လက္ရိွမွာ ေဝဒနာရွင္ အေရအတြက္ ေလ်ာ့က်လာျပီး လူနာအသစ္ ေရာဂါ ရိွေနတဲ့ သူေတြရဲ႕ နႈန္းလည္း က်လာတယ္လို႔ သူက ေျပာပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ ေသြးလႉရွင္ေတြ၊ လိင္တူ ဆက္ဆံသူေတြ၊ တီဗီ ေဝဒနာရွင္ေတြ၊ ျပည့္တန္ဆာေတြနဲ႔ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြဘဲ ျဖစ္တယ္လို႔ သူက ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အခုအေနအထားမွာ စိုးရိမ္စရာ မဟုတ္ေပမယ့္ သတိေတာ့ ထားရမယ္လို႔ သူက ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ အစိုးရႏွင့္ HIV/AIDS ကုသေရး၊ ကာကြယ္ေရး စီမံခ်က္မ်ား ေဆာင္႐ြက္ေနေသာ ျပည္တြင္း ျပည္ပ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ၾကားေပါင္း ကူးေပးရန္ ျပည္နယ္သုံးခုကို ေက်း႐ြာေပါင္း ၇၃၉ ခုတြင္ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ဆယ္သန္း သုံးစြဲကူညီေပးမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း အာရွ ဖြံ႕ၿဖဳိးေရးဘဏ္ (ADB) က ဒီဇင္ဘာလ ၂၃ ရက္ေန႔တြင္ ထုတ္ျပန္သည္။

အဓိကေတာ့ က်မတုိ႔ ႏိုင္ငံမွာ HIV/AIDS အျပင္ အျခားေသာ က်န္းမာေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ျပႆနာေတြလည္း အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ေနာက္ တခ်က္ကေတာ့ ဒီလုိျပႆနာေတြ ေျဖရွင္းဖို႔ဆုိရင္ အားလံုးမွာ တာဝန္ရွိတယ္လို႔ ျမင္တယ္။ အားလံုးဆုိတာ အစိုးရပိုင္းမွာလည္း တာဝန္ရွိတယ္။ ျပည္သူ တဦးတေယာက္ခ်င္းကလည္း တာဝန္ရွိတယ္လို႔ျမင္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ တဦးတေယာက္ခ်င္းကလည္း ကိုယ့္ရဲ ႔ ရပိုင္ခြင့္ေတြ၊ ကိုယ့္ရဲ ႔ အခြင့္အလမ္းေတြသိမွ ကိုယ္ဘာေတြ လုိအပ္ခ်က္ ရွိေနတာလဲ။ အစိုးရပိုင္းက ဘာလုပ္ေပးႏိုင္မလဲ။

ေယာက္်ား ပီသလိုက္တာလုိ႔ ယူဆရတဲ့ မင္းသားၾကီးက အဲဒီတုန္းက “ေဂးေရာဂါ” လို႔ လူတိုင္းက ယူဆထားတဲ့ AIDS ေရာဂါ ျဖစ္ေနျပီး ဆိုေတာ့ ပိုျပီး အံ့ၾသၾကတာေပါ့။ ေနာက္ျပီး အဲဒီအခ်ိန္မွာက AIDS ဟာ နာမည္ပ်က္၊ အသေရပ်က္ ေရာဂါ ျဖစ္ေနေတာ့ အုတ္ေအာ္ေသာင္းတင္း ျဖစ္စရာ အေၾကာင္းတစ္ခု ပိုျပန္တာေပါ့။ သူတက္ေနတဲ့ ပဲရစ္ျမိဳ႕ရွိ “အေမရိကန္ ေဆးရံု” က အာဏာပိုင္ေတြက RocK Hudson ကို သူတို႔ ေဆးရံုမွာ မထားခ်င္ေတာ့ဘူး။ သူနာျပဳေတြကလည္း ေရွာင္ေနခ်င္ၾကတယ္။

တကယ္လည္း ေနာက္ေတာ့ ျပင္သစ္ကို သြားျဖစ္တယ္။ လူေတြကေတာ့ ေရာ့(က)ဟတ္(ဒ)ဆင္ဟာ AIDS ျဖစ္ေနျပီလို႔ စြပ္စဲကုန္ၾကျပီ။ သူ႕ရဲ႕ (ေအးဂ်င့္) ကိုယ္စားလွယ္ေတြကေတာ့ ျငင္းေနၾကဆဲပဲ။ ပဲရစ္ေရာက္ျပီး အေျခအေနကပိုျပီး ဆိုးပံုရတယ္။ သူ႕မွာ AIDS ျဖစ္ေနျပီ ဆိုတာကိုလည္း ဖံုးလို႔ မရတဲ့အေျခအေနကို ဆိုက္သြားျပီ။ “Rock Hudson, AIDSျဖစ္ေနျပီ” ဆိုတဲ့သတင္းက အေမရိက စာနယ္ဇင္းေလာက၊ တစ္ကမၻာလံုးရွိ အလားတူ ေလာကနဲ႔ လူပရိသတ္ အားလံုးကို ေခ်ာက္ခ်ား အံ့ၾသေစခဲ့တယ္။

AIDS ဆုိတဲ့ ေဝါဟာရမွာ S = Syndrome “လကၡဏာစု” လုိ႔ ပါေနတယ္။ ဒါကေတာ့ အဲဒီ အခ်ိန္က ေရာဂါရဲ႕ ဇစ္ျမစ္ေၾကာင္းအင္ကုိ မသိကို မသိေသးလုိ႔ ေခၚတာျဖစ္တယ္။ ေဆးပညာ ေလာကမွာ ဒီလိုပဲ တြဲတြဲျပီး ေတြ႕တတ္တဲ့ လကၡဏာ အဖြဲ႕ကို ေတြ႕ထားရင္ ‘Disease” ေရာဂါလို႔ ေခၚမယ့္ အစား “Syndrome” လကၡဏာစု လို႔ေခၚတဲ့ အစဥ္အလာ ရွိလာတယ္။

ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ AIDS ဆိုင္ရာ အာရွႏွင့္ ပစိဖိတ္ေဒသ ၁၁ ႀကိမ္ေျမာက္ ႏိုင္ငံတကာ ကြန္ဂရက္ (ICAAP11) သို႔ ႏိုင္ငံေပါင္း (၈၀) မွ ကိုယ္စားလွယ္ ၄၀၀၀ နီးပါး တက္ေရာက္ၿပီး HIV ကာကြယ္တားဆီးေရး အတြက္ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကသည္။ အာရွႏွင့္ ပစိဖိတ္ေဒသတြင္ လူ ၄.၉ သန္းခန္႔ HIV ပိုး ကူးစက္ခံထားရသည္ဟု UNAIDS ၏ အစီရင္ခံစာ တေစာင္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

AIDS နဲ႔ လူထုက်န္းမာေရး အႏၱရာယ္၊ AIDS ေရာဂါသည္ေတြ ခံစားေနရတဲ့ ကိစၥနဲ႔ ျပႆနာေတြကို ဆက္တုိက္ဆိုသလို တင္ျပ ေဖာ္ထုတ္ လာၾကတယ္။ ဒီေတာ့ AIDS ဟာ “ေဂး” ေတြနဲ႔ အျခား လူနည္းစုကိုသာ ကြက္ျပီးထိတဲ့ တိတ္တခိုး ေရာဂါလို႔ လူေတြ အသိစိတ္မွာ ေပါ့ေပါ့ပဲ ထားခဲ့တဲ့ ေရာဂါ ဘဝကေန လူသိမ်ားတဲ့ ေက်ာ္ေစာတဲ့ ေရာဂါ အသြင္ ေျပာင္းသြား ခဲ့တယ္။

​ျပီး​ခဲ့​တဲ့ ​ဇြန္​လ​အ​တြင္း​က ​ထြက္​႐ွိ​ခဲ့​တဲ့ ​က​မာၻ႔ က်န္း​မာ​ေရး​ အ​ဖြဲ႕ရဲ႕ စံ​နႈန္း​သတ္​မွတ္​ခ်က္​ အ​သစ္​အ​ရ ​ကိုယ္​ခံ​အား​စ​နစ္ ​စီ​ဒီ​ဖိုး (CD4 ၅၀၀ ​႐ွိ​သူ​ေတြ​ကို ​ေအ​အာရ္​တီ​ေဆး​ေပး​ဖို႔ သတ္​မွတ္​ထား​ပါ​တယ္။ ​အ​ခု​လက္​႐ွိ ​ျမန္​မာ​နုိင္​ငံ​မွာ ​စီ​ဒီ​ဖိုး ၃၅၀ ​ေအာက္ ​႐ွိ​သူ​ေတြ​ကို​သာ ​ေဆး​ေပး​နုိင္​ေန​ျပီး ​အ​ျပည့္​အ၀ ​ေပး​နုိင္​ျခင္း ​မ​႐ွိ​ေသး​ပါ​ဘူး​။

သူတို႔ကုိ ေဆးထိုး ကရိယာ ငွါးလုိက္တဲ့ မိတ္ေဆြၾကီးဟာ အဲဒီ ၾကမၼာငင္တဲ့ေန႔ အျပီး ေနာက္ တစ္နွစ္ခြဲေလာက္မွာ AIDS ေရာဂါနဲ႔ အသည္း အသန္ျဖစ္ျပီး ေဆး႐ံုတက္ေနရျပီ ဆိုတဲ့ သတင္းပဲ။ ဒီေတာ့ AIDS ေရာဂါလို႔ ေဖာ္ထုတ္လိုက္တဲ့ ဆရာဝန္ရဲ႕ ေသြးစစ္မႈ အေျဖ မလာခင္ ကတည္းက ဘာေရာဂါလဲ၊ ဘယ္က ရလာတာလဲ ဆိုတာေတာ့ ဂ်ိဳတို႔ လင္မယား သိႏွင့္ ေနၾကပါျပီ။

အဖဲြ႕ အစည္းမ်ား ကြန္ရက္ ဖဲြ႕စည္း ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္ HIV/AIDS ကာကြယ္ေရး ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ေရးႏွင့္ ေထာက္ ပံ့ေရး လုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ ပိုမို ထိေရာက္ လ်င္ျမန္မည္ဟု ယံုၾကည္သျဖင့္ လူထု အေျချပဳ အဖဲြ႕အစည္း၊ ဘာသာေရး အေျချပဳ အဖဲြ႕အစည္း မ်ားျဖင့္ ပူးေပါင္းၿပီး ကြန္ရက္ ဖဲြ႕စည္း ေဆာင္ရြက္ျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း အမႈေဆာင္ တစ္ဦးက ေျပာသည္။

ႏိုင္ငံတကာတြင္ အဆိုပါနည္းလမ္းျဖင့္ ကူးစက္ခံရမႈ ငါးရာခိုင္ႏႈန္းအထက္ ေက်ာ္လြန္လွ်င္ အႏၱရာယ္ရိွသည့္ အဆင့္အျဖစ္ သတ္မွတ္ျခင္းျဖစ္သည္။ HIV ကူးစက္ခံရမႈ အေျခအေနသည္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရိွ ကေလးေဆး႐ံု မ်ား၌ပင္ ရိွေနၿပီး မိခင္မွကေလးသို႔ ကူး စက္မႈမ်ား ရိွေနသည့္ အတြက္ ရန္ကုန္တိုင္း အစိုးရ အဖြဲ႕အေနျဖင့္ HIV ကူးစက္ခံရမႈဆိုင္ရာ အခ်က္လက္ မ်ားကို စနစ္တက် စိစစ္ရန္ လိုအပ္ေနၿပီဟု ၎က ယူဆထားသည္။