ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံတြင္ သြားေဆးခန္းျပခဲ့သည့္ လူနာေပါင္း ၁၁,၀၀၀ အထိသည္ HIV ပိုး ကူးစက္ခံရႏိုင္ဖြယ္ ရွိခဲ့ေသာေၾကာင့္ ၎တုိ႔အား စစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေပးရန္ ဇူလိုင္ ၂ ရက္တြင္ ဆရာ၀န္မ်ားကို ေတာင္းဆုိခဲ့သည္။ ဆစ္ဒနီရွိ ေဆးခန္းမ်ားတြင္ သန္႔ရွင္းေရး စည္းမ်ဥ္းမ်ားကို ခ်ဳိးေဖာက္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ HIV ႏွင့္ အသည္းေရာင္ေရာဂါပိုးမ်ား ကူးစက္ခံရႏိုင္သည္ဟု စုိးရိမ္ေနၾကသည္။

အသက္ ၁၉ ႏွစ္အရြယ္ လူငယ္တစ္ဦးက “လိင္စိတ္ၾကြေဆးေတြကေတာ့ ၀ယ္ဖို႔မခက္ပါဘူး။ တခ်ိဳ႕ဆိုင္ေတြကေတာ့ သာမန္လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အေထာက္အကူျပဳ ပစၥည္းေတြ ေရာင္းေပမယ့္ တခ်ိဳ႕ ဆိုင္ေတြကေတာ့ တရားမ၀င္ လိင္စိတ္ၾကြေဆးေတြ ေရာင္းေနတာပဲ” ဟု ေျပာၾကားသည္။

“ဒီလိုလုပ္ေနတဲ့ လူတန္းစားထဲက အရင္ကထက္ ပိုၿပီးမ်ားလာတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရတယ္။ ဒီလိုကိစၥေတြက HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္မႈ အမ်ားဆံုးျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းအရာတစ္ခု အေနနဲ႔ ပါ၀င္ပါတယ္” ဟု မ်ဳိးဆက္ပြား က်န္းမာေရးႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ က်န္းမာေရးပညာေပး လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ေနသည့္ MSI မွ ေဒါက္တာစစ္ႏိုင္က ေျပာၾကားသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံရႇိ အသက္ ၂၅ ႏႇစ္ေအာက္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ လူငယ္မ်ားအၾကား အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ကူးစက္ပ်ံ႕ႏႇံ႔မႈ ျမင့္တက္လ်က္ ရႇိၿပီး စိုးရိမ္ဖြယ္ အေနအထားတြင္ ရႇိေနေၾကာင္း WHO၊ UNAIDS ႏႇင့္ UNICEF တို႔ ပူးေပါင္း စစ္တမ္း ေကာက္ယူထားၿပီး သတင္း ထုတ္ျပန္ခ်က္ တစ္ရပ္ကို ႏုိ၀င္ဘာ ၂၉ ရက္က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

လုပ္ငန္းခြင္မွ ၀န္ထမ္းမ်ားကို အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ေတြ႕ရွိ႐ံုျဖင့္ အလုပ္မွ ထုတ္ပယ္ျခင္း အပါအ၀င္ ေ၀ဒနာရွင္ မ်ားအေပၚ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ေနမႈမ်ားကို ရပ္ဆုိင္းရန္ အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ HIV/AIDS Section မွ ဒီဇင္ဘာ ၁ ရက္က NLD ႐ံုးခ်ဳပ္၌ က်င္းပခဲ့သည့္ World AIDS Day ၂၀၁၃ အထိမ္းအမွတ္ အခမ္းအနားတြင္ ေၾကညာခ်က္တစ္ခု ထုတ္ျပန္ကာ ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ကူးစက္ ခံထားရသူမ်ား၏ ကိုယ္ခံအားစနစ္ကို စစ္ေဆးေပးသည့္ CD4 တိုင္းတာေရး စက္မ်ားကို လိုအပ္ခ်က္ႏွင့္အညီ တိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္ မ်ားတြင္ တိုးခ်ဲ႕တပ္ဆင္ ေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ လက္ရွိတိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္အခ်ဳိ႕တြင္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိမရွိ စစ္ေဆးေပးသည့္ HIV Test-kits မ်ား ျပတ္လပ္ေနျခင္းႏွင့္ CD4 စက္မ်ား မရိွျခင္းတုိ႔ေၾကာင့္ အခက္အခဲမ်ား ၾကံဳေတြ႔ေနရေၾကာင္း သတင္းရရွိသည္။

အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီ/ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေ၀ဒနာရွင္မ်ားကို ေအအာတီ ေဆး၀ါးျဖင့္ ကုသေပးေနသည့္ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး မဂၤလာဒံုၿမိဳ႕နယ္ရွိ မဂၤလာဒံု အထူးကုေဆး႐ံု ေအအာတီစင္တာကို ၂၀၀၇ ခုႏွစ္က စတင္ဖြင့္လွစ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ပထမေလးလအထိ ရရွိထားသည့္ စာရင္းမ်ားအရ ကေလးလူနာ ၄၁၁ ဦး အပါအ၀င္ ေ၀ဒနာရွင္ စုစုေပါင္း ၃၈၄၁ ဦးအား ေအအာတီ ေဆး၀ါးမ်ား ေထာက္ပံ့ေပးလ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ယင္းေအအာတီ စင္တာမ်ားတြင္ ေျခာက္လမွ တစ္ႏွစ္အထိ ေအအာတီေဆး၀ါးျဖင့္ ကုသမႈ ခံယူၿပီးေသာ လူနာမ်ားအား ၿမိဳ႕နယ္အဆင့္ Decentralized ART sites မ်ားသို႔ လႊဲေျပာင္းေပးၿပီး ဆက္လက္ကုသမႈ ခံယူေစမည္ ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ ယခုႏွစ္အတြင္း Decentralized ART sites ၃၀ အထိ ဖြင့္လွစ္ သြားမည္ျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ၁၀၁ ခုအထိ တိုးခ်ဲ႕ရန္ လ်ာထားေၾကာင္း သိရသည္။

လာမည့္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ အကုန္တြင္ အစိုးရေဆး႐ံုႀကီး ၆၅ ခုႏွင့္ ခုခံက် ကာလသားေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးအဖြဲ႔ ေဆးခန္း ခုနစ္ခုအထိ တိုးခ်ဲ႕လုပ္ေဆာင္ရန္ စီစဥ္ထားေၾကာင္းႏွင့္ ယင္းေအအာတီ စင္တာမ်ားတြင္ ေျခာက္လမွ တစ္ႏွစ္အထိ ေအအာတီေဆး၀ါးျဖင့္ ကုသမႈ ခံယူၿပီးေသာ လူနာမ်ားအား ၿမိဳ႕နယ္အဆင့္ Decentralized ART မ်ားသို႔ လႊဲေျပာင္းေပးၿပီး ဆက္လက္ကုသမႈ ခံယူေစမည္ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ ယခုႏွစ္အတြင္း Decentralized ART sites ၃၀ အထိ ဖြင့္လွစ္သြားမည္ျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ၁၀၁ ခုအထိ တိုးခ်ဲ႕သြားရန္ လ်ာထားေၾကာင္းလည္း သိရသည္။

”၂၀၁၃ ခုႏႇစ္ အတြင္းမႇာ အရြယ္ေရာက္ၿပီး ၁၅ ႏႇစ္အထက္ HIV ေရာဂါ ကူးစက္ခံေန ရပါတယ္။ ဒါက ကြၽန္ပ်ဴတာနဲ႔ တြက္ခ်က္ေပးထားတာပါ။ ကမၻာေပၚက ႏိုင္ငံအသီးသီးမႇာ တြက္တဲ့ ပံုစံအတိုင္း တြက္တဲ့အခါ ဒီေလာက္ေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္ တယ္ဆိုတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီမႇာ ရာခိုင္ႏႈန္းအားျဖင့္ ၁ ဒသမ ၃ အထိ ရႇိခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒီႏႇစ္ေတာ့ ထပ္ထပ္ၿပီး က်က်လာတာ ၁၈၉၀၀ ဦးေလာက္ ရႇိမယ္လို႔ ခန္႔မႇန္းထားပါတယ္။

SAW အဖြဲ႔၏ တာ၀န္ခံ တစ္ဦးျဖစ္သူ ကိုမ်ဳိးလြင္က “ဒီေန႔ ေဒၚေအးေအးမာနဲ႔ ေဒၚျဖဴျဖဴသင္း၊ ေဒၚဇင္မာေအာင္တို႔ ေတြ႔ ၾကတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔က SAW ရဲ႕ Activities ေတြကို သူတို႔ကို ရွင္းျပတယ္။ အဓိကကေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဆီမွာ HIV ေ၀ဒနာ ရွင္ေတြကို ဘယ္လိုေစာင့္ေရွာက္လဲ။ ေဆး၀ါးကို ဘယ္လိုရေအာင္ လုပ္လဲဆိုတာကို သူတို႔ကို ေျပာျပ တယ္။ သူတို႔ကလည္း သူတို႔ အေတြ႔အၾကံဳကို ေျပာျပတယ္။

HIV/AIDS Prevention & Care Centre သည္ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္မွ စတင္၍ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚျဖဴျဖဴသင္း အပါအ၀င္ လူငယ္ကိုးဦးမွ စတင္ဖြဲ႔စည္းကာ HIV/AIDS ေရာဂါပိုးရွိသူ မည္သူမဆို က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ား ေပးလ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။