ေအးျမတ္သူက သူ႔ရဲ႕ဝတ္စံုေတြကို အြန္လုိင္းမွာ ေရာင္းခ်ေနၿပီး ရရွိတဲ့ေငြေၾကးမ်ားကို သုခရိပ္ၿမံဳက HIV ျဖစ္ေနတဲ့ ကေလးငယ္မ်ား အတြက္ လွဴဒါန္းသြားမွာ ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။ ဒီဇိုင္နာ ကိုလတ္ (MIIL) ခ်ဳပ္ေပးထားတဲ့ ပဲြ တက္ဝတ္စံုႏွစ္စံုကို တစ္စံုကို တစ္သိန္းနဲ႔ ေရာင္းခ်ၿပီး သြားၿပီျဖစ္ၿပီး ေနာက္ထပ္ ျမန္မာဝတ္စံုေတြကိုလည္း ဆက္လက္ ေရာင္းခ်သြား ဦးမွာျဖစ္ေၾကာင္း ေအးျမတ္သူက ေျပာပါတယ္။

စာအုပ္မွာ ရိုက္ႏွိပ္တဲ့ HIV ပိုးပါေသြးကို လွဴဒါန္းခဲ့သူေတြထဲက တစ္ဦးဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၂၀ ကတည္းက ပိုးကူးစက္ခံခဲ့ရတာ ျဖစ္ျပီး HIV ပိုးနဲ႔ AIDS ေရာဂါရွိေနတဲ့ ဗီယက္နမ္လူမ်ဳိးေတြနဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ မိသားစုေတြ ပါ၀င္တဲ့ PULSHIV အဖြဲ႕ကို ဦးေဆာင္ေနသူလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ျပင္သစ္မွာပဲ HIV ရွိေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြကေန တရားရံုးမွာ ေလွ်ာက္ခ်က္တင္ၾကတယ္။ သူတို႔ကို အတင္း သားေၾကာျဖတ္ခိုင္းလို႔ ေလွ်ာ္ေၾကး ရလိုမႈ ျဖစ္ပါတယ္။ တရားရံုးကေန ကိုယ့္လိင္ဆက္ဆံဖက္ကို ကိုယ့္မွာ HIV ရွိေနတာကို ထုတ္ေျပာဖို႔ဆိုတာ ဖြဲ႔စည္းပံုနဲ႔ မညီဖူးလို႔ ဆံုးျဖတ္ပါတယ္။

ျဗိတိန္မွာ HIV ကို စေတြ႔တာ ႏွစ္ေပါင္း (၃ဝ) ရွိျပီ။ ၁၉၈ဝ ကတည္းက HIV ပိုးေတြ႔ထားျပီး ကေန႔ထိ အသက္ရွင္ေနသူ အပါအဝင္ ဇာတ္လမ္း ကိုယ္စီရွိသူ (၆) ေယာက္အေၾကာင္းကို ဂါးဒီးယန္း သတင္းစာမွာ ၂၂-၃-၂ဝ၁၅ ေန႔က ေရးသား ထားပါတယ္။

အာဟာရဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အတြက္ ေရရွည္အစီအစဥ္မ်ား ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ရန္နွင့္ မိခင္မွ ကေလးသုိ႔ ေရာဂါပိုးကူးစက္မႈ ကာကြယ္ တားဆီးေရး လုပ္ငန္းမ်ားကုိ ျပန္လည္သံုးသပ္ရန္ လုိအပ္ေၾကာင္း အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ/ေအအုိင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ေနသူ အဖဲြ႕အစည္းအခ်ိဳ႕က အႀကံျပဳေျပာၾကားသည္။

ရည္းစားထားျခင္း၊ ခ်စ္သူရွာျခင္း၊ အိမ္ေထာက္ဖက္ေရြးျခင္း၊ မိသားစုဘ၀မ်ားကို ထူေထာင္ျခင္းမ်ားသည္စသည့္ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားသည္ လူသားတို႔၏ တာ၀န္၀တၱရားမ်ားပင္ျဖစ္သည္။ ယင္းသို႔ တာ၀န္ ၀တၱရားမ်ားကို ေရွာင္လြဲၿပီး ျပည့္တန္ဆာ အခန္းမ်ားသို႔ သြားေရာက္ အာသာေျဖ ျခင္း၊ အေပ်ာ္အပါးသေဘာမ်ိဳး၊ စိတ္ထြက္ေပါက္တစ္ခု ျဖစ္ဟု ဆိုကာ သြားလာေနမႈမ်ားသည္ မိမိ၏ အသက္အႏၱရာယ္ကို ရန္ရွာတတ္သည့္ HIV/AIDS ေရာဂါမ်ားကို ေငြေပးၿပီး ၀ယ္ယူေနျခင္းႏွင့္ တူေနေၾကာင့္ လူမႈအသိုင္း အ၀ိုင္းမ်ားက ေ၀ဖန္သည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ HIV ပုိးရွိၿပီး ေအအာတီေဆးဝါးလုိအပ္သူ တစ္သိန္း ရွစ္ေ သာင္းဝန္းက်င္ရွိကာ ၂ဝ၁၄ ႏွစ္ကုန္အထိ လူနာ ခုနစ္ေသာင္း ေျခာက္ေထာင္ေက်ာ္ကို ေအအာတီေဆးေပးႏုိင္ခဲ့ၿပီး ယခုႏွစ္တြင္ လူဦးေရတစ္ သိန္းေက်ာ္ ကို ေအအာတီ ေဆးဝါးေပးႏုိင္ရန္ ရည္ရြယ္ထားေၾကာင္း သိရသည္။

မလြဲမေသြ ေသရြာသြားရမည့္ေဝဒနာ တစ္ရပ္မွ ပထမဦးဆံုး လြတ္ေျမာက္သြားသူ အျဖစ္ မွတ္တမ္းဝင္သြားခဲ့သည့္ မစၥတာတင္မိုသီအား သတင္းေလာကတြင္ ဘာလင္လူနာ (Berlin Patient) ဟု လူသိမ်ားခဲ့ၿပီး ယခင္ ၂ဝဝ၇ ခုႏွစ္ကစတင္၍ ဗီဇဆဲလ္ လႊဲ ေျပာင္းမႈကုထံုးျဖင့္ ကုသမႈခံယူခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ဘယ္လိုအခ်ိန္မွာ AIDS ကိုေရာက္ရွိျပီး ေရာဂါလကၡဏာေပၚတတ္ပါလည္းဆရာ။ ဘယ္လို အစား အေသာက္ေတြကို ေရွာင္သင့္ပါလည္းဆရာ။ သမီးေမးခ်င္တာက ေရာဂါမရွိတဲ့ လူေသြးထြက္တာကို သမီးတို႔ကထိမိရင္ အဲ့လူကို ကူးစက္ႏိုင္ပါသလားရွင့္။ CD4 တက္ေအာင္ ဘာေတြ စားသံုးေပးရပါ့မလည္းရွင့္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ အိတ္ခ်္အုိင္ဗီ ကူးစက္ခံေနရသူမ်ား၌ အျဖစ္မ်ားဆုံး အုပ္စု သုံးစဲြခဲြလုိက္ၿပီး ၎တို႔တြင္ မူးယစ္ေဆးထုိးသြင္းသူ ၁၈ ဒသမ ၇ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ အမ်ဳိးသားခ်င္း လိင္ဆက္ဆံသူ ၁၀ ဒသမ ၄ ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ အမ်ဳိးသမီး လိင္အလုပ္သမမ်ား ၈ ဒသမ ၁ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိၿပီး ရွမ္းျပည္နယ္ႏွင့္ ဧရာ၀တီတုိင္းေဒသႀကီး ပုသိမ္တို႔၌ အမ်ားဆုံးေတြ႕ရွိရေၾကာင္း သိရသည္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗီေရာဂါပိုးနဲ႔ ေနထိုင္ၾကသူေတြ၊ သူတို႔နဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ မိသားစုေတြကို စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ပညာေပးဖို႔နဲ႔ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္း ပညာေတြသင္ေပးေနတဲ့ Action for Public အဖြဲ႔ဟာ အခုေတာ့ လူမႈတာဝန္သိတဲ့ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းတစ္ခုအတြက္ ေျခလွမ္း စတင္ေနပါၿပီ။ ဒီအဖြဲ႕က ေရာဂါပိုးရွိသူေတြအတြက္ ဘယ္လိုအလုပ္အကိုင္ေတြ ဖန္တီးေပးမွာလဲ။

တစ္ႏွစ္ေက်ာ္အတြင္း ၿမိဳ႕ေပါင္း ၂၅၅ ကို ၉၁ ရာခိုင္ႏႈန္း တစ္ႏိုင္ငံလံုးအႏွံ႔ စက္ဘီးစီးၿပီး အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ ေရာဂါပိုးအေၾကာင္း ပညာေပးခဲ့တဲ့ စရကိုက သတ္မွတ္ထားခ်က္ရဲ႕ ၇၅ ရာခိုင္ႏႈန္း အသိပညာေပးတာ လုပ္ႏိုင္ခဲ့တယ္လို႔ ဒီဇင္ဘာ ၃ဝ မွာ ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ ေနရာတိုင္းကို စက္ဘီးနဲ႔ပဲ သူသြားႏိုင္ခဲ့ရဲ႕လား။