ဆစ္ဖလစ္ ျပန္႔ပြားမႈကေတာ့ AIDS ေလာက္ မျမန္ဘူး။ ဒါဟာလည္း မ်က္ေမွာက္ေခတ္ရဲ႕ တိုးတက္မႈ တစ္ရပ္ျဖစ္တဲ့ ဆက္သြယ္ေရးနဲ႔ ကူးလူးဆက္ဆံေရး ေကာင္းမြန္လြယ္ကူ ျမန္ဆန္ျခင္း ေၾကာင့္ပဲ။ ဒါကေတာ့ အေကာင္းနဲ႔ အဆိုးဟာ အမ်ားအားျဖင့္ တစ္ခုတည္း ေပၚမလာဘူး။ ဒြန္တြဲျပီး လာတယ္ဆိုတာကို သတိရေစတဲ့ အခ်က္တစ္ခုပဲ။ အဲဒီအခ်ိန္ကလည္း အခု AIDS မွာ ျဖစ္သလိုပဲ ရုရွေတြဟာ ပိုလန္သားေတြဆီက ရတာလို႔ ဆိုတယ္။

ေရာဂါသည္ေတြဟာ လူေတြရဲ႕ စက္ဆုပ္ရြံရွာမႈနဲ႔ ဖယ္ၾကဥ္ျခင္းကို ခံခဲ့ၾကရတယ္။ AIDS နဲ႔ ကြာတဲ့ အခ်က္တစ္ခုကေတာ့ ဆစ္ဖလစ္က ကူးစက္ဖို႔ရာ ပိုျပီး လြယ္တယ္။ ဆစ္ဖလစ္မွာ ေရာဂါကို ကုစားဖို႔ တကယ္ ထိေရာက္တဲ့ေဆးကို ႏွစ္ေပါင္း ရာနဲ႔ ခ်ီျပီး ရွာခဲ့ရတယ္။ ကာကြယ္ေဆး vaccine (ဗက္စင္း) ဆို အခုအထိ ေပၚမလာေသးဘူး။ အခအေျခအရ မွန္းေျပာရရင္ေတာ့ ဒီေရာဂါဟာ လူသားေတြကို ဆက္ဒုကၡ ေဝးေန ဦးမယ့္ ေရာဂါပါ။

ခုခံအားက်လာရင္ ျပင္ပက ေရာဂါအစံု လူထဲ၀င္လာပါတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ တီဘီပိုးလဲ ၀င္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ပိုးရွိသူမွာ တီဘီေရာဂါနဲ႔ တြဲေနတတ္ပါတယ္။ လူအေတာ္မ်ားမ်ားက ပိုးရွိတာကို မသိေနေတာ့ တီဘီေရာဂါလို႔ ထင္ျပီး တီဘီေဆးေသာက္ရင္း မသကၤာလို႔ ေသြး စစ္ၾကည့္မွ HIV ပိုးရွိေနမွန္း သိၾကရပါတယ္။ ဆိုလိုတာက တီဘီနဲ႔ ေအအိုင္ဒီအက္ ေရာဂါႏွစ္ခုက ဒြန္တြဲေနတတ္ပါတယ္။ လကၡဏာအားျဖင့္ သိပ္မတူညီၾကပါဘူး။ ေခ်ာင္းဆိုးတာ၊ ပိန္တာကေတာ့ ႏွစ္ခုစလံုးမွာ ရွိတတ္ပါတယ္။

ဆစ္ဖလစ္၊ ဂႏိုရီးယား စတဲ့ “ကာလသားေရာဂါ” ရွိေနသူေတြဟာလည္း AIDS ျဖစ္ဖို႔ရာ အေၾကာင္း ပိုရွိတယ္။ ဆစ္ဖလစ္ ေရာဂါဟာ AIDS ေရာဂါနဲ႔ တူတဲ့ အခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္။ လိင္စပ္ယွက္ရာမွ ကူးစက္ႏိုင္တယ္။ မိဘကေန ကေလးကို ေပးႏိုင္တယ္။ ေပၚစက တစ္ခါမွ မေတြ႕ဘူးခဲ့တဲ့ ေရာဂါ အသစ္စက္စက္မို႔ ဆရာဝန္ေတြ မ်က္စိလည္ျပီး မလုပ္တတ္ မကိုင္တတ္ ျဖစ္ခဲ့ရတယ္။

သိရသေလာက္ေတာ့ ျမန္မာနဲ႔ ဗီယက္နမ္မွာ ပလိပ္ေရာဂါဟာ စိတ္မခ်ရေသးတဲ့ လူထုက်န္းမာေရး ျပႆနာအျဖစ္ အခုထိ တည္ဆဲျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကာကြယ္ေရး ကိစၥေတြကို သတိရွိစြာနဲ႔ ဆက္လက္လုပ္ဖို႔ လိုေသးတယ္လုိ႔ ယူဆရတယ္။ ၁၄၉၃ ခုနွစ္ဟာ ကမၻာ့သမိုင္းမွာ ထင္ရွားတဲ့ ႏွစ္တစ္ႏွစ္ပါ။

AIDS ဆုိတဲ့ ကမၻာရဲ႕ ေနာက္ဆံုး ကပ္ေရာဂါ အေၾကာင္းကိုေတာ့ တေစ့တေစာင္း တင္ျပခဲ့ျပီးပါျပီ။ ကပ္ေရာဂါေတြရဲ႕ ၾကီးမား ဆိုးရြားတဲ့ ေဘးဥပဒ္ အႏၱရာယ္ရဲ႕ အတိုင္းအတာ၊ အတိမ္အနက္၊ အက်ယ္အျပန္႔ကုိေတာ့ သာမန္ကာ လွ်ံကာပဲ စဥ္းစားသူအတြက္ေတာ့ သိသာထင္ရွားလာမွ မဟုတ္ဘူး။ ဒါ့ျပင္ ကပ္ေရာဂါၾကီးတစ္ခု ကမၻာမွာ ျဖစ္လာျပီဆိုရင္ လူသားေတြကုိ ေဝဒနာဒုကၡအျပင္၊ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရး၊ ႏိုင္ငံေရး အပါအဝင္ က႑အသြယ္သြယ္ကုိ ဘယ္ေလာက္ ေႏွာက္ေမႊသြားႏိုင္သလဲ ဆိုတာကို သိပ္ျပီး ေခါက္မိမယ္ မဟုတ္ဘူး။

AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ဝင္ျပီး သူေတြရဲ႕ ကိုယ္ (ေသြး) ထဲမွာ ဒီ ဗိုင္းရပ္စ္ကို တုိက္ဖ်က္ဖို႔ အတြက္ ထုတ္ထားတဲ့ Antibody “ပဋိပစၥည္း” ရွိတယ္၊ ဒီ ပဋိပစၥည္းကို တစ္နည္းနည္းနဲ႔ မ်က္ျမင္ သက္ေသျဖစ္လာေအာင္ ေဖာ္ထုတ္ရန္ ျဖစ္တယ္။ တစ္နည္း ဆုိရင္ေတာ့ ဒီပဋိပစၥည္းဟာ ဗိုင္းရပ္စ္ကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ သေကၤတပဲ ျဖစ္တယ္။ ယခု သံုးေနတာကေတာ့ နည္း ၂ မ်ိဳး ရွိတယ္။

ျပည္တြင္းရွိ HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရသူမ်ားထဲမွ လူဦးေရ (၄) ေသာင္းခန္႔သာ HIV ပိုးထိန္းေဆး ART ေဆးကို ရရွိေနေသးတယ္လုိ႔ အမ်ဳိးသား ခုခံအားက်ဆင္းမႈ တိုက္ဖ်က္ေရးစီမံခ်က္ရဲ႕ စစ္တမ္းမ်ားအရ သိရပါတယ္။ လက္ရွိ ျပည္တြင္းရဲ႕ ခန္႔မွန္းေျခ လူဦးေရ (ႏွစ္သိန္းေလးေသာင္း) ခန္႔ဟာ HIV ပိုး ကူးစက္မႈ ခံစားေနရတာျဖစ္ၿပီး မူးယစ္ေဆးထိုးသူမ်ားနဲ႔ လိင္တူဆက္ဆံသူမ်ားမွာ ေရာဂါပိုး ကူးဆက္မႈ ပိုမိုမ်ားျပားေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

AIDS ေရာဂါ ဗိုင္းရပ္စ္ကို ျပင္သစ္က အရင္ေတြ႕တာလား အေမရိကန္က အရင္ေတြ႕တာလား ဆုိတဲ့ ျပႆနာကေတာ့ အျငင္းပြားလို႔ မျပတ္ေသးဘူး။ ဒီ တအံုအံုေႏြးေႏြး ကိစၥကို ပိုျပီး ႐ႈပ္ေထြးလာေစတာ ကေတာ့ သတင္းစာေတြထဲ အမွတ္မထင္ မေမွ်ာ္လင့္ပဲ ပါလာတဲ့ သတင္းေတြေၾကာင့္ပဲ။ ပထမ သတင္းစာ တစ္ေစာင္က ျပင္သစ္ေတြက AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ကုိ ေတြ႕ထားျပီလို႔ ဆိုေနတယ္။ ေနာက္ “New Scientist” ဆိုတဲ့ မဂၢဇင္းထဲမွ Gallo တို႔ရဲ႕ HTLV iii ဟာ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ ျဖစ္တယ္ ဆိုတဲ့သတင္း ပါလာျပန္တယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီကာကြယ္ တားဆီးေရး လုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အသိပညာေပးျခင္း လုပ္ငန္းမ်ားကို မႏၲေလးတိုင္း ေဒသႀကီး အတြင္းရွိ ျပင္ဦးလြင္၊ မလႈိင္၊ ေက်ာက္ပန္းေတာင္း၊ မိတၳီလာ၊ စစ္ကိုင္း စသည့္ေဒသ မ်ားတြင္ ေက်းလက္ေဒသမ်ား တိုင္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ ေပးလ်က္ ရွိသည္။

က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ အားနည္းေသာ နယ္စပ္ေဒသမ်ား အတြက္ အာရွဖြံ႕ၿဖဳိးေရးဘဏ္ (ADB) ၏ အကူအညီျဖင့္ ထိုင္းႏိုင္ငံႏွင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ နယ္စပ္ၿမဳိ႕ ငါးၿမိဳ႕တြင္ HIV/AIDS ကာကြယ္ေရးႏွင့္ ကုသေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို လာမည့္ ေဖေဖာ္ဝါရီလတြင္ စတင္ေဆာင္ ႐ြက္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း National AIDS Program ၏ စီမံခ်က္ မန္ေနဂ်ာ ေဒါက္တာျမင့္ေရႊက The Voice သို႔ ေျပာၾကားသည္။

အရင္က လူေတြမွာ ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ လူကီးမီးယား ျဖစ္တယ္ဆိုတာ အတိအလင္း မေျပာႏုိင္ခဲ့ၾကဘူး။ Robert Gallo ေၾကာင့္သာ အေသအခ်ာ သိရေတာ့တာ။ ၁၉၈၁-၈၂ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ AIDS ေရာဂါရဲ႕ အသြင္သ႑န္ဟာ ပိုျပီး ပီျပင္လာျပီ ျဖစ္တယ္။ AIDS ေရာဂါပိုးဟာ ဗိုင္းရပ္စ္ပဲ ျဖစ္မယ္၊ ဗိုင္းရပ္စ္ဆိုရင္လည္း ျဖစ္ေလာက္တာက Robert Gallo ေတြ႕ထားတဲ့ reto-virus အမ်ိဳးအစားပဲလို႔ ယူဆျပီး ၁၉၈၃ ခုနွစ္မွာေတာ့ Dr. Robert Gallo ရဲ႕ N.I.C ဌာနက သုေတသန လုပ္ျပီး ေစ့ေစ့ေပါက္ေပါက္ ရွာေဖြစမ္းသပ္ၾက ေတာ့တာပဲ။