ဘယ္ ART/ARV ေဆးမဆို ေသာက္ခါစမွာ ေခါင္းကိုက္၊ ေသြးဖိအားတက္၊ ေနမေကာင္းသလို ခံစားရတာေတြ ျဖစ္တယ္။ ေဆးေသာက္တာ ၾကာရင္ေတာ့ ခံစားရတာေတြ သက္သာလာမယ္။ Truvada ေဆးေၾကာင့္ ေခါင္းကိုက္၊ ပ်ိဳ႕-အန္၊ အနီျပင္ထြက္၊ အစား ပ်က္တာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။

HIV ပိုးျဖင့္ အသက္ရွင္ေနထိုင္သူမ်ားအတြက္ လုပ္ေဆာင္မည့္ က်န္းမာေရးဝန္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ကာယကံရွင္မ်ားကိုယ္တိုင္ ပါဝင္မႈက အလြန္အေရးႀကီးေၾကာင္း ယင္းစစ္တမ္းအရ ေတြ႕ရွိခဲ့ရေၾကာင္း သိရသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ HIV ပိုး ကူးစက္ခံထားရသူ ေပါင္း ၂ သိန္းနီးပါးရွိၿပီး ARV ေဆးဝါး ေသာက္သံုးေနသူ ၁ သိန္း ၂ ေသာင္းေက်ာ္ရွိေၾကာင္း က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာန၏ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ကိန္းဂဏန္းမ်ား အရ သိရသည္။

HIV ကူးစက္ခံရသူေပါင္း ၁၈၅,၀၀၀ ဦးအတြင္းမွ ၁၂၅,၀၄၃ ဦးသည္ ART ကုထံုးရရိွရန္ လိုအပ္ေနၿပီး ၎တို႔ အနက္မွ ၅၄ ရာခိုင္ႏႈန္းသာ ARV ေဆး၀ါးေထာက္ပံ့မႈ ရရိွေနသည္ဟုလည္း ထိုစစ္တမ္း၌ ေဖာ္ ျပထားသည္။

၂၀၁၃-၁၄ ခုႏွစ္ ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႔ႀကီး (WHO) ရဲ႕ သတ္မွတ္ခ်က္အရ ျမန္မာႏုိင္ငံတ၀န္း ေအအာရ္ဗီြေဆး လိုအပ္ေနတဲ့ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ/ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ကူးစက္ခံရသူ ၅ ေသာင္းေလာက္ ေဆးလိုအပ္ေနတယ္လို႔ နယ္စည္းမျခား ဆရာ၀န္မ်ားအဖြဲ႔ (MSF) က ေျပာပါတယ္။

“ကမာၻေပၚတြင္ လူေပါင္း (၃၅) သန္းခန္႔ HIV ပိုးကူးစက္မႈ ခံေနရပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္က စၿပီး ခုခံအားက်ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးေန႔ကို က်င္းပခဲ့ၾကၿပီး HIV ကူးစက္ ခံထားရသူေတြကို ခြဲျခားမဆက္ဆံဖို႔ ပိုးကူးစက္ခံရတဲ့ သူေတြ ARV ေဆးပံုမွန္ တိုက္ေကြ်းမယ္ဆိုရင္ သာမန္လူေတြလိုပဲ သက္တမ္းေစ့ေနႏိုင္ပါတယ္။ လူသားခ်င္း ကိုယ္ခ်င္းစာၿပီး ေဖးမကူညီၾကဖို႔လိုပါတယ္။” ဟု ခ႐ိုင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး ဦးတင္၀င္းေရႊက ေျပာသည္။

ကာကြယ္ျခင္းသည္ ကုသျခင္းထက္ ေကာင္းသည္ဟု ဆို႐ိုး စကားရွိသလို ေရာဂါပိုး ခႏၶာတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္ ကူးစက္မခံရခင္က ႀကိဳတင္ ကာကြယ္ထားေလ့ ရွိေသာ အသိပညာ ဗဟုသုတႏွင့္ အေလ့အက်င့္ ေကာင္းမ်ားရွိေနပါက ပိုမို၍ လံုၿခံဳစိတ္ခ်ရတဲ့ ဘဝကို ပိုင္ဆိုင္မွာမို႔ လိင္အေပ်ာ္အပါးေရွာင္ပါ။ မိမိ၏ဇနီး၊ ခင္ပြန္းအေပၚသစၥာရွိပါ။ တစ္လင္တစ္မယား စနစ္ကို က်င့္သံုးပါ။ မေရွာင္ႏိုင္လွ်င္ ကြန္ဒံုး (Condom) သံုးပါဟု အႀကံျပဳေျပာဆို လိုက္ရပါသည္။

“ဘဝတူေတြကို က်မေျပာခ်င္တာကေတာ့ အမ်ိဳးသမီး Sex Worker ေတြအေနနဲ႔ ဘယ္လို အေျခအေနျဖစ္ျဖစ္ ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ ပိုက္ဆံ ဘယ္ေလာက္ေပးေပး ကြန္ဒံုးမသံုးရင္ လက္မခံပါနဲ႔။ ခ်စ္သူရည္းစားဆိုလည္း ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ အခမဲ့ ကူညီေပးေနတဲ့ စင္တာေတြကို ဆက္သြယ္ၿပီး ေသြးစစ္ပါ။ HIV မရွိလည္း ၃ လတႀကိမ္စစ္ပါ။ HIV ရွိခဲ့ရင္ လည္း စိတ္ဓာတ္က်စရာမလိုဘဲ ART ေဆးေသာက္ ၿပီး ဘဝကို အေကာင္းဆံုးရင္ဆိုင္ပါလို႔ သတင္း စကားပါးလိုက္ခ်င္ပါတယ္” ဟု ဆိုပါသည္။

က်န္းမာေရး ၀န္ႀကီးဌာန အေနျဖင့္ HIV ေ၀ဒနာရွင္ တစ္သိန္း ႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္ အနက္ ယခု ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ အတြင္း ARV ေဆး၀ါးမ်ားကို ေ၀ဒနာရွင္ ခုနစ္ေသာင္း ေျခာက္ေထာင္ အတြက္သာ ေဆးေပးႏုိင္မည့္ အေနအထား ရွိေၾကာင္း အဆိုပါဌာန တာ၀န္ ရွိသူမ်ားထံမွ သိရသည္။

ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ ​မဲလ္ဘုန္းၿမိဳ႕မွာ ​တနဂၤေႏြေန႔ကစၿပီး ​၂၀ ​ႀကိမ္ေျမာက္ ​အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ​AIDS ​ညီလာခံကို ​က်င္းပေနၿပီ ​ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ​ဒီကေန႔မွာ ​AIDS ​နဲ႔ ​ပတ္သက္တဲ့ အေၾကာင္း၊ ​ဘယ္ေလာက္အထိ ​တိုးတက္မႈေတြ ရွိလာၿပီလဲ ​ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းေတြကို ​တင္ျပေပးထား ပါတယ္။ ကမာၻေပၚက ​လူသန္းေပါင္း ​၃၅ ​သန္းေလာက္ဟာ ​AIDS ​ေရာဂါျဖစ္လာေစတဲ့ ​HIV ​ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ​ကူးစက္ ခံရသူေတြ ​ျဖစ္ၾကပါတယ္။

“NGO ေတြနဲ႔ INGO ေတြက အခ်ိန္တန္ရင္ အိမ္ျပန္ၾကမွာ၊ ျပည္တြင္း အဖြဲ႔အစည္းေတြပဲ က်န္ခဲ့မယ္၊ အရင္တုန္းက HIV/ AIDS တားဆီးေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ က်ေနာ္တို႔က အစိုးရကိုပဲ လက္ညႇဳိး ထိုးေနတယ္လို႔ အေျပာခံခဲ့ ရတယ္၊ အားမရလို႔ ေျပာေနရတာ၊ အခု အစိုးရက တာဝန္ယူမယ္ ဆိုေတာ့ က်ေနာ္တို႔ ဝိုင္းကူ ရမွာေပါ့” ဟု ၎က ေျပာသည္။

”ဆရာတို႔ လက္ထဲမွာရွိတဲ့ ေဆးအေရအတြက္နဲ႔ HIV ေရာဂါရွိသူ အေရအတြက္ေပၚ ခ်ိန္ကိုက္ၿပီး ေဆးေပးႏိုင္ဖို႔ ရည္ရြယ္ ထားပါတယ္။ အခု ARV ေဆးလိုအပ္ေနတာ ဒီႏွစ္ထဲမွာ တစ္သိန္းေက်ာ္ ရွိတယ္လို႔ ခန္႔မွန္းထားေပမဲ့ အနည္းဆံုး ခုနစ္ေသာင္းခြဲ ေလာက္ ေဆးေပးႏိုင္ေအာင္ စီစဥ္ ထားပါတယ္”ဟု တိုင္းေဒသႀကီး ဆရာဝန္ႀကီး ဦးေက်ာ္စိုးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ေအအာဗြီေဆးကို လိုအပ္မွမွီဝဲရမယ္”ခႏၶာကိုယ္မွာ ပိုးရွိေနၿပီ” သိ႐ံုနဲ႔ ေဆးေပးရန္မလိုပါ။ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ခုခံအားက်ဆင္းမွသာ အျခား ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ဝင္ေရာက္ၿပီး ေသဆံုးၾက ရတယ္။ ေအအာဗြီ ေဆးမွီဝဲဖို႔လို၊ မလို လူနာအေျခအေနနဲ႔ (Du Count) ေခၚ ေသြးတြင္း ေသြးျဖဴဥ တစ္မ်ဳိးရဲ႕ အေရတြက္ေပၚမွာ မူတည္ၿပီး ဆံုးျဖတ္ရတယ္။