပတ္သြားတာမ်ိဳး မဟုတ္ဘူး။ ဒီေတာ့ ျပႆနာဟာ ေလာေလာဆယ္မွာ ျပတ္ သြားတာမ်ိဳး မဟုတ္ဘူး။ AIDS ေရာဂါပိုး (ဗိုင္းရပ္စ္) ေသြးထဲမွာ ရွိ၊မရွိ ကိုေတာ့ စစ္ၾကည့္ရင္ သိႏိုင္ပါတယ္။

AIDS ေရာဂါ လကၡဏာေတြက AIDS ပိုးဝင္ျပီး ႏွစ္အေတာ္ရမွ ေပၚလာတတ္တာဆိုေတာ့ ၁၉၈၃ ခုႏွစ္ ဝန္းက်င္ေလာက္မွ “ေသြးသြင္း AIDS” ေတြ မ်ားမ်ားစားစား ေတြ႕ရေတာ့တာေပါ့။ အေမရိကန္မွာ ေသြးသြင္းလုိ႔ AIDS ရတဲ့ လူနာေတြ အနက္ ၁၀၀ ေျမာက္ လူနာကေတာ့ တင္ပါးဆံုရိုး အတုထည့္ျခင္း ခံရတဲ့ အသက္ ၇၁ ႏွစ္ရွိ အမ်ိဳးသမီးၾကီး ျဖစ္တယ္။

ဒီလို ျငင္းလုိက္ရင္ ျပႆနာဟာ ေခတၱခဏေလာက္ ျဖစ္ျဖစ္ ေပ်ာက္ေနမွာပဲလို႔ ထင္ေနၾကတယ္။ ဒီလို “တို႔ဆီမွာေတာ့ ျဖစ္မွာမဟုတ္ဘူး” လုိ႔ ယူဆေနတဲ့ အခ်ိန္မွာပဲ AIDS ကေတာ့ အရပ္ရပ္ အနယ္နယ္ကို ျပန္႔စျပဳေန ပါျပီ။ AIDS ကို ကနဦး ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ခဲ့တဲ့ ၁၉၈၁ ခုႏွစ္ အရင္ ၂ ႏွစ္ေလာက္မွာ တမူထူးျခားတဲ့ လကၡဏာ ရွိတဲ့ လူနာအခ်ိဳ႕ နယူးေယာက္နဲ႔ ဆန္ဖရန္စစၥကိုျမိဳ႕ ေတြမွာ ေတြ႕ခဲ့ၾကတယ္။

အေမရိကန္ ႏုိင္ငံမွာ ရွိတဲ့ အသက္ (၂၂) ႏွစ္ အရြယ္ တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသား တစ္ဦး ျဖစ္တဲ့ မိုက္ကယ္ ဂၽြန္ဆင္ဟာ ေယာက်္ားေပါင္း (၃၀) ေက်ာ္ကို HIV ပိုး ကူးစက္ေအာင္ ျပဳလုပ္ခဲ့လို႔ အေရးယူမႈနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေန ရၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ မိုက္ကယ္ ဂၽြန္ဆင္ဟာ မိန္းမလ်ာ တစ္ဦးျဖစ္ၿပီး အင္တာနက္ ေပၚကေန ေယာက်္ားေတြကို ဆြဲေဆာင္ စည္း႐ံုးမႈ ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။