ဗိုင္းရပ္စ္ဟာ ေန႔စဥ္ေန႔တိုင္း လုပပ္ေနက်ျဖစ္တဲ့ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကိစၥမ်ားမွာ ထိေတြ႕ျခင္းေၾကာင့္ မကူးႏုိင္ပါ။ ဥပမာ အတူတူေနျခင္း၊ အတူတူစားျခင္း၊ အူတူ ကစားျခင္း၊ လက္ဆြဲ ႏႈတ္ဆက္ျခင္း၊ ဒါျပင္ အစားအစာ၊ ေရ၊ ပုိးေကာင္ မႊားေကာင္ (ဥပမာ ျခင္ေကာင္ ကုိက္ျခင္း) အိမ္သာ၊ အမ်ားသံုး ခြက္မ်ား၊ အမ်ားသံုး တယ္လီဖုန္း၊ အမ်ားသံုး ေရကူးကန္၊ ေခြ်းနဲ႔ မ်က္ရည္မ်ားမွ တဆင့္လည္း မကူးႏိုင္ပါ။

HIV ပိုး ကူးစက္ခံရသူမ်ား ေအအာရ္တီေဆးရရန္ ေရွ႕ထြက္ လာျပီး က်န္းမာေရးဝန္ေဆာင္မႈ မ်ားခံယူရန္ အတြက္ အမွန္တကယ္ လိုအပ္ေနသည့္ အခန္းက႑မ်ား ႏွင့္ တာဝန္မ်ားအတြက္ တာဝန္ခံ ႏိုင္မႈႏွင့္ အျခားေသာ ဖြံ႔ျဖိဳးေရး အပိုင္းမ်ားသို႔ တိုးခ်ဲ႕လုပ္ကိုင္မႈ မ်ားကို လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ရန္ တိုက္တြန္း ေရးသား လိုက္ရပါသည္။

တကယ္ေတာ့ ကိုယ္ ေပ်ာ္ပါးခဲ့ရတဲ့ ခဏတာအခ်ိန္ေလးကို မိသားစုဘ၀နဲ႔ လဲခဲ့ရသလို ကိုယ္တစ္ေယာက္္ရဲ႕ မွားယြင္းမႈကို အားလံုးက ေပးဆပ္ခဲ့ရတာပါ။ AIDS ေရာဂါကို ေၾကာက္ရြံ႕စရာ ေရာဂါႀကီးတစ္ခု၊ ရြံရွာဖြယ္ ေရာဂါႀကီးတစ္ခုအျဖစ္ ႐ႈျမင္ေနဆဲျဖစ္တဲ့ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္းေၾကာင့္လည္း ဒီလို မိသားစုပ်က္ခဲ့ရတဲ့ ဘ၀ေတြ အမ်ားႀကီးပါ။ တကယ့္ တကယ္ေတာ့ အစာအိမ္ေရာဂါလည္း ေရာဂါပါပဲ။

မိုးကုတ္ၿမိဳ႕တြင္ AIDS ေရာဂါခံစားေနရသူ တစ္ဦး မိမိကိုယ္ကို မီး႐ႈိ႕သတ္ေသမႈ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ျဖစ္စဥ္မွာ (၆.၂.၂၀၁၅) ရက္ေန႔ (၂၃း၀၀) အခ်ိန္တြင္ မိုးကုတ္ၿမိဳ႕တြင္ လူတစ္ဦး မိမိကိုယ္ကို မီး႐ႈိ႕ေသဆံုးခဲ့ေၾကာင္း သတင္း ရရိွ၍ ၿမိဳ႕မ ရဲစခန္းမွဴး (မိုးကုတ္) ဒုရဲမွဴး သိန္း၀င္းႏွင့္ အဖြဲ႕သည္ သက္ေသမ်ားႏွင့္ အတူ သြားေရာက္ စစ္ေဆး ရာ ေသဆံုးသူ မွာ ဦး —– (၅၁)ႏွစ္၊ ေက်ာက္ေသြး လုပ္ငန္း (ဘ) ဦး —–ျဖစ္ၿပီ ခႏၶာကိုယ္ တစ္ခုလံုးတြင္ မီးေလာင္ဒဏ္ရာ မ်ားျဖင့္ ေသဆံုး ေနေၾကာင္း သိရွိရသည္။

အေပါင္း အသင္း အသိထဲတြင္ ထိုအလုပ္လုပ္ေနရင္း AIDS ျဖစ္သြားသူ၊ ဘဝပ်က္ သြားသူစသည္ျဖင့္ ရွိေနၾကသည့္အတြက္ ထိုအလုပ္ကို ေၾကာက္ေၾကာင္း၊ အရင္းအႏွီးရလွ်င္ ဆက္မလုပ္ေတာ့ဟု ဆိုေသာ္လည္း သူ႕အသိထဲတြင္ အလုပ္ျဖင့္ ခ်မ္းသာသြားသူ သိပ္မရွိခဲ့ဟု ေျပာသည္။

စစ္ကိုင္းတိုင္း ေဒသႀကီး အမ်ဳိးသမီးေရးရာ အဖြဲ႕မွ ႀကီးမွဴး၍ အမ်ဳိးသမီး အၾကမ္းဖက္မႈမွ ကာကြယ္ေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈ နယ္ခ်ဲ႕ျခင္း အႏၲရာယ္၊ HIV/AIDS ေရာဂါႏွင့္ တီဘီေရာဂါမ်ား အေၾကာင္း အသိပညာေပး ေဟာေျပာပြဲ အခမ္းအနားကို ဇန္နဝါရီ ၂၆ ရက္ နံနက္ ၉ နာရီခြဲက မံုရြာတကၠသိုလ္ အေဆာင္ (B) ၌ က်င္းပသည္။

အာဟာရဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အတြက္ ေရရွည္အစီအစဥ္မ်ား ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ရန္နွင့္ မိခင္မွ ကေလးသုိ႔ ေရာဂါပိုးကူးစက္မႈ ကာကြယ္ တားဆီးေရး လုပ္ငန္းမ်ားကုိ ျပန္လည္သံုးသပ္ရန္ လုိအပ္ေၾကာင္း အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ/ေအအုိင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ေနသူ အဖဲြ႕အစည္းအခ်ိဳ႕က အႀကံျပဳေျပာၾကားသည္။

“ခင္ဗ်ားက ဒီကိစၥ (HIV/AIDS အသိပညာ ေပးေရး) မွာ ဘာျဖစ္လို႔ဝင္လုပ္ေနတာလဲ၊ ခင္ဗ်ားက ဆရာဝန္ လည္း မဟုတ္ဘူး၊ ႐ုပ္ရွင္မင္းသမီးပဲ” လို႔ အရင္အစိုးရက အရာရွိႀကီးတေယာက္က က်မကို ေဝဖန္ဖူးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်မ တတ္ႏိုင္သမွ် အေကာင္းဆံုးျဖစ္ေအာင္ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။

ဗိုင္းရပ္စ္ေတြကကိုယ္ထဲမွာ ပြါးမ်ားေနေပမဲ့ ေရာဂါလကဏာေတြ မေပၚေသးတဲ့ အဆင့္ျဖစ္တယ္။ ခံစားရလဲ နည္းနည္းပဲ။ ART ေဆးေသာက္ရင္ေတာ့ အၾကာၾကီး အသက္ရွင္ေနႏိုင္ပါတယ္။ ေဆးမေသာက္ရင္ ၁ဝ ႏွစ္။ ကံေကာင္းရင္လဲ ဒီထက္ ၾကာၾကာေနႏိုင္မယ္။ သူမ်ားကို ကူးစက္ႏိုင္တာ သတိထားပါ။ ေဆးမေသာက္ရင္ viral load ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ မ်ားလာမယ္။ CD4 count က်လာမယ္။

HIV ပိုးျဖင့္ အသက္ရွင္ေနထိုင္သူမ်ားအတြက္ လုပ္ေဆာင္မည့္ က်န္းမာေရးဝန္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ကာယကံရွင္မ်ားကိုယ္တိုင္ ပါဝင္မႈက အလြန္အေရးႀကီးေၾကာင္း ယင္းစစ္တမ္းအရ ေတြ႕ရွိခဲ့ရေၾကာင္း သိရသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ HIV ပိုး ကူးစက္ခံထားရသူ ေပါင္း ၂ သိန္းနီးပါးရွိၿပီး ARV ေဆးဝါး ေသာက္သံုးေနသူ ၁ သိန္း ၂ ေသာင္းေက်ာ္ရွိေၾကာင္း က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာန၏ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ကိန္းဂဏန္းမ်ား အရ သိရသည္။

လက္ရွိတြင္ နယ္စည္းမထား ဆရာဝန္မ်ား အဖြဲ႕သည္ ျပည္တြင္းရွိ HIV/AIDS လူနာ ၃၅ဝဝဝ ေက်ာ္ကို ေဆးကုသ ေပးလ်က္ ရွိၿပီး အဆိုပါ အေရအတြက္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ တစ္ဝန္းရွိ ေဆးကုသမႈ ခံယူေနေသာ HIV/AIDS ေရာဂါေဝဒနာရွင္ စုစုေပါင္း အေရအတြက္၏ ထက္ဝက္ခန္႔ ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ကုလသမဂၢ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ အဖြဲ႕အစည္း UNAIDS ၏ စာရင္းအရ ၂၀၁၄ ဇြန္လအထိ ကမၻာတစ္၀န္း ေအအာဗြီေဆး ေသာက္သံုးေန သူေပါင္း (၁၃ ဒသမ ၆) သန္းထိ ရွိၿပီျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္က ငါးသန္းသာ ရွိခဲ့ရာမွ တိုးလာျခင္းျဖစ္ရာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ကြန္ရက္မ်ား က်ယ္ျပန္႔ အားေကာင္းလာျခင္း အက်ဳိးဆက္ ျဖစ္သည္။