ဘယ္ ART/ARV ေဆးမဆို ေသာက္ခါစမွာ ေခါင္းကိုက္၊ ေသြးဖိအားတက္၊ ေနမေကာင္းသလို ခံစားရတာေတြ ျဖစ္တယ္။ ေဆးေသာက္တာ ၾကာရင္ေတာ့ ခံစားရတာေတြ သက္သာလာမယ္။ Truvada ေဆးေၾကာင့္ ေခါင္းကိုက္၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ အနီျပင္ထြက္၊ အစား ပ်က္တာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

လက္ရွိ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ HIV ပိုး ရွိေနသူေပါင္း ၁ သိန္း၊ ၉ ေသာင္းနီးပါးရွိေနတယ္။ ART ေဆးလိုအပ္ေနသူက ၁ သိန္း၊ ၂ ေသာင္းေက်ာ္ ရွိေနတယ္လို႔ က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာန ထုတ္ျပန္ခ်က္က ဆိုတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ HIV/AIDS က်ဆင္း၊ ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္ပါေစ။

၂ဝ၁၂ ကတည္းက လူေပါင္း ၅၄၅ ေယာက္ကုိစမ္းသပ္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ၂၇၆ ေယာက္ကုိ အဲလိုေဆး ခ်က္ခ်င္း ေပးခဲ့ျပီး၊ ၂၆၉ ေယာက္ ကိုေတာ့ ၁၂ လေနမွသာ ေဆးေပးပါတယ္။ ၂၂ ေယာက္မွာ ပထမႏွစ္ အတြင္း HIV ကူးစက္ခံရတယ္။ ၃ ေယာက္က ပထမ အုပ္စုကျဖစ္ျပီး၊ က်န္ ၁၉ ေယာက္က ဒုတိယ အုပ္စုက ျဖစ္ပါတယ္။ ၁.၃% နဲ႔ ၈.၉% ကူးစက္ၾကတယ္။

လိင္တူ ခ်စ္သူမ်ား အေနျဖင့္ က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္ ေနေသာ္လည္း ေရာဂါကူးစက္မႈ မျဖစ္ပြား ေစရန္ ႀကိဳတင္ ကာကြယ္သည့္ အေနျဖင့္ HIV ေဆးဝါးမ်ားကို ႀကိဳတင္ ေသာက္သံုး ေပးသင့္ေၾကာင္း ယူေက ေဆးဝါး သုေတသန ေကာင္စီႏွင့္ အဂၤလန္ႏိုင္ငံ ျပည္သူ႔ က်န္းမာေရး သိပၸံပညာရွင္ မ်ားက အဆိုျပဳထားသည္။

ART/ARV ေဆးေသာက္မွ အဆင္ေျပမယ္လို႔ ေရးထားတဲ့ စာေတြေတြ႔ပါတယ္။ ေသာက္ေနတဲ့ ဒီေဆးေတြကေကာ ကြ်န္ေတာ့္ေရာဂါအတြက္ အေထာက္အကူျဖစ္ပါသလားဆရာ။ ဒီေဆးေတြအျပင္ ART ေဆးပါ ေသာက္သင့္ပါသလား။ ေဆးမ်ားသြားတာမ်ိဳး ျဖစ္ႏုိင္ပါသလား။ ART ေသာက္မွျဖစ္မယ္၊ အျခားေဆးမရဆုိတဲ့ စာတခ်ိဳ႕ကို ရုတ္တရက္ျမင္လိုက္ရျပီး ကြ်န္ေတာ္ အမွန္တကယ္ တုန္လူပ္ေနမိလို႔ပါ။

HIV ပိုး ကူးစက္ခံရသူမ်ား ေအအာရ္တီေဆးရရန္ ေရွ႕ထြက္ လာျပီး က်န္းမာေရးဝန္ေဆာင္မႈ မ်ားခံယူရန္ အတြက္ အမွန္တကယ္ လိုအပ္ေနသည့္ အခန္းက႑မ်ား ႏွင့္ တာဝန္မ်ားအတြက္ တာဝန္ခံ ႏိုင္မႈႏွင့္ အျခားေသာ ဖြံ႔ျဖိဳးေရး အပိုင္းမ်ားသို႔ တိုးခ်ဲ႕လုပ္ကိုင္မႈ မ်ားကို လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ရန္ တိုက္တြန္း ေရးသား လိုက္ရပါသည္။

ျမန္မာျပည္တြင္းက HIV/AIDS နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အစိုးရရဲ႕ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ အပိုင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ က်န္းမာေရး ၀န္ႀကီးဌာနကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းဖို႔ အၾကိမ္ၾကိမ္ႀကိဳးစားေပမယ့္ ဆက္သြယ္လို႔ မရခဲ႔ပါဘူး။ UNESCAP ရဲ႕ ၂၀၃၀ ခုႏွစ္မွာ AIDS ကင္းစင္ေရး အတြက္ ဒီသီတင္းပတ္အတြင္း ဘန္ေကာက္မွာ လုပ္တဲ့ အာရွပစိဖိတ္ ညီလာခံကို တက္ေရာက္ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေပါင္း ၃၀ က တက္ေရာက္လာသူေတြက ဒီေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ျပည့္မွီေရး အတြက္ အားသြန္ ခြန္စိုက္လုပ္ေဆာင္သြားဖို႔ ကတိက၀တ္ျပဳသြားၾကပါတယ္။

ရည္းစားထားျခင္း၊ ခ်စ္သူရွာျခင္း၊ အိမ္ေထာက္ဖက္ေရြးျခင္း၊ မိသားစုဘ၀မ်ားကို ထူေထာင္ျခင္းမ်ားသည္စသည့္ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားသည္ လူသားတို႔၏ တာ၀န္၀တၱရားမ်ားပင္ျဖစ္သည္။ ယင္းသို႔ တာ၀န္ ၀တၱရားမ်ားကို ေရွာင္လြဲၿပီး ျပည့္တန္ဆာ အခန္းမ်ားသို႔ သြားေရာက္ အာသာေျဖ ျခင္း၊ အေပ်ာ္အပါးသေဘာမ်ိဳး၊ စိတ္ထြက္ေပါက္တစ္ခု ျဖစ္ဟု ဆိုကာ သြားလာေနမႈမ်ားသည္ မိမိ၏ အသက္အႏၱရာယ္ကို ရန္ရွာတတ္သည့္ HIV/AIDS ေရာဂါမ်ားကို ေငြေပးၿပီး ၀ယ္ယူေနျခင္းႏွင့္ တူေနေၾကာင့္ လူမႈအသိုင္း အ၀ိုင္းမ်ားက ေ၀ဖန္သည္။

ဗိုင္းရပ္စ္ေတြကကိုယ္ထဲမွာ ပြါးမ်ားေနေပမဲ့ ေရာဂါလကဏာေတြ မေပၚေသးတဲ့ အဆင့္ျဖစ္တယ္။ ခံစားရလဲ နည္းနည္းပဲ။ ART ေဆးေသာက္ရင္ေတာ့ အၾကာၾကီး အသက္ရွင္ေနႏိုင္ပါတယ္။ ေဆးမေသာက္ရင္ ၁ဝ ႏွစ္။ ကံေကာင္းရင္လဲ ဒီထက္ ၾကာၾကာေနႏိုင္မယ္။ သူမ်ားကို ကူးစက္ႏိုင္တာ သတိထားပါ။ ေဆးမေသာက္ရင္ viral load ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ မ်ားလာမယ္။ CD4 count က်လာမယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ HIV ပုိးရွိၿပီး ေအအာတီေဆးဝါးလုိအပ္သူ တစ္သိန္း ရွစ္ေ သာင္းဝန္းက်င္ရွိကာ ၂ဝ၁၄ ႏွစ္ကုန္အထိ လူနာ ခုနစ္ေသာင္း ေျခာက္ေထာင္ေက်ာ္ကို ေအအာတီေဆးေပးႏုိင္ခဲ့ၿပီး ယခုႏွစ္တြင္ လူဦးေရတစ္ သိန္းေက်ာ္ ကို ေအအာတီ ေဆးဝါးေပးႏုိင္ရန္ ရည္ရြယ္ထားေၾကာင္း သိရသည္။

HIV ကူးစက္ခံရသူေပါင္း ၁၈၅,၀၀၀ ဦးအတြင္းမွ ၁၂၅,၀၄၃ ဦးသည္ ART ကုထံုးရရိွရန္ လိုအပ္ေနၿပီး ၎တို႔ အနက္မွ ၅၄ ရာခိုင္ႏႈန္းသာ ARV ေဆး၀ါးေထာက္ပံ့မႈ ရရိွေနသည္ဟုလည္း ထိုစစ္တမ္း၌ ေဖာ္ ျပထားသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရက ေအအာရ္တီေဆးေပးမႈကို ၂၀၀၅ မွ စတင္ခဲ့၍ ၂၀၁၃ တြင္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီျဖစ္ပြားသူ လူနာေပါင္း တစ္သိန္းကိုးေသာင္းခန္႔ရွိသည္။ ၎တို႔ထဲမွ ေအအာရ္တီေဆးေပးရန္ လိုအပ္သည့္ လူနာေပါင္း တစ္သိန္းႏွစ္ေသာင္းခန္႔ ရွိေသာ္လည္း ခုနစ္ေသာင္းခြဲကိုသာ ေဆးေပးႏုိင္ေသးေၾကာင္း က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနက သတင္းထုတ္ျပန္ထားသည္။