Anti-retroviral therapy (ART) ေဆးကေန ပိုးေတြကို ေသေစႏိုင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ေဆးနဲ႔ မေတြ႔ႏိုင္တဲ့ ပိုးေတြကိုေတာ့ ဘာမွ မတတ္ႏိုင္ပါ။ Mississippi baby မစ္စစ္စပီ ကေလးမေလးကုိ ၾကည့္ရင္ ပိုးအား ခိုေအာင္းေနႏိုင္စြမ္း ရွိတာ သိသာတယ္။

ေဒၚရီကလည္း ရန္ပံုေငြ အဖြဲ႔အစည္း တစ္ခုမွာ ေခါင္းေဆာင္ အျဖစ္ အလုပ္လုပ္ေနသူျဖစ္ေနပါၿပီ။ ဘူတန္ႏုိင္ငံ သားေတြလည္း HIV/AIDS ေရာဂါသည္ေတြကို ေၾကာက္စရာ လူသားေတြလို ပစ္ပယ္မထားေတာ့ပဲ ရင္းႏွီးစြာ ဆက္ဆံတက္တဲ့ အသိပညာမ်ိဳး ရလာေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ဘုရင္နဲ႔ ေတာ္ဝင္မိသားစုေတြ ကေတာ့ ႏိုင္ငံအတြင္းမွာ ဒီေရာဂါဆိုးကို ဆက္လက္ တိုက္ပြဲဝင္ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။

လိင္ဆက္ဆံရာ အသံုးျပဳတဲ့ေနရာမွန္သမွ်မွာ ေရာဂါရတယ္။ လိင္အဂၤါ၊ ပါးစပ္၊ စအို။ ေနာက္ၿပီး မေအကေနကေလး။ မူးယစ္ေဆး ေသြးျပန္ေၾကာ ထိုးနည္းေတြကေနလဲ ကူးႏိုင္တယ္။ လိင္အဂၤါေတြမွာသာ မဟုတ္ပါ တျခားေနရာေတြမွာပါ ေရာဂါ ရတတ္တယ္။ အဲလိုျဖစ္တာေတြက ပိုဆိုးတယ္။ တကိုယ္လံုးကို ျပန္႔တဲ့အဆင့္လို႔ ေခၚတာေတြက အသည္းေရာင္ (ဘီ) ပိုး၊ လိင္လမ္းေရယံုနဲ႔ HIV ေတြ ျဖစ္တယ္။

လက္ရွိ ၁၈ ႏွစ္အရြယ္ (က်င့္၀တ္အရ အမည္မေဖာ္တဲ့) ျပင္သစ္ အမ်ိဳးသမီးတဦးဟာ မိခင္ထံကေန ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ခံခဲ့ရတာျဖစ္ၿပီး သုံးလသား အရြယ္ကေန ေျခာက္ႏွစ္အရြယ္ထိ ဗိုင္းရပ္စ္ ထိန္းခ်ဳပ္ေဆးေတြျဖစ္တဲ့ ဇီဒိုဗူဒင္းနဲ႔ ေအဇက္တီ ေဆးေတြကို ေသာက္ခဲ့ ရသူျဖစ္တယ္လို႔ သတင္းက ဆိုပါတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ ႏွစ္တံုးက အေမရိကမွာ အဲလိုပိုးရွာမေတြ႔တဲ့ ကေလးမကို Mississippi baby လို႔ေခၚပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၂၇ လ အၾကာ ၂ဝ၁၄ ဇူလိုင္လထဲမွာ HIV ျပန္ေပၚေနပါတယ္။ အခုထိ လူနာ တဒါဇင္ေလာက္မွာ ပိုးရွာမေတြ႔တဲ့ကာလ ၁ဝ ႏွစ္ အထိ ရွိဖူးထားပါျပီ။ အခု ျပင္သစ္သူကေတာ့ ပိုထူးေနတာပါ။

HIV ပိုးဟာ (အယ္လ္ကာလီ) နဲ႔ အက္စစ္ဓါတ္ေခၚ pH level မတူရင္လည္း ခံႏိုင္မတူပါ။ pH 7 ထက္နည္းတာေရာ pH 8 ထက္မ်ားတာမွာပါ ေကာင္းေကာင္းမရွင္ႏိုင္ပါ။ က်န္းမာေနတဲ့အမ်ိဳးသမီးရဲ႕ ဗဂ်ိဳင္းနာထဲမွာ အက္စစ္ဓါတ္အေျခအေနရွိလို႔ HIV ပိုးဟာ ၾကာၾကာမရွင္ႏိုင္တာျဖစ္တယ္။

သတင္းမီဒီယာမ်ားႏွင့္ မီဒီယာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို အေသးစား ေထာက္ပံ့ေၾကးေပးရသည့္ ဦးတည္ခ်က္မွာ HIV ႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ သတင္းမ်ား ပိုမိုေရးသားလာေစရန္၊ သတင္း အရည္အေသြး ပိုမုိေကာင္းမြန္လာေစရန္၊ HIV ႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ သတင္းမ်ားကို နားလည္သေဘာေပါက္စြာ ေရးသားတင္ျပမည့္ သတင္းမ်ား ေပၚထြက္လာေစရန္ ျဖစ္သည္။

အလႉရွင္ ေဒၚဥမၼာတင္က သူ႔အိမ္ကို လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ႏွစ္ခြဲေလာက္က လႉဒါန္းခဲ့ၿပီးေနာက္ ေဒၚျဖဴျဖဴသင္းဦးေဆာင္ၿပီး HIV ေဝဒနာခံစားေနရတဲ့ အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ ေဝဒနာရွင္မိသားစုထဲက အမ်ဳိးသမီးေတြကို အခမဲ့စက္ခ်ဳပ္ပညာသင္ၾကားေပးေနတာပါ။ နယ္က အခြင့္အလမ္းနည္းပါးတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြ ကိုယ့္ေျခေထာက္ေပၚကိုယ္ ရပ္တည္ႏိုင္ဖို႔ အခုေတာ့ HIV ေဝဒနာနဲ႔မဆိုင္တဲ့ အမ်ဳိးသမီးလူငယ္ေတြကိုပါ သင္တန္းတက္ဖို႔ ဖြင့္လွစ္ေပးခဲ့တယ္လို႔ ဦးရာဇာကဆိုပါတယ္။

အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြနဲ႔ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးအတြက္ အသံုးျပဳတဲ့ ရန္ပံုေငြ ပမာဏဟာလည္း ၂၀၀၁ ခုႏွစ္က ေဒၚလာ ၅ ဘီလီယံ မျပည့္ေပမယ့္ ၂၀၁၅ မွာ ၂၂ ဘီလီယံအထိ ရွိလာပါတယ္။ ဒီၾကားထဲမွာ နယ္စည္းမျခား ဆရာ၀န္မ်ား အဖြဲ႔ကလညး္ တကမၻာလံုးမွာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြနဲ႔ အသက္ရွင္ေနတဲ့ လူ ၃၇ သန္းနီးပါးထဲက ထက္၀က္ေလာက္ဟာ ေဆး၀ါး ေစာင့္ေရွာက္မႈ မရၾကေသးဘူးလို႔လည္း သတိေပးထားပါတယ္။

လက္ရွိ ကိန္းဂဏန္းေတြက လက္ခံႏိုင္ဖြယ္ေတာ့ မရွိေသးပါ။ ဆာဟာရေအာက္ပိုင္းေဒသေတြမွာ လူနာသစ္ အားလံုးရဲ႕ ၆၆% ရွိေနေသး ပါတယ္။ အဲဒီမွာ လူနာေပါင္း ၂၅ ဒႆမ ၈ သန္းရွိတယ္။ တကမာၻလံုးမွာ ၃၆ ဒႆမ ၉ သန္းရွိတယ္။ သည္အတိုင္းသာဆိုရင္ HIV က ၂ဝ၃ဝ ဆိုရင္ ကပ္ေရာဂါလို႔ ျဖစ္ေတာ့မွာ မဟုတ္ပါ။

HIV ကူးစက္မႈအမ်ားစုမွာ ေဆးထိုးအပ္ျဖင့္ မူးယစ္ေဆးဝါးထိုးသြင္းသံုးစြဲသူမ်ား၊ အမ်ိဳးသားခ်င္း လိင္ဆက္ဆံ သူမ်ားႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ လိင္ကဲ့သို႔ ေျပာင္းလဲေနထိုင္သူမ်ား၊ လိင္အလုပ္သမားမ်ားတြင္ ကူးစက္လြယ္ၿပီး ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ကိန္းဂဏန္းမ်ားအရ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ HIV ျဖင့္ေနထိုင္သူ (၂) သိန္းခန္႔ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ကတည္းက HIV ေဆးေတြကို ျပိဳင္ဆိုင္ထုတ္လုပ္လာခဲ့တယ္။ တက္ၾကြလႈတ္ရွားသူေတြကေန အစိုးရနဲ႔ ေဆးကုမၸဏီေတြ အေပၚ ေဆးနာမည္ရင္းအတိုင္း ထုတ္ဖို႔နဲ႔ ေစ်းႏွဳန္း သက္သာဖို႔ရာ ဖိအားေတြေပးေနၾကတယ္။ အဲဒီေက်းဇူးနဲ႔ အခုေနအခါ မခ်မ္းသာေသးတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြက လူနာေတြပါ လက္လွမ္း မီလာၾကပါတယ္။ လူနာေပါင္း ၈ သန္းေလာက္က ART ေဆးလိုေနၾကတယ္။