လက္ရွိ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီေရာဂါခံစားရသူ တစ္ သိန္းကိုးေသာင္းခန္႔ရွိကာ ေအအာရ္တီေဆး လိုအပ္ေနသူ တစ္သိန္းႏွစ္ ေသာင္းေက်ာ္ရွိေနေသာ္လည္း ၂၀၁၃ ၌ လူဦးေရ ခုနစ္ေသာင္းခြဲကိုသာ ေဆးေပးႏိုင္ေသးေၾကာင္း က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာန ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ သိရသည္။

စစ္ေဘးဒုကၡသည္ စခန္းမွာလဲ ေရာဂါျဖစ္ေနသူ၊ ကူးစက္ခံရသူေတြ ရွိေနတာပဲ။ ဒါကို ART ေဆးရဖို႔ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ က်န္းမာေရးဌာနက သူနာျပဳဆရာမေတြလဲ ဒုကၡသည္စခန္း လိုက္ေနရတာပဲ။ သူတို႔ကိုယ္တိုင္လဲ ရြာေတြ ပ်က္ေတာ့ ေနစရာမရွိေတာ့ ဒုကၡသည္ျဖစ္ေနရတာပဲ” ဟု ေဒါက္တာထက္ေအာင္ (မိုးေမာက္ ၿမိဳ႕နယ္ က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနမွဴး) က မခ်ိစကားဆိုသည္။

ျမန္မာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းထဲမွာ HIV ေရာဂါပိုးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အျမင္က်ယ္လာတာေၾကာင့္ ေရာဂါပိုးရွိသူေတြကို ပစ္ပယ္မႈက အရင္ကေလာက္ မရွိေတာ့ေပမယ့္ ေရာဂါပိုးရွိသူေတြကို အလုပ္ထုတ္တာ၊ အလုပ္မေပးတာမ်ဳိးေတြ ရွိေနဆဲျဖစ္တာမို႔ လုပ္ငန္းခြင္ဆိုင္ရာ မူဝါဒတစ္ခုေတာ့ လိုအပ္ေနၿပီလို႔ ဦးမ်ဳိးသန္႔ေအာင္က ေျပာပါတယ္။

ကုလသမဂၢ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ အဖြဲ႕အစည္း UNAIDS ၏ စာရင္းအရ ၂၀၁၄ ဇြန္လအထိ ကမၻာတစ္၀န္း ေအအာဗြီေဆး ေသာက္သံုးေန သူေပါင္း (၁၃ ဒသမ ၆) သန္းထိ ရွိၿပီျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္က ငါးသန္းသာ ရွိခဲ့ရာမွ တိုးလာျခင္းျဖစ္ရာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ကြန္ရက္မ်ား က်ယ္ျပန္႔ အားေကာင္းလာျခင္း အက်ဳိးဆက္ ျဖစ္သည္။

အမ်ဳိးသား ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ကာကြယ္ေရး စီမံခ်က္က ဦးေဆာင္ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံ HIV ႏွင့္ ေနထိုင္သူမ်ား အသင္းနဲ႔ ေဆးသုေတသန ဦးစီးဌာန (ေအာက္ျမန္မာျပည္) က ကၽြမ္းက်င္သူေတြ ပါ၀င္သုေတသနျပဳလုပ္ ေရးသားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

အမ်ဳိးသား ခုခံအားက် ကာလသား ေရာဂါတုိက္ဖ်က္ေရး စီမံကိန္း၏ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ ေလ့လာခ်က္မ်ားအရ လိင္တူအမ်ဳိးသားခ်စ္သူမ်ား၏ ၈ ဒသမ ၉ ရာခုိင္ႏႈန္းႏွင့္ အမ်ဳိးသမီး လိင္အလုပ္သမား ၇ ဒသမ ၁ ရာခုိင္ႏႈန္းသည္ အိပ္ခ်္အုိင္ဗီ ကူးစက္ခံရႏုိင္ေျခရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။

အစည္းအေဝးသုိ႔ မြန္ျပည္နယ္ က်န္းမာေရးဦးစီးမွဴး ေဒါက္တာ သန္းထြန္းေအာင္၊ အထူးကုဆရာဝန္ႀကီး ေဒါက္တာ မ်ဳိးဝင္း HIV/AIDS ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး အဖဲြ႕ေ ခါင္းေဆာင္ ေဒါက္တာသန္႔ ဇင္မင္း၊ က်ဳိက္ထို၊ သထံု၊ ေမာ္လ ၿမိဳင္၊ ေရး၊ ေခ်ာင္းဆံု၊ သံျဖဴဇရပ္ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားမွ ၿမိဳ႕နယ္ က်န္းမာေရး ဦးစီးမွဴးမ်ား၊ သူနာျပဳ ဆရာမ ႀကီးမ်ား၊ INGO အဖဲြ႕မ်ားမွ တာဝန္ရိွသူမ်ား တက္ေရာက္ေၾကာင္း သိရသည္။

ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးေန႔ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္နဲ႔ ရန္ကုန္ ကန္ေတာ္ႀကီး Mini Zoo မွာ အဆိုေတာ္ေတြရဲ႕ ေဖ်ာ္ေျဖပြဲနဲ႔ အတူ AIDS ေရာဂါနဲ႔ ကြယ္လြန္သြားသူေတြကို ေအာက္ေမ့သတိရ ဆုေတာင္းျခင္း၊ ဖဲႀကိဳးနီပံုစံ ဆီမီးထြန္းျခင္းနဲ႔ ေဆြးေႏြးပြဲ၊ ေတးသရုပ္ေဖာ္အကေတြနဲ႔ ဒီဇင္ဘာ ၇ ရက္ေန႔မွာ တင္ဆက္ခဲ့ပါတယ္။

HIV/AIDS ကူးစက္ခံေနရသူ အမ်ားစုဟာ အသက္ (၁၄) ႏွစ္ကေန (၂၅) ႏွစ္အတြင္းျဖစ္ၿပီး လိင္ဆက္ဆံမႈကေန အမ်ားဆုံး ကူးစက္ခံေနရကာ ေန႔စဥ္ (၁၉) ဦးႏႈန္းခန္႔ ကူးက္ခံရမႈေတြ ရွိေနတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ HIV/AIDS ကူးစက္ခံေနရသူ တစ္သိန္းရွစ္ေသာင္း ငါးေထာင္၀န္းက်င္မွာ ART ေဆးကုထုံး လိုအပ္မႈရွိသူဟာ တစ္သိန္းႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္ရွိၿပီး ART ေဆးကုထုံးကိုေတာ့ (၅၄) ရာခုိင္ႏႈန္းသာ ေထာက္ပံ့မႈ ရရွိေနတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

“ဘဝတူေတြကို က်မေျပာခ်င္တာကေတာ့ အမ်ိဳးသမီး Sex Worker ေတြအေနနဲ႔ ဘယ္လို အေျခအေနျဖစ္ျဖစ္ ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ ပိုက္ဆံ ဘယ္ေလာက္ေပးေပး ကြန္ဒံုးမသံုးရင္ လက္မခံပါနဲ႔။ ခ်စ္သူရည္းစားဆိုလည္း ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ အခမဲ့ ကူညီေပးေနတဲ့ စင္တာေတြကို ဆက္သြယ္ၿပီး ေသြးစစ္ပါ။ HIV မရွိလည္း ၃ လတႀကိမ္စစ္ပါ။ HIV ရွိခဲ့ရင္ လည္း စိတ္ဓာတ္က်စရာမလိုဘဲ ART ေဆးေသာက္ ၿပီး ဘဝကို အေကာင္းဆံုးရင္ဆိုင္ပါလို႔ သတင္း စကားပါးလိုက္ခ်င္ပါတယ္” ဟု ဆိုပါသည္။

ကိုတိုးတိုး အေနနဲ႔ ရန္ကုန္တက္လာၿပီး HIV ပိုးအတြက္ ေဆးရရွိဖို႔ စီစဥ္တဲ့ အခ်ိန္တုန္းကလည္း မိသားစု ေတြရဲ႕ တံု႔ျပန္မႈက ေရာဂါခံစားရလို႔ စိတ္အားငယ္ရ တာထက္ ပိုဆိုးတယ္ လို႔ သူ ခံစားခဲ့ရပံုကို ေျပာျပတယ္။ ART ေဆးရဖို႔ မိသားစုတဦးဦးရဲ႕ ေထာက္ခံခ်က္ရွိမွ ရတာေၾကာင့္ အိမ္ကို အေၾကာင္းၾကားတဲ့ အခါမွာ သူ႔ကို မိသားစု ကေန ပစ္ပယ္လိုက္တာထက္၊ သူ႔ေၾကာင့္ မိသားစုဝင္ေတြ အရွက္ရတယ္ ဆိုၿပီး ေျပာဆိုခံခဲ့ ရတဲ့အတြက္ သတ္ေသမလို႔ အထိ စဥ္းစားခဲ့ေသးတယ္ လို႔ သူက ဆိုပါတယ္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗီပိုးကို နည္းလမ္းသံုး မ်ိဳးႏွင့္ ကူးစက္ခံ ရႏိုင္ပါသည္။ မသန္႔ ရွင္းေသာ ေဆးထိုးအပ္ သံုးၿပီး ေသြးသြင္းျခင္း၊ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီပိုး ကူးစက္ခံ ထားသူ ႏွင့္ အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ ဆံျခင္း၊ ပိုးရိွသည့္ မိခင္မွ တစ္ဆင့္ ကေလး ေမြးခ်ိန္ ႏွင့္ ႏို႔ခ်ိဳ တိုက္ေကြၽးျခင္းမွ ကူးစက္ ခံရႏိုင္သည္္။ ေဆးပညာရွင္ မ်ား၏ အဆိုအရ ဦးတည္ အုပ္ စု မ်ားျဖစ္ေသာ မူးယစ္ေဆး ထိုးသြင္းသူ၊ အမ်ိဳးသမီး လိင္ အလုပ္သမ ႏွင့္ အမ်ိဳးသားခ်င္း လိင္ ဆက္ဆံသူမ်ား ျဖစ္သည္ဟု ဆိုပါသည္။