ယေန႔က်ေရာက္ေသာ ကမာၻ႕ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေန႔၊ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၁ ရက္ေန႔ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ ဟင္းမ္ စာဖတ္ပရိသတ္မ်ားအား ၂၀၁၃ ခုႏွစ္အတြင္း ဟင္းမ္အေနျဖင့္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့မႈမ်ားအား ယခုပို႔စ္ကို ေရးသား တင္ျပအပ္ပါသည္။ ဟင္း(မ္)ကို ၂၀၀၆ ခုႏွစ္တြင္ အဂၤလိပ္လို စတင္ ထုတ္လြင့္ခဲ့ျပီး ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာလို စတင္ တင္ျပႏိုင္ခဲ့ ပါသည္။ ဟင္းမ္ ျမန္မာပိုင္းအစီအစဥ္ကို ထုတ္လႊင့္ခဲ့သည္မွာ ယခုဆိုလွ်င္ ၄ ႏွစ္ ခရီးသို႔ ေရာက္ရွိေနၿပီျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ မူးယစ္ေဆးဝါး ဆန္႔က်င့္ေရး အသင္းႏွင့္ က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနတို႔ ပူးေပါင္းၿပီး HIV ကာကြယ္ တားဆီးေရး အသိပညာေပး ေဆြးေႏြးပြဲကို ယမန္ေန႔ နံနက္ ၉ နာရီက ရန္ကုန္ ေျမာက္ပိုင္းခ႐ိုင္ လိႈင္သာ ယာၿမိဳ႕နယ္ ေဝဇယႏၲာ ဓမၼာ႐ံု၌ က်င္းပခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

“AIDS ေ၀ဒနာ ခံစားေနရသူေတြ အတြက္ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းက အကူအညီေတာင္းလို႔ လုပ္ကိုင္ျဖစ္ တာပါ။ ကန္ေတာ္ႀကီးမွာပဲ စုရပ္ထားၿပီး ကန္တစ္ပတ္ လမ္းေလွ်ာက္ၾကမွာပါ။ HIV နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး လုပ္ကိုင္ ေနၾကတဲ့အဖြဲ႕ အစည္းေတြ အမ်ားႀကီးပါ၀င္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ လူသားအားလုံး အတူတူပဲဆိုတဲ့ အသိကို ေပး ခ်င္လုိ႔ ဒီလုိပြဲမွာ ပါ၀င္တာပါ” ဟု နန္းခင္ေဇယ်ာက ဆိုသည္။

“​က​ေလး​ငယ္​ေတြ​ကို ​သတ္​သတ္​ေလ့​လာ​တဲ့ ​သု​ေတ​သ​န​က​က်​ေတာ့ ​အ​ခု ​လုပ္​ေန ​တုန္း​ပါ​ပဲ။ ​အ​ခ်က္​အ​လက္ ​ေကာက္​ေန​တုန္း​ ပါ​ပဲ။ ​အဲ့​ဒီ​ဟာ​ေတြ​ရဲ့ ​ေတြ႕႐ွိ​ခ်က္​ေတြ​က​ေတာ့ ေ​႐ွ႕နွစ္​ေလာက္​က်​မွ ​ထြက္​လာ​မွာ​ေပါ့​ေနာ္။ ​အ​ခု ​ဒီ​တင္​ျပ​တဲ့ ​သု​ေတ​သ​န​ က​ေတာ့ ​အိမ္​ေထာင္​စု​ေတြ​လို႔ ​ေျပာ​လိုက္​တဲ့​ အ​တြက္ ​က​ေလး​ေတြ​ တ​ခ်ိဳ႕ ​ပါ​တယ္​ေပါ့​ေနာ္။ ​က​ေလး​ေတြ​ရဲ့ ​ပ​ညာ​ေရး​ကို​လည္း ​ဒီ​သု​ေတ​သ​န​မွာ ​က်​မ​တို႔ ​တင္​ျပ​ထား​တယ္။”

တစ္မ်ိဳးက အျမန္စစ္တဲ့ ကိရိယာ (rapid test) နဲ႔ စစ္ေဆးျခင္း၊ ဒါက နာရီ၀က္အတြင္းမွာ ပိုးရွိ/မရွိကို အေျဖေပးႏိုင္ပါတယ္။ ၉၄-၉၉ ၇ာခိုင္ႏႈန္း စိတ္ခ်ရပါတယ္။ ဒီ စစ္ေဆးျခင္းက နယ္ေတြမွာလည္း လုပ္လို႔ရပါတယ္။ ဒီမွာ စစ္လို႔ Positive/Reactive ဆိုတဲ့ အေျဖရမွ (ဒီအေျခအေနအထိ စစ္တဲ့ လူမွာ ပိုးရွိ/မရွိကို မေျပာႏိုင္ေသးပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္) ေသခ်ာေအာင္ အျခား စစ္ေဆးျခင္းတစ္မိ်ဳး (ELISA/Westernblock) နဲ႔ ထပ္စစ္ရပါတယ္။

တကမာၻလံုးမွာ ၂ဝ၁၂ စာရင္းအရ ပိုးရွိသူ အသစ္ေပါင္း ၂႕၃ သန္းရွိတယ္။ ၂ဝဝ၁ နဲ႔စာရင္ေတာ့ ၃၃% က်လာတယ္။ ကေလးေတြမွာလဲ ၅၂% ေလ်ာ့နည္း လာတာျဖစ္တယ္။ ေသဆံုးသူကလဲ ၃ဝ% က်ဆင္းတယ္။ ၂ဝဝ၅ တံုးက အမ်ားဆံုး ေသဆံုး ခဲ့ရတယ္။ ၂ဝ၁၂ အကုန္မွာ ဝင္ေငြနည္းနဲ႔ ဝင္ေသြမမ်ားတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ ေဆးရရွိသူ အေရအတြက္ကို ၉႕၇ သန္း ရွိေအာင္ ရည္မွန္းထားခဲ့တယ္။ HIV နဲ႔ TB တြဲျဖစ္ေနသူေတြရဲ႕ ေသဆံုးမႈက ၂ဝဝ၄ ကေနတြက္ရင္ ၃၆% က်လာတယ္။

လိင္မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ေသာ ေရာဂါမ်ား ေခါင္းေထာင္လာလို႔ ရာစုဝက္နဲ႔ခ်ီ ၿငိမ္သက္ေနရာမွ နစ္နာ ဆံုး႐ႈံးမႈ ျဖစ္လာစရာမ်ား ရွိလာတယ္လို႔ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ ဗီယက္နမ္ၿမိဳ႕မွာ က်င္းပတဲ့ ”လိင္မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါႏွင့္ AIDS ကူးစက္ေရာဂါ ကြန္ဖရင့္” မွာ ေဖာ္ျပ ထားပါတယ္။

We have the opportunity to raise an Aids-free generation in Asia and the Pacific, ensuring no child is born with HIV, and that those children living with HIV have access to the treatment, care and support they need to remain alive and well, said Isiye Ndombi, Unicef deputy regional director for East Asia and the Pacific.

AIDS ေရာဂါဆိုးၾကီးသည္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတြင္ မိသားစု မ်ားစြာကုိ ရက္စက္စြာ ခြဲထုတ္ ဝါးမ်ိဳလ်က္ ရွိသည္။ လြန္ခဲ့ေသာ (၂၇) ႏွစ္ေက်ာ္ ကာလကတည္းက သေႏၶတည္ လာေသာ HIV ေရာဂါပိုးသည္ မိမိတို႔ ဝင္ေရာက္ ခိုကပ္ေနေသာ သူမ်ား၏ အသက္ဇီဝိန္ကုိ ဆြဲႏႈတ္ယူငင္သြားေသာအခါ ၎တို႔၏ ကေလးငယ္ မ်ားသည္ ေလာက အလယ္တြင္ သိမ္ငယ္စြာ က်န္ရစ္ခဲ့ၾက ပါသည္။

HIV ပိုး ရွိၿပီးသား အမ်ဳိးသမီးမ်ား ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ ကာလမွာပင္ သူတို႔ရဲ႕ ကေလးကို ကူးစက္မႈ ေလ်ာ့နည္းေအာင္ လုပ္ႏိုင္ေပမဲ့ ႏွစ္စဥ္ မိမိကုိယ္ထဲမွာ HIV ပိုး ရွိၿပီးသား မိခင္က ေမြးလိုက္တဲ့ ကေလးမ်ား မွာ ပိုးရရွိေနၿပီးသား ၅ဝဝဝ မွ ၁ဝဝဝဝ ေလာက္ ရွိမယ္လို႔ ခန္႔မွန္း ထားပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ ကာလမွာ ေရာဂါပိုး ေတြ႕ၿပီး ေဆးဝါး စနစ္တက် ကုသႏိုင္တယ္ ဆိုရင္ မိခင္က ကေလးကို ကူးစက္မႈ သက္သာ သြားႏိုင္ပါတယ္။

တစ္ပူေပၚ ႏွစ္ပူဆင့္ ဆိုသလို ေနာက္ထပ္ ၾကားရတဲ့ သတင္းကေတာ့ သူတို႔ သားကေလးကို ေသြးစစ္ၾကည့္ေတာ့ ကေလးမွာလည္း AIDS ေရာဂါ (ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး) ေတြ႔ေနရျပီတဲ့။ (ေရာဂါ လကၡာဏာေတြေတာ့ မေပၚေသးပါ) ဒီေတာ့ သူတို႔ လင္မယား ႏွစ္ေယာက္ ကမၻာပ်က္သလို ခံစားလုိက္ရတယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ခင္ပြန္းသည္မွာ တာဝန္ ပိုလာတာေပါ့။ သူ႔မွာ ရပ္တည္ရာ မရႏိုင္တဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးနဲ႔ ေတြ႕ေနရျပီ။

ဒီလိုနဲ႔ စမ္းသပ္မႈေတြ လုပ္ရင္း လုပ္ရင္းနဲ႔ ေနာက္ထပ္ ေပၚေပါက္လာတဲ့ လကၡဏာေတြကို လကၡဏာအရ သက္သာရာ ရေအာင္ အမ်ဳိးမ်ဳိး ကုၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ မရပါဘူး။ ဆံုးသြားရွာတယ္။ သူဆံုးခါနီးက်မွ အေျဖေပၚလာေတာ့တယ္။ သူ႔မွာျဖစ္ေနတဲ့ ေရာဂါဟာ ေရာဂါသစ္ျဖစ္တဲ့ AIDS ပဲတဲ့။ သူေရာဂါရလာပံုကေတာ့ သူ႔ကို သြင္းေပး လိုက္တဲ့ ေသြး ပစၥည္းထဲမွာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးပါလာလို႔ပဲ။ ဒီေသြးပစၥည္းဟာ လူအမ်ားစုဆီက ရထားတာဆိုေတာ့ ဘယ္တစ္ဦးဆီက ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ရလိုက္တယ္ ဆိုတာေတာ့ မသိရေတာ့ဘူး။