Q: ကြ်န္မအသက္ ၂၂ ပါ။ ခ်စ္သူနဲ႔ တခါတရံ အတူေနပါတယ္။ ၁ ႏွစ္ေလာက္ေတာ့ရွိပါျပီ။ အကာအကြယ္မပါဘဲ ေနမိတုိင္း အျဖဴအဖတ္ေလးေတြ ဆင္းတတ္ပါတယ္။ မေနတာၾကာရင္ ျပန္ေပ်ာက္သြားပါတယ္။ အခုတစ္ခါ ေနျပီးေတာ့ ရာသီ လာသလုိ အေရာင္မဟုတ္ဘဲ နီက်င္က်င္အရည္နဲနဲ ဆင္းလာလုိ႔ သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာ ျဖစ္မွာ အရမ္း ေၾကာက္ပါတယ္။ ဘယ္လုိ ဆက္လက္ကုသသင့္ပါသလဲရွွင့္။

A: အျဖဴဆင္းတာက ယားသလား။ အျဖဴဖတ္ဆိုတာနဲ႔ အျဖဴရည္ မတူပါ။ မတူတာ နဲ႔ ယား-မယားေတြ ရွိေပမဲ့ ျဖစ္ေစတတ္တဲ့ ပိုးမတူလို႔သာ ကြဲျပားတယ္။ လိင္လမ္းက ကူးစက္တာေတြသာျဖစ္ဘို႔မ်ားတယ္။ ေဆးကုရတာလဲ သိပ္မကြာျခားလွပါ။ အမ်ားဆံုးျဖစ္ႏိုင္တဲ့ ၅ မ်ိဳးကို ေရးပါရေစ။

၁။ Chlamydial infection (ကလင္ဒါမိုင္စင္) ေမြးလမ္းေၾကာင္းေရာင္ျခင္း
STD/STI ေရာဂါေတြထဲမွာ Chlamydia trachomatis က အျဖစ္အမ်ားဆံုးပါ။ လိင္အဂၤါေတြမွာ အနာျဖစ္တာပါ။ အနာ ဆိုေပမဲ့ မနာဘူး။ ေပါင္ၿခံမွာ တက္ေစ့ေတြ ေရာင္လာမယ္။ သားအိမ္အဝမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ တခ်ိဳ႕ အျဖဴဆင္းမယ္။ လိင္ဆက္ဆံျပီးခ်ိန္ ေသြးနဲနဲဆင္းမယ္။ တခ်ိဳ႕မွာ ျပည္လိုေနတယ္။ နဲနဲဝါမယ္။ မီးခိုးေရာင္၊ ခပ္စိမ္းစိမ္း အေရာင္လဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အျမွဳတ္လိုလဲ ရွိတတ္တယ္။ ယားမယ္။ အနံ႔ဆိုးတယ္။ ဆီးခဏခဏ သြားခ်င္ၿပီး ဆီးေအာင့္တယ္။ အတြင္း အဂၤါေတြအထိ ေရာက္ႏိုင္တယ္္။ ဒီအခ်ိန္မွာ လိင္ဆက္ဆံရင္ နာမယ္။ ပိုးရွိေနေပမဲ့ လကၡဏာ မျပသူေတြ ရွိတယ္။ အသက္ ၃ဝ ေအာက္ အျဖစ္မ်ားတယ္။ အထူးသျဖင့္ လိင္ဆက္ဆံဖက္ မ်ားသူေတြမွာ ျဖစ္တယ္။
• Azithromycin 1 Gm ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္
• Doxycycline 100 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ၇-၁၄ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္
• Erythromycin 250-500-800 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၇-၁၄ ရက္။ ဒါမွမဟုတ္
• Ofloxacin 300 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၇ ရက္၊ ဒါမွမဟုတ္
• Ofloxacin = 400 mg တခါတည္းေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္
• Tetracycline 250-500 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္၊ ၁၄ ရက္ေသာက္ပါ။

၂။ Gonorrhea ဂႏိုးရီးယား
ဒုတိယအမ်ားဆံုး STD/STI ျဖစ္တယ္။ အမ်ိဳးသမီးဆိုရင္ အျဖဴဆင္းမယ္။ ျပည္လိုဆင္းမယ္။ ဆီးက ပန္းထြက္သလို သြားတယ္။ ၾကားရက္ ေသြးဆင္းတာ ျဖစ္တတ္ေသးတယ္။ ဆက္ဆံရင္လဲ နာမယ္။ အထဲကို ေရာဂါျပန္႔ရင္ သားအိမ္ ေဘးက အဂၤါမွန္သမွ် ေရာင္ႏိုင္တယ္။ ေဆးမကုရင္ ေယာက္်ားေရာ မိန္းမပါ ကေလးမရတာ ျဖစ္သြားတတ္တယ္။
• Cefixime 400 mg တခါတည္းေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္
• Ceftriaxone 125 mg IM ထိုးပါ။ ဒါမွမဟုတ္
• Ciprofloxacin 500 mg ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္
• Ofloxacin 400 mg ေသာက္ျပီး Azithromycin 1 g ဒါမွမဟုတ္ Doxycycline 100 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ၇ ရက္ နဲ႔တြဲပါ။

၃။ Yeast infection (Candidiasis) (Monilia, Thrush) (ရိစ္) ေၾကာင့္ ေမြးလမ္းေၾကာင္းေရာင္ျခင္း
အျဖဴေရာင္ ပ်စ္တဲ့ (ခ်ိစ္) လို ဆင္းတယ္။ အလြန္ယားၿပီး၊ မိန္းမကုိယ္ နီေနမယ္။ နာမယ္။ ဆီးေအာင့္မယ္။
• Diflucan (Fluconazole) 150 mg တခါတည္းေသာက္ပါ။ လိုအပ္ရင္ ရက္ပိုေပးပါတယ္။ ဒါမွမဟုတ္
• Nystatin, Mycostatin စားေဆး၊ (400,000 to 600,000 units) တေန႔ ၄ ၾကိမ္ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္
• Clotrimazole vaginal tablet ေမြြးလမ္းထဲ 100 mg ၆ ညထည့္ပါ။ 200 mg ၃ ညထည့္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္
• Monistat cream, Mycelex, Lotrimin, Terazol, Femstat, Gentian violet, Nystatin 100,000 IU pessary, Nystatin Ointment လိမ္းေဆး၊ ထည့္ေဆးေတြကိုလည္း သံုးတယ္။

၄။ Bacterial Vaginosis (Hemophilus, Gardnerella) ဗက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ေမြးလမ္းေၾကာင္း ေရာင္ျခင္း
ခပ္က်ဲက်ဲ၊ ၾကည္တဲ့ ျဖဴဝါတဲ့ အနံ႔ဆိုးတဲ့အရည္ဆင္းတယ္၊ ယားမယ္၊ လိင္ဆက္ဆံ ၿပီးရင္ ပိုဆိုးတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲ အျဖစ္ (PID) တင္ပါးဆံုတြင္းအဂၤါေတြ ေရာင္တာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္ဝန္ရွိရင္ ေရႁမႊာအိတ္ ေရာင္တာ၊ သားအိမ္ေရာင္တာ ျဖစ္ေစမယ္။
• Metronidazole 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ၇ ရက္၊ ဒါမွမဟုတ္
• Metronidazole 2 g တခါတည္းေသာက္။ ဒါမွမဟုတ္
• Clindamycin cream 2% ညအခ်ိန္၊ ၇ ရက္ထည့္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္
• Clindamycin 300 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္ ၇ ရက္ေသာက္ပါ။

၅။ Chancroid (ရွိန္ကာ႐ြိဳက္) သားအိမ္အဝ အနာ
STD/STI လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါ အနာျဖစ္တယ္။ အနာရဲ႕ ႏုတ္ခမ္းသား မညီမညာျဖစ္မယ္။ အေျခက ခပ္မြဲမြဲ အေရာင္ရွိမယ္။ ထိရင္နာမယ္။ လိင္အဂၤါမွာ အနာ-အႀကိတ္ ေပၚမယ္။ ေပါင္ၿခံက အႀကိတ္ေတြ ေရာင္လာတယ္။
• Azithromycin 1 gm တခါတည္းေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္
• Ceftriaxone, Ciprofloxacin 500 mg တေန႔ ၂ ၾကိမ္၊ ၃ ရက္ ေသာက္ပါ။ ဒါမွမဟုတ္
• Erythromycin 500 mg တေန႔ ၄ ၾကိမ္ ၇ ရက္ေသာက္ပါ။

မိန္းကေလးဟာ အတူေနဘက္ ေယာက္်ားေလး ရွိေနရာက ျဖစ္တာဆိုရင္၊ သူကေနကိုယ့္ကို ကိုယ္ကေနသူ႔ကို အျပန္ အလွန္ ကူးစက္ႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ (၁) ႏွစ္ေယာက္လံုး တျပိဳင္နက္တည္း ေဆးကုသပါ။ (၂) အကာအကြယ္ မပါဘဲ အတူမေနပါနဲ႔။ (၃) အဲလို ခဏခဏမျဖစ္ေအာင္ သတိထားပါ။ မဟုတ္ရင္ တခ်ိန္မွာ တင္ပါးဆံုတြင္း အဂၤါေတြ ေရာင္တာ ႏိုင္တယ္။ နာတာရွည္သာ အဲလိုျဖစ္လာရင္ ကေလးမရတာအထိ ျဖစ္သြားႏိုင္တယ္။

တြဲဖတ္ႏိုင္တာေတြရွိပါတယ္။
1.     Vaginal Discharge ေမြးလမ္းေၾကာင္းမွ အျဖဴဆင္းျခင္း http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/2012/04/vaginal-discharge.html
2.     Vaginal infections ေမြးလမ္းေၾကာင္း ပိုးဝင္ျခင္း http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/2012/03/vaginal-infections.html
3.     Vaginal itching မိန္းမကိုယ္ ယားျခင္း http://dts-medicaleducation-adult.blogspot.in/2012/04/vaginal-itching.html ေတြကိုဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။

က်န္းမာ-ခ်မ္းသာပါေစ။

ေဒါက္တာတင့္ေဆြ (၆-၆-၂ဝ၁၂)