CDC 2010 ရဲ႕ STD လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါ ေဆးလမ္းညႊန္မွာလဲ ထိေရာက္တယ္လို႔ ဆိုထားတယ္။ တခ်ိဳ႕ ေဆးယဥ္တာလဲေတြ႔ရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ပနယ္စလင္ နဲ႔ Doxycycline သံုးမျဖစ္မွသာ Azithromycin ကို ေပးသင့္တယ္။ လိင္တူဆက္ဆံသူေတြနဲ႔ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြ ကိုေတာ့ Azithromycin မေပးသင့္ပါ။ ေဆး ကုသမႈရဲ႕ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳး Jarisch-Herxheimer reaction ဆိုတာျဖစ္တတ္တယ္။ ေဆးေပးကာစ ၁ နာရီကေန တရက္ အတြင္းျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ကုသမႈအေန နဲ႔ကေတာ့ မိခင္ကေန ကေလးကို HIV ပိုး ကူးစက္မႈ ကာကြယ္တဲ့ စီမံခ်က္ ဆိုတာ ရွိတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မိခင္တိုင္းကို ႏွစ္သိမ့္ ေဆြးေႏြး ပညာေပး တယ္။ HIV ပိုးစစ္ ေဆးတယ္။ ပိုးရွိရင္ ကိုယ္ဝန္ ၁၄ ပတ္ ကစၿပီး ART ေဆးေကြၽးတယ္။ ကိုယ္ ဝန္ေဆာင္ မိခင္က တစ္သက္လံုး ေသာက္ ဖို႔ လိုတယ္ ဆိုရင္လည္း သူ႔ လိုအပ္ခ်က္ အရ ဆက္ေပးတယ္ေပါ့။ ေမြးလာတဲ့ ကေလးမွာ ေရာဂါပိုး ကူးစက္ႏႈန္း မရွိ ေတာ့ဘူးေပါ့။ ရည္ရြယ္ခ်က္ ကေတာ့ ေမြးလာတဲ့ ကေလးတိုင္းကို HIV ပိုး ကင္းေအာင္ လုပ္ဖို႔အတြက္ ကာကြယ္ ေရးကို လုပ္တာေပါ့။

နားလည္မႈ စာခၽြန္လႊာအရ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ရခုိင္ျပည္နယ္၊ ရွမ္းျပည္နယ္နဲ႔ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီးအတြင္းမွာ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါ၊ တီဘီေရာဂါ၊ ေဆးယဥ္ပါးတီဘီေရာဂါႏွင့္ ငွက္ဖ်ားေရာဂါတို႔ကို MSF-H အေနနဲ့ က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာန၊ အမ်ဳိးသားခုခံက်/ ကာလသားေရာဂါ တုိက္ဖ်က္ေရးအဖဲြ႔၊ အမ်ဳိးသား တီဘီေရာဂါ တုိက္ဖ်က္ေရး စီမံကိန္း၊ လုပ္ငန္းပုိင္းဆုိင္ရာ မိတ္ဖက္ဌာနေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္သြားမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

မိန္းမကိုယ္ဟာ ပိုးမႊား၀င္ၿပီး PH မွ် ေျခပ်က္ေနမယ္ အနံ႔ေတြ ဘာေတြဆိုးရြားစြာ နံေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ PH Level 5 အဆင့္ရွိတဲ့ ပါ၀င္တဲ့ မိန္းမကိုယ္ သန္႔စင္ေဆးေၾကာရည္ေတြကို ေရြးခ်ယ္သံုးစြဲႏုိင္ပါတယ္။ မိန္းမကိုယ္မွ ထြက္တဲ့အရည္ Vaginal discharge အေၾကာင္းကို အနည္းငယ္ေလ့လာၾကည့္ရေအာင္။ မ်ိဳးပြားႏုိင္တဲ့ အသက္ အရြယ္ေတြျဖစ္တဲ့ အသက္ ၁၆ ႏွစ္မွ ၄၅ ႏွစ္အတြင္းမွာ ပံုမွန္ မိန္းမကိုယ္ထဲက vaginal discharge ေတြဆင္းေလ့ ရွိပါတယ္။

လိင္ဆက္ဆံရာ အသံုးျပဳတဲ့ ေနရာမွန္သမွ်မွာ ေရာဂါရတယ္။ လိင္အဂၤါ၊ ပါးစပ္၊ စအို။ ေနာက္ၿပီး မေအကေန ကေလး။ မူးယစ္ေဆး ေသြးျပန္ေၾကာ ထိုးနည္းေတြကေနလဲ ကူးႏိုင္တယ္။ လိင္အဂၤါေတြမွာသာ မဟုတ္ဘဲ တျခားေနရာေတြမွာပါ ေရာဂါရတတ္တယ္။ အဲလိုျဖစ္တာေတြကပိုဆိုးတယ္။ Systemic STDs တကိုယ္လံုးကို ျပန္႔တဲ့အဆင့္လို႔ ေခၚတာေတြက HIV, Hepatitis B (ဘီ) ပိုး၊ Hepatitis C (စီ) ပိုးနဲ႔ Herpes လိင္လမ္းေရယံုေတြ ျဖစ္တယ္။

အေမရိကန္ႏုိင္ငံ၊ ကယ္လီဖိုးနီးယား တကၠသိုလ္မွ သိပၸံပညာရွင္မ်ားသည္ လူသားမ်ား၏ ဆီးႀကိတ္ဆဲလ္မ်ားကို ဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္ၾကည့္ခဲ့ၾကသည္။ ၎တို႔သည္ လိင္မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္တတ္သည့္ Trichomoniasis ေရာဂါပိုးသည္ ဆီးႀကိတ္မွ ကင္ဆာဆဲလ္မ်ား တိုးပြားလာမႈကို အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစႏုိင္ေၾကာင္း ေဖာ္ထုတ္ ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။ အဆိုပါ သုေတသန ရလဒ္ကို အမ်ိဳးသား သိပၸံအကယ္ဒမီက ထုတ္ေဝေသာ ဂ်ာနယ္တြင္ ထည့္သြင္း ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ေဆးစာမေျဖခင္ အနမ္းဋီကာခ်ဲ႕ပါရေစ။ စာတပုဒ္ေရးထားတာရွိေပမဲ့ အမ်ားဖတ္စရာအေနနဲ႔ေတာ့ မတင္လိုပါ။ လွ်ာမပါဘဲ ႏႈတ္ခမ္းခ်င္း နမ္းတာကို Light Kissing ေခၚတယ္။ ႏႈတ္ခမ္းခ်င္းနမ္းတာကုိ Lip kiss လို႔ ေျပာတာမ်ားတယ္။ တရားဝင္ေခၚၾကတာက French kiss ျဖစ္ပါတယ္။ Deep Kissing လို႔သတ္မွတ္တယ္။ အထဲထိနက္တယ္။ ဒီနမ္းနည္းမွာ တေယာက္ရဲ႕ ႏႈတ္ခမ္းနဲ႔ ေနာက္ တေယာက္ရဲ႕ ႏႈတ္ခမ္း + လွ်ာနဲ႔ ထိေတြ႔မႈလုပ္ၾကတယ္။ အျပန္အလွန္သေဘာရွိႏိုင္တယ္။ တေျဖးေျဖးခ်င္းနဲ႔ စိတ္လိုလက္ရ ရွိလာႏိုင္တယ္။

အိမ္ေထာင္ဖက္ မဟုတ္သူနွင့္ လိင္ဆက္ဆံလွ်င္ ကြန္ဒံုးသံုးရန္ ပညာေပးျခင္း၊ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ စမ္းသပ္ စစ္ေဆးေပးျခင္း၊ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြရိွသူမ်ားႏွင့္ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ ျဖစ္ပြားနိုင္ေျခ အလြန္မ်ားသူမ်ားကို ေအအာတီေဆးမ်ား တိုက္ေကြ်းျခင္း၊ ေဆးထိုးအပ္မ်ား မွ်ေ၀ မသံုးစဲြေအာင္ ပညာေပးျခင္း နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြ အသစ္ ကူးစက္မႈ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေအာင္ ၾကိဳးပမ္းရမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႔ၾကီးက လမ္းညႊန္သည္။

လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါရဘို႔ ႏိႈင္းယွဥ္ရင္ အႏၲရာယ္နည္းတယ္။ ဗဂ်ိဳင္းနားနဲ႔ စအိုလမ္းေတြထက္ နည္းတယ္။ ကူးစက္ဘို႔ မျဖစ္ႏိုင္တာေတာ့ မဟုတ္ပါ။ Latex ေလးတက္စ္ ကြန္ဒြမ္၊ Polyurethane ေပၚလီယူရီသိန္း ကြန္ဒြမ္၊ အမ်ိဳးသမီးသံုး ကြန္ဒြမ္ေတြကေန ကူးစက္ဘို႔ အခြင့္အလမ္းကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ကာကြယ္ႏိုင္တယ္။ ျပဳလုပ္ေပးသူရဲ႕ ပါးစပ္ေနရာမွာ ျပတ္ရွတာ၊ အနာအဆာရွိတာဆိုရင္ ပိုျပီးကူးစက္လာေစႏိုင္တယ္။

ကြန္ဒုံးဟာ ​HIV ​ဗိုင္းရပ္စ္ ​ပိုးအျပင္၊ ​လိင္အဂၤါ ​တဝိုက္မွာ ​ျဖစ္တတ္တဲ့ ​ေရရုံေတြနဲ႔ ​လိင္ဆက္ဆံမႈကေန ​ျဖစ္ေပၚတတ္တဲ့ ​တျခား ​ေရာဂါပိုး ​ေတြကိုလည္း ​၉၉.၉ ​% ​အထိ ​သတ္ပစ္ႏိုင္ ​စြမ္းရွိ ​တယ္လို႔ ​ဆို ​ပါတယ္။ ပိုးသတ္ေဆးေတြ ​ပါဝင္တဲ့ ​ကြန္ဒုံးေတြကို ​ၾသစေၾတးလ် ​ႏိုင္ငံက ​Startpharma ​ကုမၸဏီက ​တီထြင္ ​တာျဖစ္ၿပီး ​အဲဒီ ​ကြန္ဒုံးေတြကို ​VivaGel ​လို႔ ​ေခၚပါတယ္။

ဝဲျဖစ္ေစတဲ့ Mites (မိုက္) အေကာင္ေလးေတြ ေဆးေၾကာင့္ ေသသြားၾကေပမဲ့ ဆက္ယားေနေသးတာက Allergic reaction အကိုက္ ခံရတာကို (အလာဂ်စ္) ျဖစ္စဥ္ေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။ အဲဒါမ်ိဳးကို Antihistamines (Benadryl) (အင္တီဟစ္တမင္း) ေဆးေပးတယ္။ Steroid creams (စတီရြိဳက္) လိမ္းေဆး လိမ္းရမယ္။ သိပ္ဆိုးရင္ Steroid pills (စတီရြိဳက္) စားေဆးပါေပးရတယ္။

အတြဲဆိုရင္ ႏွစ္ေယာက္လံုးတျပိဳင္တည္း ေဆးေသာက္သင့္တယ္။ ေဆးကုေနစဥ္မွာ အကာကြယ္မသံုးဘဲ အတူမေနသင့္ပါ။ လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါတခုခုရွိသူတိုင္း HIV ကိုလဲစစ္ရပါမယ္။ သံသယရွိတဲ့အျပဳအမူေနာက္ ၃ လေနရင္ စစ္လို႔ရပါျပီ။ ဆီးအက္စစ္ဓါတ္ နည္းေအာင္ အစားအေသာက္ သတိျပဳပါ။ အစပ္ေလွ်ာ့စားပါ။ အသား၊ ငါး၊ အသဲ၊ ဥ၊ အရက္၊ ဘီယာ၊ ဝိုင္၊ ေပါင္မံု႔၊ ေကာ္ဖီ၊ လက္ဘက္ရည္၊ ပင္လယ္စာ၊ အသဲ၊ ႏွလံုး၊ ဝက္ေပါင္ေျခာက္၊ အက္စစ္ဓါတ္ မ်ားေစပါတယ္။