Sarako (စရကုိ) ၏ ေအာင္ျမင္မႈ ခရီးပန္းတုိင္အျဖစ္ ဒီဇင္ဘာ ၂၅ ရက္ေန႔၊ မြန္းလြဲ ၂ နာရီတြင္ နာေရးကူညီမႈအသင္း (ရန္ကုန္) ၌ အမ်ိဳးသား ဒီမုိကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ နာယက ဦးတင္ဦး၊ မဂၤလာေတာင္ ၫြန္႔ၿမိဳ႕နယ္ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ကုိယ္စားလွယ္ေဒၚျဖဴျဖဴသင္း၊ ဂီတမိတ္မွ သူငယ္ခ်င္းမ်ားႏွင့္ နာေရးကူညီမႈအသင္း (ရန္ကုန္) အသင္းသူ အသင္းသားမ်ားမွ ႀကိဳဆုိ ခဲ့ၾကသည္။

HIV ပုိးရွိသူမ်ားအတြက္ ျမန္မာအစိုးရ၏ က်န္းမာေရး ဝန္ေဆာင္မႈမ်ားမွာ အရည္အေသြး နိမ့္ပါးေနေသးေၾကာင္း UNAIDS ၏ ပံ့ပိုးကူညီမႈျဖင့္ ျမန္ မာႏိုင္ငံ ေဆးသုေတသန ဦးစီးဌာန (ေအာက္ျမန္ မာျပည္)ႏွင့္ Myanmar Positive Group (MPG) တို႔ ပူးေပါင္းျပဳလုပ္ေသာ သုေတသန စာ တမ္းတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

HIV/AIDS ေရာဂါ သည္မ်ားကို ေက်ာင္းမ်ား၊ ေဆး႐ုံမ်ား၊ လုပ္ငန္းခြင္မ်ားႏွင့္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံတစ္ ဝန္းလုံးရွိ အျခားက႑မ်ားတြင္ ခဲြျခားဆက္ဆံေလ့ရွိေၾကာင္းႏွင့္ ယင္း HIV ပိုးကို ကုသေရးႏွင့္ တိုက္ဖ်က္ေရးကို တားဆီးေနသည့္ အရာဟု ကြၽမ္းက်င္သူမ်ားက ဆုိသည္။

ဒီဇင္ဘာ ၁ ရက္ေန႔တြင္ က်ေရာက္သည့္ ကမၻာ့ AIDS ေန႔ကုိ တစ္ကမၻာလံုးက က်င္းပခဲ့ၾကသည္။ တရား၀င္ထုတ္ျပန္ထားေသာ စာရင္းမ်ားအရ မေလးရွားတြင္ ယခုႏွစ္ ဇြန္လအထိ AIDS ေ၀ဒနာသည္ ၁၀၃၀၀၀ ဦး ရွိေနသည္ဟု သိရသည္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗီေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံေနရတဲ့ မိဘမဲ့ကေလးငယ္ ၁၁၄ ေယာက္ကို ေစာင့္ေရွာက္ေနတဲ့ သုခရိပ္ၿမံဳ လူငယ္ဖြံ႔ၿဖိဳးေရး ပရဟိတေဂဟာက စိတ္ဓာတ္ျမွင့္တင္ေရး အတြက္ အလႉရွင္ေတြ၊ ဂီတအႏုပညာရွင္ေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီး ႏိုဝင္ဘာ ၂၆ ရက္ေန႔က ကန္ေတာ္ႀကီးမွာ ေပ်ာ္ပြဲရႊင္ပြဲတစ္ခု ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

HIV/AIDS ေရာဂါနဲ႔ပတ္သက္ရင္ ျမန္မာ သတင္းမီဒီယာေတြ ေရးသားထုတ္လႊင့္ရာမွာ အမွားအယြင္း နည္းႏိုင္ဖို႔၊ ေဝဒနာရွင္ေတြကို ထုတ္ေဖာ္ေရးသားရာမွာ လိုက္နာရမယ့္ စည္းကမ္းေတြ၊ အသံုးအႏႈန္းေတြကို သိဖို႔ UNAIDS နဲ႔ Internews တို႔ ပူးေပါင္းၿပီး အလုပ္႐ံုေဆြးေႏြးပြဲကို ႏိုဝင္ဘာ ၁၂ ရက္ေန႔က ရန္ကုန္မွာ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

HIV ေရာဂါပိုးရွိသူေတြရဲ႕ အခြင့္အေရး၊ ေရာဂါပိုးရွိသူေတြ ေနထိုင္ရမယ့္လူမႈဘဝနဲ႔ စိန္ေခၚမႈေတြကို ဘယ္လိုရင္ဆိုင္ေက်ာ္ျဖတ္မလဲဆိုတဲ့အေၾကာင္းေတြကို ဆရာဝန္ေတြက ရွင္းလင္းေဆြးေႏြးသလို HIV ေရာဂါပိုးရွိသူေတြရဲ႕ အခန္းက႑နဲ႔ စြမ္းေဆာင္ရည္ကို ျမွင့္တင္ေပးဖို႔ အဓိကရည္ရြယ္က်င္းပတာလို႔ ဦးမ်ဳိးသန္႔ေအာင္က ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ HIV ကူးစက္ခံေနရသူမ်ားရဲ႕ (၅၀) ရာခုိင္ႏႈန္းသာ ART ေဆးရရွိဖို႔ သာျဖစ္တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ HIV ႏွင့္ ေနထုိင္သူမ်ား အသင္းအေနနဲ႔ တုိင္းနဲ႔ျပည္နယ္ (၁၄) ခုမွာ အဖြဲ႔ (၁၅၉) ဖြဲ႔နဲ႔ အဖြဲ႔၀င္ (၉၀၀၀) ေက်ာ္ရွိတယ္လုိ႔ သိရၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ HIV ကူးစက္ခံေနရသူ တစ္သိန္းခြဲေက်ာ္ ရွိတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

လိက္ကတဆင့္ ကူးစက္မႈက အမ်ားဆံုးျဖစ္တယ္။ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ တရားဥပေဒအရ လိင္နဲ႔ အသက္ေမြးမႈဟာ ရာဇဝတ္မႈျဖစ္တယ္။ ရန္ကုန္ျမိဳ႕ တခုတည္းမွာ လိင္လုပ္ငန္း ဖြင့္ထားတဲ့ ေနရာေပါင္း ၁ဝဝဝဝ ေက်ာ္ ရွိတယ္။ လုပ္ကိုင္ေနသူေတြနဲ႔ လာေရာက္သူေတြထဲက ၇ဝ-၉ဝ% မွာ လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါေတြ ရွိေနၾကတယ္။ HIV စမ္းသပ္မႈလုပ္ထားသူ ၂၅% ထက္နည္းတယ္။

ကူးစက္ေရာဂါကု ေဆး႐ုံမ်ားတြင္ လူနာအသစ္မ်ားကို ART တိုးေပးျခင္း ရွိေသာ္လည္း ေဆး႐ုံက ရရွိေနေသာ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ား တိုးတက္လာျခင္း မရွိေသးေၾကာင္း ျပည္တြင္း NGO တစ္ခုတြင္ ႏွစ္သိမ့္ ေဆြးေႏြးျခင္းႏွင့္ အိမ္တိုင္ရာေရာက္ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ျခင္းကို တာဝန္ယူ လုပ္ေဆာင္ေနသူ တစ္ဦးက ဆိုသည္။

ေလးငါးေထာင္ေလာက္ ျမတ္ပါတယ္။ အိမ္စရိတ္ေလးေတာ့ ရျပီ။ (ART) ေဆးေတာ့ ၀ယ္မေသာက္နိုင္ပါ။ ဒါေၾကာင့္ နိုင္ငံေတာ္ သမၼတၾကီးကို ျပည့္တန္ဆာတို႔၏ ပံုရိပ္ဟာ ဘယ္ေလာက္ဆိုး၀ါးေနသလဲကို သိရိွႏိုင္ေအာင္ ရင္ဖြင့္ေရးသားျခင္းသာ ျဖစ္ျပီး ေတာင္းဆိုမႈေတြ အမ်ားၾကီးခံေနရေသာ ႏိုင္ငံေတာ္ သမၼတၾကီး အေနႏွင့္ စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ မျဖစ္ေစခ်င္ပါရွင္။

ဒီကေန႔ တူညီ၀တ္စံုေတြနဲ႔ ေရကစားခဲ့တဲ့ အစီအစဥ္ကို မႏၱေလးၿမိဳ႕က မိဘမဲ့ကေလးေတြ၊ HIV/AIDS ေဂဟာက ကေလးေတြနဲ႔ လမ္းေတြေပၚမွာပဲ ေနထိုင္ၾကတဲ့ အိုးအိမ္မဲ့ ကေလးေတြလည္း ပါ၀င္ ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ “ပန္းစကား” အဖြဲ႔ဟာ သႀကၤန္ ကာလအတြင္း လူမ်ိဳးေရး ဘာသာေရး အမုန္းပြားေစမယ့္ အေျပာအဆိုေတြကို ေရွာင္ရွားၾကဖို႔ အတြက္ လက္ကမ္း စာေစာင္ေတြ၊ စတစ္ကာေတြနဲ႔ တီရွပ္အက်ႌေတြကို အခုရက္ပိုင္းအတြင္း မႏၱေလးၿမိဳ႕မွာ ျဖန္႔ေ၀ခဲ့ပါတယ္။