လိင္တူ ခ်စ္သူမ်ား အေနျဖင့္ က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္ ေနေသာ္လည္း ေရာဂါကူးစက္မႈ မျဖစ္ပြား ေစရန္ ႀကိဳတင္ ကာကြယ္သည့္ အေနျဖင့္ HIV ေဆးဝါးမ်ားကို ႀကိဳတင္ ေသာက္သံုး ေပးသင့္ေၾကာင္း ယူေက ေဆးဝါး သုေတသန ေကာင္စီႏွင့္ အဂၤလန္ႏိုင္ငံ ျပည္သူ႔ က်န္းမာေရး သိပၸံပညာရွင္ မ်ားက အဆိုျပဳထားသည္။

ဗိုင္းရပ္စ္ဟာ ေန႔စဥ္ေန႔တိုင္း လုပပ္ေနက်ျဖစ္တဲ့ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကိစၥမ်ားမွာ ထိေတြ႕ျခင္းေၾကာင့္ မကူးႏုိင္ပါ။ ဥပမာ အတူတူေနျခင္း၊ အတူတူစားျခင္း၊ အူတူ ကစားျခင္း၊ လက္ဆြဲ ႏႈတ္ဆက္ျခင္း၊ ဒါျပင္ အစားအစာ၊ ေရ၊ ပုိးေကာင္ မႊားေကာင္ (ဥပမာ ျခင္ေကာင္ ကုိက္ျခင္း) အိမ္သာ၊ အမ်ားသံုး ခြက္မ်ား၊ အမ်ားသံုး တယ္လီဖုန္း၊ အမ်ားသံုး ေရကူးကန္၊ ေခြ်းနဲ႔ မ်က္ရည္မ်ားမွ တဆင့္လည္း မကူးႏိုင္ပါ။

တခါသုံး ေဆးထိုးအပ္ေတြကို ၂၀၂၀ ခုႏွစ္အမီ သုံးစြဲသြားၾကဖုိ႔ WHO ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႕ႀကီးက ေဆာ္ၾသ ထားပါတယ္။ ေဆးထိုး အပ္ေတြကို တခါမက ျပန္လည္ အသုံးျပဳတဲ့ အတြက္ တႏွစ္မွာ လူ ၂ သန္းေက်ာ္ဟာ HIV နဲ႔ အသည္းေရာင္ ေရာဂါေတြအပါအ၀င္ ကူးစက္ေရာဂါေတြ ျဖစ္ပြားၾကတယ္လုိ႔ ဆိုပါတယ္။

ART/ARV ေဆးေသာက္မွ အဆင္ေျပမယ္လို႔ ေရးထားတဲ့ စာေတြေတြ႔ပါတယ္။ ေသာက္ေနတဲ့ ဒီေဆးေတြကေကာ ကြ်န္ေတာ့္ေရာဂါအတြက္ အေထာက္အကူျဖစ္ပါသလားဆရာ။ ဒီေဆးေတြအျပင္ ART ေဆးပါ ေသာက္သင့္ပါသလား။ ေဆးမ်ားသြားတာမ်ိဳး ျဖစ္ႏုိင္ပါသလား။ ART ေသာက္မွျဖစ္မယ္၊ အျခားေဆးမရဆုိတဲ့ စာတခ်ိဳ႕ကို ရုတ္တရက္ျမင္လိုက္ရျပီး ကြ်န္ေတာ္ အမွန္တကယ္ တုန္လူပ္ေနမိလို႔ပါ။

မူးယစ္ေဆးျဖတ္တာကလည္း မလြယ္ဘူးေပါ့။ အဲဒီၾကားထဲမွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔က ပညာေပးလုပ္ငန္းေတြ လုပ္ၿပီး ေဆးထိုးအပ္ေတြကို ဒီကြန္ဒုံးေတြ လုပ္ခဲ့သလိုေပါ့။ ျပည့္တန္ဆာေတြမွာ ကြန္ဒံုး ေတြေဝခဲ့သလိုပဲ။ အႏၲရာယ္ေတြ တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ မေရာက္သြား ေအာင္ေပါ့။ ေဆးထိုးအပ္ကေန HIVကူးတဲ့ႏႈန္းက တအားျမန္တယ္။

သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာသည္ လူေသမႈ အမ်ားဆံုး အမ်ဳိးသမီး ကင္ဆာေရာဂါမ်ားတြင္ နံပါတ္ ေလး ေနရာတြင္ရွိၿပီး တစ္ႏွစ္လွ်င္ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ ေဝဒနာ ခံစားရသူ ၇ဝဝဝ နီးပါး ေတြ႕ရွိေၾကာင္း၊ သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာသည္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားတြင္ ဒုတိယ အမ်ားဆံုး ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ၿပီး ရင္သား ကင္ဆာသည္ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ေၾကာင္း က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနမွ သိရသည္။

HIV ပိုး ကူးစက္ခံရသူမ်ား ေအအာရ္တီေဆးရရန္ ေရွ႕ထြက္ လာျပီး က်န္းမာေရးဝန္ေဆာင္မႈ မ်ားခံယူရန္ အတြက္ အမွန္တကယ္ လိုအပ္ေနသည့္ အခန္းက႑မ်ား ႏွင့္ တာဝန္မ်ားအတြက္ တာဝန္ခံ ႏိုင္မႈႏွင့္ အျခားေသာ ဖြံ႔ျဖိဳးေရး အပိုင္းမ်ားသို႔ တိုးခ်ဲ႕လုပ္ကိုင္မႈ မ်ားကို လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ရန္ တိုက္တြန္း ေရးသား လိုက္ရပါသည္။

တကယ္ေတာ့ ကိုယ္ ေပ်ာ္ပါးခဲ့ရတဲ့ ခဏတာအခ်ိန္ေလးကို မိသားစုဘ၀နဲ႔ လဲခဲ့ရသလို ကိုယ္တစ္ေယာက္္ရဲ႕ မွားယြင္းမႈကို အားလံုးက ေပးဆပ္ခဲ့ရတာပါ။ AIDS ေရာဂါကို ေၾကာက္ရြံ႕စရာ ေရာဂါႀကီးတစ္ခု၊ ရြံရွာဖြယ္ ေရာဂါႀကီးတစ္ခုအျဖစ္ ႐ႈျမင္ေနဆဲျဖစ္တဲ့ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္းေၾကာင့္လည္း ဒီလို မိသားစုပ်က္ခဲ့ရတဲ့ ဘ၀ေတြ အမ်ားႀကီးပါ။ တကယ့္ တကယ္ေတာ့ အစာအိမ္ေရာဂါလည္း ေရာဂါပါပဲ။

မိန္းကေလး-အမ်ိဳးသမီးတိုင္းဟာ သီးသန္႔သေဘာေဆာင္တယ္။ သူ႔ သဘာဝနဲ႔သူ ရွိတယ္။ ရာသီ ရက္တိုမယ္၊ ရွည္မယ္၊ နည္းမယ္၊ မ်ားမယ္။ အပ်ိဳျဖစ္ျပီး ႏွစ္ေတြနဲနဲၾကာရင္ ကိုယ့္သဘာဝကိုယ္ သိမွတ္ထားႏိုင္ျပီ။ ငါ့ရာသီဟာ ဒီလိုဘဲလို႔။ အမ်ားဆံုးက တလ ဆိုတာ ၂၈ ရက္၊ တလလာရင္ ၃-၅ ရက္။ အဲလိုကေန ထူျခားတာျဖစ္လာရင္ေတာ့ သတိထားစရာေတြ ရွိလာမယ္။

မိန္းကေလးေတြ၊ အမ်ိဳးသမီးေတြ ရာသီ မမွန္တတ္တာ အေတာ္မ်ားမ်ား ျဖစ္ၾကရတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ စိုးရိမ္စရာမလို၊ ေဆးကုစရာ မလိုတတ္ပါ။ အသက္ငယ္တံုး၊ အပ်ိဳေဘာ္ဝင္စနဲ႔ ေသြးဆံုးခါနီးရင္ မမွန္ဘူး။ အခုလို ၂၂ ႏွစ္ အရြယ္ ကေတာ့ မွန္သင့္တဲ့ အရြယ္လို႔ ေျပာႏိုင္တယ္။ ဒါလဲဘဲ သိပ္မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။

ေမးတဲ့သူက အပ်ိဳ၊ အသက္လဲ ၂၇ ႏွစ္သာရွိေသးလို႔ ကိုယ္ဝန္နဲ႔ဆိုင္တာ၊ လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါေတြနဲ႔ အသက္ၾကီးမွ ျဖစ္ေလ့ရွိတဲ့ ကင္ဆာေတြကို ဖယ္ထုတ္ႏိုင္ပါတယ္။ အလြယ္ဆံုးနည္းကေတာ့ အပ်ိေပမဲ့ ကိုယ္ဝန္တား ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးပါ၊ အမ်ားသံုး၊ ေစ်းခ်ိဳ၊ တေန႔ ၁ ျပား၊ တလ ၂၈ ျပားေသာက္ရတဲ့ေဆးကို ၃-၄ လ ဆက္ေသာက္ပါ။ ရာသီလဲမွန္မယ္၊ နာတာလဲ သက္သာမယ္။ ဆင္းတာလဲနည္းမယ္။ အဆင္ေျပရင္ OG ကိုျပပါ။ စိတ္ဖိအား မ်ားေနရင္ ေလွ်ာ့ခ်ပါ။

ရာႏွဳန္းျပည့္ေတာ့ မရဘူးမေျပာႏိုင္ေသးပါ။ ကိုယ္ဝန္ဆိုတာ မ်ိဳးဥထြက္တာနဲ႔သာဆိုင္တယ္။ ရာသီလာတာနဲ႔ မဆိုင္ဘူး။ မ်ိဳးဥက ရာသီ မလာခင္ကေလး ထြက္ထားရင္ ကိုယ္ဝန္ရခ်င္ ရႏိုင္တယ္။ တေန႔ကဘဲ မိန္းကေလး တေယာက္က ေမးေသးတယ္။ ရာသီရက္ထဲမွာ အကာကြယ္မပါဘဲ အတူေနမိလို႔ ဆီးစစ္ေတာ့ အေပါင္းျပေနသတဲ့။