“နယ္ေတြဆိုေတာ့ ၿမိဳ႕က က်ဥ္းတယ္။ လူသိသြားခဲ့ရင္ သူတို႔တင္မကဘူး သူတို႔မိသားစုပါ ၾကဥ္ဖယ္ခံရမွာမို႔ အသိမခံခ်င္ၾကတာ။ အဲဒီအတြက္ အခုလို ကိုယ့္ၿမိဳ႕မွာ ေဆးထုတ္ရမယ္ဆိုေတာ့ သြားကို မထုတ္ၾကတဲ့သူေတြ၊ ေဆးေသာက္ပ်က္တဲ့သူေတြရွိတယ္” လို႔ Myanmar Positive Group ရဲ႕ အႀကံေပးပုဂၢိဳလ္ ကိုဗညားဦးက ဒီဗီြဘီကို ေျပာပါတယ္။

လက္ရွိျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြေရာဂါအတြက္ ေအအာတီေဆးေတြကို ႏိုင္ငံတကာ အကူအညီေၾကာင့္ လံုလံုေလာက္ေလာက္နီးပါး ရရွိေနေပမယ့္ ပညာေပး တာကေတာ့ ေလ်ာ့နည္းလာတယ္လို႔ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ကူညီလႈပ္ရွားေနသူေတြက ေျပာပါတယ္။

ဂ်င္ဇင္း က HIV ပိုးရွိသူေတြ (ART ေသာက္ေနသူအတြက္ေရာ၊ မေသာက္သူ) အတြက္ လံုး၀ မသံုးသင့္ပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆိုေတာ့ HIV ရွိသူေတြမွာ ဂ်င္ဇင္းနဲ႔ ပက္သက္တဲ့ သုေတသန ခိုင္ခိုင္မာမာမရွိ ေသးပါဘူး။ သံုးမိရင္ တခ်ိဳ႕လူေတြမွာ ရုတ္တရက္ ကိုယ္ခံအား က်သြားျပီး ေရာဂါ အေျခအေန ဆိုးတက္ပါတယ္။

အိမ္​​ေထာင္​ရွိပါတယ္​။ လင္​မယားနွစ္​​ေယာက္​လံုးက HIV positive ပါ။ ​ART ​ေဆးကိုလဲ ​ေသာက္​လာတာ တစ္​နွစ္​​ေလာက္​ ရွိပါၿပီ။ သိခ်င္​တာက HIV ​ေဝဒနာရွင္​ အ​ေနနဲ႔ ကိုယ္​ဝန္​​ေဆာင္​လို႔ရ မရ၊ က​ေလး​ေမြးရင္​ ​ေဆးရုံ​ေတြက လက္​ခံၿပီး​ေမြး​ေပးပါ့မလား၊ က​ေလးကို ကူးနိုင္​ပါသလား။

ရန္ကုန္တိုင္းေဒသၾကီး၊ ေရႊျပည္သာၿမိဳ႕နယ္၊ အမွတ္ (၈) ရပ္ကြက္၊ ေတာ္ဝင္လမ္း႐ွိ ကံ့ေကာ္ပင္ေက်ာင္းတိုက္ ဝန္းထဲက ဆည္းဆာေရာင္ျခည္ HIV ေဝဒနာ႐ွင္မ်ား ကူညီေစာင့္ေ႐ွာက္ေရးအဖြဲ႔၊ လူနာ (အခမဲ့) တည္းခုိေဆာင္ေလးဟာ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ကုန္တာနဲ႔ လက္႐ွိေျမေနရာကေန ဖယ္ေပးရမွာပါ။ ေဝဒနာ႐ွင္မ်ားရဲ႕ အသက္႐ွင္သန္ေနစဥ္ကာလမွာ ေအးခ်မ္းစြာ ေနထုိင္စားေသာက္ေရးကုိ အခက္အခဲေတြၾကားက ကြၽန္ေတာ္၊ ကြၽန္မတုိ႔ ဆည္းဆာေရာင္ျခည္ အဖြဲ႔သူ အဖြဲ႔သားမ်ားက အစဥ္ေျပေခ်ာေမြ႔ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေနရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေဒၚရီကလည္း ရန္ပံုေငြ အဖြဲ႔အစည္း တစ္ခုမွာ ေခါင္းေဆာင္ အျဖစ္ အလုပ္လုပ္ေနသူျဖစ္ေနပါၿပီ။ ဘူတန္ႏုိင္ငံ သားေတြလည္း HIV/AIDS ေရာဂါသည္ေတြကို ေၾကာက္စရာ လူသားေတြလို ပစ္ပယ္မထားေတာ့ပဲ ရင္းႏွီးစြာ ဆက္ဆံတက္တဲ့ အသိပညာမ်ိဳး ရလာေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ဘုရင္နဲ႔ ေတာ္ဝင္မိသားစုေတြ ကေတာ့ ႏိုင္ငံအတြင္းမွာ ဒီေရာဂါဆိုးကို ဆက္လက္ တိုက္ပြဲဝင္ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ ႏွစ္တံုးက အေမရိကမွာ အဲလိုပိုးရွာမေတြ႔တဲ့ ကေလးမကို Mississippi baby လို႔ေခၚပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၂၇ လ အၾကာ ၂ဝ၁၄ ဇူလိုင္လထဲမွာ HIV ျပန္ေပၚေနပါတယ္။ အခုထိ လူနာ တဒါဇင္ေလာက္မွာ ပိုးရွာမေတြ႔တဲ့ကာလ ၁ဝ ႏွစ္ အထိ ရွိဖူးထားပါျပီ။ အခု ျပင္သစ္သူကေတာ့ ပိုထူးေနတာပါ။

HIV အတြက္ အသိအမွတ္ျပဳထားတဲ့ ART ေဆး (၂ဝ) ရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕က ေဆးေတြေရာထားတယ္။ အမ်ားဆံုး သံုးေနတာတခုက Truvada ျဖစ္တယ္။ Emtricitabine နဲ႔ Tenofovir ေဆး (၂) မ်ိဳးေရာထားတယ္။ အမ်ားစုမွာ ေဆးနာမည္ (၃) မ်ိဳးပါတယ္။ ဥပမာ AZT (Zidovudine) ေဆးျဖစ္တယ္။ Retrovir လို႔လည္းေခၚတယ္။ ZDV လို႔လည္းေခၚေသးတယ္။

ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းဘိုးဘြားေတြ မရွိေတာ့တဲ့ ေအအုိင္ဒီအက္စ္ ကူးစက္ခံထားရတဲ့ ကေလးေတြ အခုအခ်ိန္မွာ တေန႔တျခား မ်ားလာေနၿပီး ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေပးမယ့္သူ မရွိသေလာက္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ကူမာမိုတိုခရိုင္ရွိ ၀ိုင္အမ္စီေအအုပ္စု ေခါင္းေဆာင္ ဟီရူးဆုဆူမီက ေအအုိင္ဒီအက္စ္ ကူးစက္ခံထားရတဲ့ မိဘမဲ့ကေလး အေယာက္ ၄၀ ေလာက္ ေဂဟာကုိ ထပ္ေရာက္လာဖုိ႔ ရွိၿပီး အကူညီေတြ လုိအပ္ေနတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ HIV/AIDS ေရာဂါသည္မ်ားအား ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္သည့္ အဖြဲ႕အေနျဖင့္ Charity Social Service (CSS) တစ္ခုတည္းသာ ရွိၿပီး အဆုိ ပါအဖြဲ႕အစည္း၏ အကူအညီျဖင့္ ART ေဆးေသာက္သံုးသူ ကေလးၿမိဳ႕ တြင္ ( ၄၀၀) ေက်ာ္၊ ဖလမ္းၿမိဳ႕တြင္ (၁၅) ဦး၊ ဟားခါးၿမိဳ႕တြင္ (၄၀) ေက်ာ္၊ တီးတိန္ ၿမိဳ႕တြင္ (၂၅) ဦး၊ ထန္တလန္ၿမိဳ႕တြင္ (၂၀) ဦး စုစုေပါင္း (၅၀၀) ၀န္းက်င္ရွိကာ အဓိကအားျဖင့္ အသက္ (၂၀) မွ (၅၀) ၀န္းက်င္ လူမ်ားျဖစ္သည္။

“ကြ်န္မတို႔ကေတာ့ ေရာဂါန႔ဲ အသက္ရွင္ေနသူေတြပါ။ ကြ်န္မတို႔ လူႀကီးေတြကေတာ့ စိတ္ဓါတ္မက်ေတာ့ ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ ကေလးအရြယ္ေလးေတြကိုေတာ့ ၀ိုင္း၀န္ျပီး ကူညီေပးၾကပါ။ ပစ္မထား ၾကပါနဲ႔။ ART ဆိုတဲ့ ပိုးထိန္းေဆးကို ပံုမွန္ေသာက္သြားမယ္ဆိုရင္ သက္တန္းေစ့ေနနိုင္ပါၿပီ။’’ ဟု PLHIV မမ်ိဳးသူဇာက ေျပာသည္။

HIV ကူးစက္မခံထားရသူႏွင့္ ကူးစက္ခံထားရၿပီး ေဆးျဖင့္ ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏိုင္သူမ်ား တြင္လည္း ထိုနည္းအတိုင္း ေမးျမန္း ခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ သံုးဖြဲ႕စလံုးအား စမ္းသပ္မႈျပဳလုပ္ခဲ့ရာ၊ HIV ကူးစက္ ခံထားရေသာ အမ်ိဳးသားမ်ားက အရက္ကို ခံႏိုင္ရည္ပိုနည္းေၾကာင္း ေတြ႕ခဲ့ရသည္။