HIV/AIDS ေရာဂါျပန္႔ပြားမႈ ကာကြယ္ရန္ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားစြာ အားနည္းေနေသး သည့္၊ အၾကမ္းဖ်ဥ္းအားျဖင့္ လိုအပ္ခ်က္မ်ား ရွိေနေသးသည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ လိင္မႈဆိုင္ရာ ပညာေပး လုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ ျပည့္တန္ဆာလုပ္ငန္းႏွင့္ လုပ္ကိုင္သူမ်ားအေပၚ ကိုင္တြယ္မႈသည္ ညင္သာ ေပ်ာ့ေျပာင္းရန္ လိုအပ္ၿပီး၊ အကာအကြယ္ပစၥည္း လက္ဝယ္ထား ရွိျခင္းအေပၚတြင္ က်န္းမာေရးအသိျဖင့္ အျမင္က်ယ္ရန္ လိုအပ္မည္ဟု ထင္မိသည္။

”ဒီလိုသာ တရားဝင္ ေပၚလာမယ္ဆိုရင္ ပိုက္ဆံရဖို႔အလြယ္ လမ္းလိုက္ခ်င္တဲ့ မိန္းကေလးေတြ အတြက္ ပိုၿပီး အက်ဳိးမဲ့ေစႏိုင္တယ္” ဟု PSI တြင္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနသည့္ စာေရးဆရာမ ျမေႏွာင္းညဳိက ေျပာသည္။ အႏွိပ္ခန္း၊ ကာရာအိုေက အမည္ခံကာ ျပည့္တန္ဆာ လုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္ေနသည့္ ေနရာမ်ားသည္ ရန္ကုန္ၿမိ႕၌ မ်ားစြာရွိၿပီး လူသိမ်ားသည့္ေဒသမ်ားမွာ ပဲခူး၊ မႏၱေလးၿမိဳ႕ႏွင့္ နယ္စပ္ၿမိဳ႕မ်ား ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ျပည့္တန္ဆာ လုပ္ငန္းမ်ား တရားဝင္ လုပ္ကုိင္ခြင့္ မရေသာေၾကာင့္ လိင္မွ တစ္ဆင့္ ကူးစက္တတ္ေသာ ေရာဂါမ်ား ထိန္းခ်ဳပ္ရာတြင္ ခက္ခဲမႈမ်ား ရွိၿပီး ျပည့္တန္ဆာမ်ား အတြက္ လုံၿခဳံမႈ ကင္းမဲ့ကာ ႏုိင္ငံသား အခြင့္အေရးမ်ား ဆုံး႐ႈံးလ်က္ ရွိေၾကာင္း ၎ကဆုိသည္။

“ကြ်န္မတုိ႔ တစ္ညကုိ အနည္းဆံုး ႏွစ္ေယာက္ေလာက္နဲ႔ အိပ္ရတယ္။ တစ္ေယာက္နဲ႔ ၀င္ရင္ ေခါင္းက ၆၀၀၀ ေပးတယ္၊ ႏွစ္ေယာက္ဆုိေတာ့ တစ္ေသာင္းေက်ာ္ေတာ့ ရတယ္။” ဟု မဂၤလာေစ်းအနီးရိွ လိင္လုပ္ သားလုပ္ကိုင္ေနသူ မငယ္က ညည္းညဴစြာ ေျပာဆိုေန

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ Sex Worker ငါးဦးလွ်င္ တစ္ဦးႏႈန္း HIV ကူးဆက္ခံေနရၿပီး ၂၀၀၈ ခုႏွစ္တြင္ ART ေဆး ရယူေနရသည့္ Sex Worker ၆၀,၀၀၀ ေက်ာ္ရိွေၾကာင္း AFP သတင္းဌာနက ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ကြန္ဒံုးသံုးစဲြမႈ ျမင့္မားဖို႔ကို ထိေရာက္ေအာင္ လုပ္ႏုိင္မွရမယ္။ လိင္လုပ္ငန္းလုပ္တဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြတင္ မဟုတ္ဘဲ တျခား အမ်ဳိးသမီးေတြလည္း ကြန္ဒံုးသံုးစဲြဖို႔ လက္တြန္႔ ၾကတယ္။ သြားဝယ္ရမွာ ရွက္စရာလို႔ ျမင္ ၾကတယ္။

ျပည့္တန္ဆာလုပ္ငန္းသည္ တရားမ၀င္ေသာ္လည္း ထိုလုပ္ငန္းျဖင့္ အသက္ေမြးသူမ်ား တစ္ေန႔ ထက္တစ္ေန႔ မ်ားျပား လာသည့္အတြက္ ျပည့္တန္ဆာႏွင့္ ဆက္စပ္သည့္ HIV၊ ကာလသား ကဲ့သို႔ေသာ ေရာဂါ ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈမွာလည္း ပိုမိုမ်ားျပားလာခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

လိင္ေဖ်ာ္ေျဖေရးျဖင့္ အဖမ္းခံရသူမ်ားထဲတြင္ အသက္ ၁၈ ႏွစ္ မျပည့္ေသးသည့္ မိန္းကေလး ၉ ဦး ပါ၀င္ေၾကာင္း၊ အားလံုးကုိ ကန္ ခ်နဘူရီၿမိဳ႕နယ္ ရဲ စခန္း၌ ထိန္းသိမ္း ထားေၾကာင္း၊ စစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ ၍ ျမန္မာႏုိင္ငံသို႔ ျပန္လည္ ပို႔ေဆာင္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း လည္း ၎က ဆိုသည္။

HIV/AIDS ေလ်ာ့ခ်ေရး လုပ္ငန္းမ်ားျပဳလုပ္ရာတြင္ လက္ရွိတြင္ အခက္ခဲ အခ်ိဳ႕ ရွိေနေၾကာင္း ကိုလည္း သိရသည္။ အဆိုပါ ေလွ်ာ့ခ်ေပးရမည့္ ဥပေဒမ်ားမွာ မူးယစ္ေဆးဝါး သံုးစြဲလွ်င္ ဖမ္းဆီးသည့္ ဥပေဒႏွင့္ Sex Worker မ်ားကိုလည္း ကြန္ဒံုးေတြ႕ရွိသည္ႏွင့္ ဖမ္းဆီးသည့္ ကိစၥရပ္မ်ားျဖစ္သည္။

လိင္အလုပ္သမ အျဖစ္ အၿမဲတေစ အသက္ေမြးရန္ မရည္ရြယ္ဘဲ တႀကိမ္ အစျပဳလိုက္ရာမွ အစရွိေနာင္ေနာင္ ဆိုသကဲ့သို႔ မထူးဇာတ္ ခင္းၾကရသည့္ မိန္းကေလးငယ္တခ်ိဳ႕လည္း ရွိသည္။

ဩစေၾတးလ် စီမံခန္႔ခြဲမႈ သုေတသန ပါေမာကၡ Ian Yeoman ႏွင္႔ လိင္မႈေဗဒပညာရွင္ (sexologist) Michelle Mars တို႔ ႏွစ္ဦးရဲ႕ ေလ႔လာခ်က္အရ၊ ၂၀၅၀ ခုႏွစ္တြင္ မိန္းမပ်က္ကဲ႔သို႔ ၀တ္စားျပဳမူေသာ ရိုေဘာ႔ မ်ားသည္ အျမတ္အစြန္းရမည့္ လိင္္လုပ္ငန္းေတြမွာ ေနရာယူလာၿပီး၊ ပုရိသအေပါင္းရဲ႕ မ်က္လံုးေတြ ကြ်တ္ထြက္လုလု စြဲေဆာင္ႏိုင္စြမ္းရွိမည္ဟု ခန္႔မွန္းထားသည္။