“နယ္ေတြဆိုေတာ့ ၿမိဳ႕က က်ဥ္းတယ္။ လူသိသြားခဲ့ရင္ သူတို႔တင္မကဘူး သူတို႔မိသားစုပါ ၾကဥ္ဖယ္ခံရမွာမို႔ အသိမခံခ်င္ၾကတာ။ အဲဒီအတြက္ အခုလို ကိုယ့္ၿမိဳ႕မွာ ေဆးထုတ္ရမယ္ဆိုေတာ့ သြားကို မထုတ္ၾကတဲ့သူေတြ၊ ေဆးေသာက္ပ်က္တဲ့သူေတြရွိတယ္” လို႔ Myanmar Positive Group ရဲ႕ အႀကံေပးပုဂၢိဳလ္ ကိုဗညားဦးက ဒီဗီြဘီကို ေျပာပါတယ္။

ဆရာ ကြၽန္ေတာ္ေသြးလႉေနက်ပါ။ ဟိုတေန႔ကေသြးလႉဘဏ္ကေခၚလို႔သြားေတာ့ HIV positive ႐ွိတယ္လို႔ေျပာပါတယ္။ အဲဒီေရာဂါအေၾကာင္းနဲ႔ ႐ွ႕ဆက္ ဘာေတြ လုပ္သင့္တယ္ ဆိုတာေလး ေျပာျပခင္ဗ်ာ။

ဂ်င္ဇင္း က HIV ပိုးရွိသူေတြ (ART ေသာက္ေနသူအတြက္ေရာ၊ မေသာက္သူ) အတြက္ လံုး၀ မသံုးသင့္ပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုေတာ့ HIV ရွိသူေတြမွာ ဂ်င္ဇင္းနဲ႔ ပက္သက္တဲ့ သုေတသန ခိုင္ခိုင္မာမာမရွိ ေသးပါဘူး။ သံုးမိရင္ တခ်ိဳ႕လူေတြမွာ ရုတ္တရက္ ကိုယ္ခံအား က်သြားျပီး ေရာဂါ အေျခအေန ဆိုးတက္ပါတယ္။

ဓာတ္ခြဲခန္းတြင္ ဖန္တီးထားေသာဆဲလ္ မ်ားႏွင့္ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ရွိေနသူမ်ားထံမွ ကိုယ္ခံအားစနစ္မ်ားကိုယူ၍ စမ္းသပ္ခဲ့ၾကသည္။ PEP005 ေဆးသည္ အသက္အဝင္ဘဲ ငုပ္လွ်ိဳးပုန္းေအာင္းေနေသာ HIV ဗိုင္းရပ္စ္မ်ားကုိ ျပန္လည္ႏိႈးဆြရာတြင္ အာနိသင္ျမင့္မားေၾကာင္း သုေတသီမ်ား ေလ့လာေတြ႕ရွိခဲ့သည္။

Anti-retroviral therapy (ART) ေဆးကေန ပိုးေတြကို ေသေစႏိုင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ေဆးနဲ႔ မေတြ႔ႏိုင္တဲ့ ပိုးေတြကိုေတာ့ ဘာမွ မတတ္ႏိုင္ပါ။ Mississippi baby မစ္စစ္စပီ ကေလးမေလးကုိ ၾကည့္ရင္ ပိုးအား ခိုေအာင္းေနႏိုင္စြမ္း ရွိတာ သိသာတယ္။

လက္ရွိ ၁၈ ႏွစ္အရြယ္ (က်င့္၀တ္အရ အမည္မေဖာ္တဲ့) ျပင္သစ္ အမ်ိဳးသမီးတဦးဟာ မိခင္ထံကေန ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ခံခဲ့ရတာျဖစ္ၿပီး သုံးလသား အရြယ္ကေန ေျခာက္ႏွစ္အရြယ္ထိ ဗိုင္းရပ္စ္ ထိန္းခ်ဳပ္ေဆးေတြျဖစ္တဲ့ ဇီဒိုဗူဒင္းနဲ႔ ေအဇက္တီ ေဆးေတြကို ေသာက္ခဲ့ ရသူျဖစ္တယ္လို႔ သတင္းက ဆိုပါတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ ႏွစ္တံုးက အေမရိကမွာ အဲလိုပိုးရွာမေတြ႔တဲ့ ကေလးမကို Mississippi baby လို႔ေခၚပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၂၇ လ အၾကာ ၂ဝ၁၄ ဇူလိုင္လထဲမွာ HIV ျပန္ေပၚေနပါတယ္။ အခုထိ လူနာ တဒါဇင္ေလာက္မွာ ပိုးရွာမေတြ႔တဲ့ကာလ ၁ဝ ႏွစ္ အထိ ရွိဖူးထားပါျပီ။ အခု ျပင္သစ္သူကေတာ့ ပိုထူးေနတာပါ။

လက္ရွိ ကိန္းဂဏန္းေတြက လက္ခံႏိုင္ဖြယ္ေတာ့ မရွိေသးပါ။ ဆာဟာရေအာက္ပိုင္းေဒသေတြမွာ လူနာသစ္ အားလံုးရဲ႕ ၆၆% ရွိေနေသး ပါတယ္။ အဲဒီမွာ လူနာေပါင္း ၂၅ ဒႆမ ၈ သန္းရွိတယ္။ တကမာၻလံုးမွာ ၃၆ ဒႆမ ၉ သန္းရွိတယ္။ သည္အတိုင္းသာဆိုရင္ HIV က ၂ဝ၃ဝ ဆိုရင္ ကပ္ေရာဂါလို႔ ျဖစ္ေတာ့မွာ မဟုတ္ပါ။

HIV ကူးစက္မႈအမ်ားစုမွာ ေဆးထိုးအပ္ျဖင့္ မူးယစ္ေဆးဝါးထိုးသြင္းသံုးစြဲသူမ်ား၊ အမ်ိဳးသားခ်င္း လိင္ဆက္ဆံ သူမ်ားႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ လိင္ကဲ့သို႔ ေျပာင္းလဲေနထိုင္သူမ်ား၊ လိင္အလုပ္သမားမ်ားတြင္ ကူးစက္လြယ္ၿပီး ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ကိန္းဂဏန္းမ်ားအရ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ HIV ျဖင့္ေနထိုင္သူ (၂) သိန္းခန္႔ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ကတည္းက HIV ေဆးေတြကို ျပိဳင္ဆိုင္ထုတ္လုပ္လာခဲ့တယ္။ တက္ၾကြလႈတ္ရွားသူေတြကေန အစိုးရနဲ႔ ေဆးကုမၸဏီေတြ အေပၚ ေဆးနာမည္ရင္းအတိုင္း ထုတ္ဖို႔နဲ႔ ေစ်းႏွဳန္း သက္သာဖို႔ရာ ဖိအားေတြေပးေနၾကတယ္။ အဲဒီေက်းဇူးနဲ႔ အခုေနအခါ မခ်မ္းသာေသးတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြက လူနာေတြပါ လက္လွမ္း မီလာၾကပါတယ္။ လူနာေပါင္း ၈ သန္းေလာက္က ART ေဆးလိုေနၾကတယ္။

HIV အတြက္ အသိအမွတ္ျပဳထားတဲ့ ART ေဆး (၂ဝ) ရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕က ေဆးေတြေရာထားတယ္။ အမ်ားဆံုး သံုးေနတာတခုက Truvada ျဖစ္တယ္။ Emtricitabine နဲ႔ Tenofovir ေဆး (၂) မ်ိဳးေရာထားတယ္။ အမ်ားစုမွာ ေဆးနာမည္ (၃) မ်ိဳးပါတယ္။ ဥပမာ AZT (Zidovudine) ေဆးျဖစ္တယ္။ Retrovir လို႔လည္းေခၚတယ္။ ZDV လို႔လည္းေခၚေသးတယ္။

ေစာေစာေလးကပဲ ထိုင္းမွာ အလုပ္လုပ္ေနၾကတဲ့ စံုတြဲတခုမွာ ဇနီးမွာ ကိုယ္ဝန္ရွိလို႔ ကိုယ္ဝန္အပ္မွ ႏွစ္ေယာက္လံုးမွာ HIV ကူးစက္ခံေနၾကတာသိရတယ္။ စိုးရိမ္လို႔ ဘယ္လိုနည္းနဲ႔ေမြးရမလည္း၊ ကေလးႏို႔တိုက္ရင္ ဘယ္လိုလည္း ေမးလို႔ ေျဖလိုက္ရတာ မိနစ္ပိုင္းသာရွိေသးတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာလည္း က်ဴးဘားလိုေဆာင္ရြက္ႏိုင္ပါေစလို႔ ဆုေတာင္းရပါတယ္။