က်န္းမာေရး ေသြးစစ္ခ်က္ အရ ကား႐ုိက္ကူး ရာတြင္ ပါဝင္သည့္ သ႐ုပ္ေဆာင္ တစ္ဦးထံမွ ဒုတိယ သ႐ုပ္ေဆာင္ ထံသို ့တစ္ဆင့္ ေရာဂါ ကူးစက္ သြားျခင္းျဖ စ္ႏိုင္ေၾကာင္း၊ ပထမ ကား႐ုိက္ျပီး ခ်ိန္တြင္ ေရာဂါ ကူးသြားျခင္း ျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း ယင္းဌာန၏ သတိေပးခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပ ထားသည္။

“ဘဝတူေတြကို က်မေျပာခ်င္တာကေတာ့ အမ်ိဳးသမီး Sex Worker ေတြအေနနဲ႔ ဘယ္လို အေျခအေနျဖစ္ျဖစ္ ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ ပိုက္ဆံ ဘယ္ေလာက္ေပးေပး ကြန္ဒံုးမသံုးရင္ လက္မခံပါနဲ႔။ ခ်စ္သူရည္းစားဆိုလည္း ကြန္ဒံုးသံုးပါ။ အခမဲ့ ကူညီေပးေနတဲ့ စင္တာေတြကို ဆက္သြယ္ၿပီး ေသြးစစ္ပါ။ HIV မရွိလည္း ၃ လတႀကိမ္စစ္ပါ။ HIV ရွိခဲ့ရင္ လည္း စိတ္ဓာတ္က်စရာမလိုဘဲ ART ေဆးေသာက္ ၿပီး ဘဝကို အေကာင္းဆံုးရင္ဆိုင္ပါလို႔ သတင္း စကားပါးလိုက္ခ်င္ပါတယ္” ဟု ဆိုပါသည္။

ကိုတိုးတိုး အေနနဲ႔ ရန္ကုန္တက္လာၿပီး HIV ပိုးအတြက္ ေဆးရရွိဖို႔ စီစဥ္တဲ့ အခ်ိန္တုန္းကလည္း မိသားစု ေတြရဲ႕ တံု႔ျပန္မႈက ေရာဂါခံစားရလို႔ စိတ္အားငယ္ရ တာထက္ ပိုဆိုးတယ္ လို႔ သူ ခံစားခဲ့ရပံုကို ေျပာျပတယ္။ ART ေဆးရဖို႔ မိသားစုတဦးဦးရဲ႕ ေထာက္ခံခ်က္ရွိမွ ရတာေၾကာင့္ အိမ္ကို အေၾကာင္းၾကားတဲ့ အခါမွာ သူ႔ကို မိသားစု ကေန ပစ္ပယ္လိုက္တာထက္၊ သူ႔ေၾကာင့္ မိသားစုဝင္ေတြ အရွက္ရတယ္ ဆိုၿပီး ေျပာဆိုခံခဲ့ ရတဲ့အတြက္ သတ္ေသမလို႔ အထိ စဥ္းစားခဲ့ေသးတယ္ လို႔ သူက ဆိုပါတယ္။

“Male sex workers are too shy and fear having their occupation exposed, so are reluctant to go to a clinic when infected with sexually transmitted diseases. Everyone says they are not infected with HIV/Aids, but no one wants to have their blood tested,” he said.

Spa သြားခဲ့တာ ဘယ္ေလာက္ၾကာျပီလဲ သိခ်င္ပါတယ္။ မိတ္ေဆြရဲ႕ လက္မွာ အနာတို႔ ထိခိုက္ရွနာတို႔ ရွိေနပါသလား သိခ်င္ပါတယ္။ HIV ကေတာ့ ကူးစက္ခါစမွာ ဒီလိုမ်ိဳး လကၡဏာ မျပပါဘူး။ အမ်ိဳးသမီးက Oral လုပ္ေပးတယ္။ မိန္းမကိုယ္ထဲ လက္ထည့္ၿပီး လိင္အဂၤါရည္နဲ႔ ထိေတြ႔ခဲ့တယ္ဆိုရင္ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်က ကာလသားေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါက ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ပါ။ ဆရာ၀န္ေျပာသလို အေရျပား ယားယံတာလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ယိုးဒယားက ပက္ပံုးလို အမ်ဳိးသားေရးသိကၡာက်တဲ့အထိ ထင္ရာျမင္ရာေလွ်ာက္လုပ္ခြင့္ေပးဖို႔ ဆိုလိုတာမဟုတ္ပါဘူး။ စည္းနဲ႔၊ ကမ္းနဲ႔ စနစ္တက် မွတ္ပံု တင္ၿပီး အကာအကြယ္ေပးဖို႔ေျပာတာပါ။ အဲဒီလို အကာအကြယ္ေပးထားရင္ သူတို႔ကို အႏိုင္က်င့္ႏွိပ္စက္လို႔ မရႏိုင္ေတာ့ သလို တစ္ဖက္က ၾကည့္ရင္လည္း HIV/AIDS Prevention အတြက္ အေထာက္ အကူအမ်ားႀကီးျဖစ္ပါတယ္။

အခု ရက္ရွည္ဖ်ားတာကို အရင္ဆံုး ေသေသခ်ာခ်ာ ကုသျပီး ေရာဂါ အေျဖရွာေစခ်င္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ သမားေတာ္နဲ႔ ျပေစခ်င္ပါတယ္။ သမားေတာ္က ေသြးစစ္၊ ဆီးစစ္ တာေတြလုပ္ျပီးမွ က်န္တဲ့ HIV ရွိ/မရွိ ေသြးစစ္ဖို႔၊ ကာလသားေရာဂါ ရွိ/မရွိ ေသြးစစ္ဖို႔ကို လုပ္ေစခ်င္ပါတယ္။

သုေတသနလုပ္ငန္း ႀကီးကိုေဆာင္ရြက္ႏိုင္ရန္ Global Fund မွေငြေၾကးကို အဓိက ကူညီ ပံ့ပိုးေပးမည္ျဖစ္ၿပီး UNAIDS၊ WHO အပါအဝင္ အျခားေသာအဖြဲ႕ အစည္းမ်ားကလည္း နည္းပညာမ်ားကို ကူညီ ပံ့ပိုးေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ အဆိုပါ သုေတသနလုပ္ငန္းႀကီးကို ေဆာင္ရြက္ရန္ အလႊာအသီးသီးမွ လူမ်ားပါဝင္မည္ျဖစ္ၿပီး ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပမွ အၾကံေပးပုဂၢဳိလ္မ်ားလည္း ပါဝင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

ျပည္တြင္းရွိ HIV/AIDS ေရာဂါ ေ၀ဒနာရွင္မ်ား အတြက္ ခြဲျခား ဆက္ဆံခံေနရ မႈမ်ား ပေပ်ာက္ေရး၊ ေဆး၀ါး ရရွိရန္ လမ္းညႊန္ေပးျခင္း၊ အလုပ္အကိုင္ ရရွိေရး အတြက္ အလုပ္ရွင္မ်ားႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ ေဆာင္ရြက္ေပးျခင္းမ်ား၊ ေဆး၀ါး ရရွိေရး လမ္းညႊန္ ေဆာင္ရြက္ ေပးျခင္းမ်ားကို HIV/AIDS ဆိုင္ရာ အကူအညီေပးေရး ကြန္ရက္ ခုနစ္ခု ႏွင့္ အဖြဲ ့ငယ္ တခ်ဳိ႕မွ ကူညီ ေဆာင္ရြက္ေပးလ်က ္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

လူငယ္ေတြကုိ အေတြးေခၚ အယူ အဆေတြ ရင့္က်င့္သူေတြ ျဖစ္လာေအာင္ ပညာေပးမႈေတြ လုပ္ေပးႏိုင္မွသာ အဲဒီလို ပတ္၀န္းက်င္ေတြရဲ႕ ေကာင္းက်ဳိး၊ ဆိုးက်ဳိးေတြကုိ ခြဲျခား တတ္ၾကမွာပါ။ ခရီးသြား လုပ္ငန္းဖြံ႔ၿဖိဳးလာျခင္းနဲ႔အတူ ေကာင္းက်ဳိး ဆိုးက်ဳိး ေတြဟာလည္း ဒြန္တြဲေနတဲ့ အတြက္ မူးယစ္ေဆး အလြန္အကြ်ံ သုံးစြဲသူ တခ်ဳိ႕ကေတာ့ ဘ၀ေတြ ပ်က္စီးသြားၾကသလို တခ်ဳိ႕ကလည္း HIV/AIDS ေတြ ျဖစ္သြားၾကတယ္လို႔ ပေတာင္ ေဒသခံေတြ က ေျပာၾကပါတယ္။

AIDS ကာကြယ္ေရးမွာ အင္မတန္မွ သတိလက္ကုိင္ထားၿပီး ၾကည့္ထားရမယ့္ ကိစၥျဖစ္တယ္။ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္မွာဆိုရင္ ဆြစ္ဇာလန္ျပည္က နယ္ကေလးတစ္ခုရဲက အက်ဥ္းေထာင္မွာ ၁၁% ေသာ အက်ဥ္းသားေတြဆီမွာ AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ရွိေနတယ္။ အီတလီမွာ အက်ဥ္းသား အသစ္ေတြ ပိုးစစ္ၾကည့္ေတာ့ ၁၆.၈ % မွာ ေတြ႕တယ္။ စပိန္ျပည္မွာ ၂၆%၊ ျပင္သစ္မွာေတာ့ အက်ဥ္းေထာင္အားလံုးရွိ အကက်ဥ္းသားေတြအတြက္ ၾကိတ္ႏႈန္းဟာ ၆% တဲ့။

”ကြၽန္မတုိ႔ သိတာက အခန္းေတြ၊ အိမ္ေတြနဲ႔ သီးသန္႔ လုပ္စားမွ ျပည့္တန္ဆာ(ဖာ)လုိ႔ ေျပာၾကတာေပါ့ေနာ္။ အခု ကြၽန္မတုိ႔က ကုိယ္နဲ႔ ဖုန္းနံပါတ္ အဆက္အသြယ္ရွိတဲ့ လူေတြနဲ႔ အျပင္မွာ ခ်စ္သူလုိ၊ မိတ္ေဆြလုိ သြားလာတယ္။ သူတုိ႔ လုိအပ္တဲ့ အခ်ိန္မွာ သူတုိ႔အိမ္ခန္း၊ ဟုိတယ္ အဆင္ေျပတဲ့ ေနရာေတြမွာ ေပ်ာ္ပါးတယ္။