အသက္ ၁၉ ႏွစ္အရြယ္ လူငယ္တစ္ဦးက “လိင္စိတ္ၾကြေဆးေတြကေတာ့ ၀ယ္ဖို႔မခက္ပါဘူး။ တခ်ိဳ႕ဆိုင္ေတြကေတာ့ သာမန္လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အေထာက္အကူျပဳ ပစၥည္းေတြ ေရာင္းေပမယ့္ တခ်ိဳ႕ ဆိုင္ေတြကေတာ့ တရားမ၀င္ လိင္စိတ္ၾကြေဆးေတြ ေရာင္းေနတာပဲ” ဟု ေျပာၾကားသည္။

သုက္ရည္ရဲ႕ ပံုမွန္အေရာင္ကို ျဖဴ-ဝါဝါနဲ႔ အလင္းေရာင္ ပိတ္မေနဘူးလို႔ ေျပာတယ္။ အျဖဴကေန အဝါဘက္ လဲတယ္လို႔လဲ ေျပာတယ္။ ႏို႔လို ပုလဲေရာင္လို႔ သတ္မွတ္တာလဲ ပံုမွန္ဘဲ။ သုက္မထြက္တာ ၾကာရင္ ခပ္ဝါဝါျဖစ္လာမယ္။ သုက္ပိုးမရွိ-နည္းေနသူဆိုရင္ ၾကည္ေနမယ္။ STDs လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါ တခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ နဲနဲေျပာင္းမယ္။ ဒါလဲ အျဖဴခဲလိုလို ျဖစ္တာပါ။

ကြ်န္ေတာ္ သုတ္လြတ္တိုင္း သုတ္ရည္ထဲမွာ အဝါေရာင္ အခဲအရွည္ေလးေတြ ပါလာတယ္။ သုတ္လြတ္တဲ့ အႀကိမ္ေရ မ်ားရင္ေတာ့ အနည္းငယ္သာ ပါေလ့ရွိတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ငါးနွစ္ကတည္းကျဖစ္ေနတာပါ။ နိုင္ငံျခားထြက္ဖို႔ ေဆးစစ္ေတာ့လည္း ဘာပိုးမွမရွိပါဘူး၊ ဖ်ားတာနာ မရွိပါဘူး။ ဆီးလည္းေကာင္းပါတယ္။ က်န္းမာေရးကလည္း ေကာင္းပါတယ္။ အသက္က ၂၇ နွစ္ပါ။ ဒီကစၥနဲ ့ပက္သက္လို႔ စိတ္အေနွာက္အရွက္ ျဖစ္ေနပါတယ္၊

မိုးကုတ္ၿမိဳ႕တြင္ AIDS ေရာဂါခံစားေနရသူ တစ္ဦး မိမိကိုယ္ကို မီး႐ႈိ႕သတ္ေသမႈ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ျဖစ္စဥ္မွာ (၆.၂.၂၀၁၅) ရက္ေန႔ (၂၃း၀၀) အခ်ိန္တြင္ မိုးကုတ္ၿမိဳ႕တြင္ လူတစ္ဦး မိမိကိုယ္ကို မီး႐ႈိ႕ေသဆံုးခဲ့ေၾကာင္း သတင္း ရရိွ၍ ၿမိဳ႕မ ရဲစခန္းမွဴး (မိုးကုတ္) ဒုရဲမွဴး သိန္း၀င္းႏွင့္ အဖြဲ႕သည္ သက္ေသမ်ားႏွင့္ အတူ သြားေရာက္ စစ္ေဆး ရာ ေသဆံုးသူ မွာ ဦး —– (၅၁)ႏွစ္၊ ေက်ာက္ေသြး လုပ္ငန္း (ဘ) ဦး —–ျဖစ္ၿပီ ခႏၶာကိုယ္ တစ္ခုလံုးတြင္ မီးေလာင္ဒဏ္ရာ မ်ားျဖင့္ ေသဆံုး ေနေၾကာင္း သိရွိရသည္။

အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ဒုတိယ အမ်ားဆံုး ျဖစ္တဲ့ Cervical cancer သားအိမ္ဝ ကင္ဆာ ဆိုတာ HPV (16, 18, 31, 33) စတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ အမ်ိဳးအစားေတြ ကူးစက္တာ ခံရျပီးေနာက္မွာ ျဖစ္လာတာလို႔ ယံုၾကည္ရတယ္။ တကမာၻလံုးမွာ ႏွစ္တိုင္း လူနာသစ္ ၅ သိန္းေတြ႔ေနရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေစာေစာစီစီးသိေအာင္ မျဖစ္မေနစစ္ေဆးေနသင့္တယ္။

အိပ္ခ်္အိုင္ဗီပိုးႏွင့္ ကာလသားေရာဂါပိုး ရွိမရွိကို စမတ္ဖုန္းအက္ပရီေကးရွင္းျဖင့္ ဆယ္ငါး မိနစ္အတြင္း စစ္ေဆးႏိုင္ ၿပီျဖစ္၍ လူအသက္ေပါင္း မ်ားစြာကိုကယ္ တင္ႏိုင္ေတာ့ မည္ျဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္၊ နယူးေယာ့ခ္ၿမိဳရွိ ကိုလံဘီယာ တကၠသိုလ္မွ သိပၸံပညာ ရွင္မ်ားက အခုိင္အမာေျပာ ၾကားသည္။

တကယ္လို႔ ေယာက္်ားရဲ႕သုက္ပိုးေတြက အေရအတြက္လဲနည္း၊ လႈတ္ရွားမႈလဲ ေႏွးတာမ်ိဳးက မ်ားေနရင္ အကူအညီ လိုတယ္။ ဒီလိုနည္းကို Intracytoplasmic sperm injection (ICSI) လို႔ ေခၚတယ္။ သန္စြမ္းတဲ့ တခုတည္းေသာ သုက္ပိုးကို မ်ိဳးဥဆီအေရာက္ ထိုးထည့္ေပးတယ္။ ရလာတဲ့ သေႏၶကို တခါ IVF procedure နည္းနဲ႔ သားအိမ္ထဲ ေျပာင္းထည့္ေပးမယ္။

အေပါင္း အသင္း အသိထဲတြင္ ထိုအလုပ္လုပ္ေနရင္း AIDS ျဖစ္သြားသူ၊ ဘဝပ်က္ သြားသူစသည္ျဖင့္ ရွိေနၾကသည့္အတြက္ ထိုအလုပ္ကို ေၾကာက္ေၾကာင္း၊ အရင္းအႏွီးရလွ်င္ ဆက္မလုပ္ေတာ့ဟု ဆိုေသာ္လည္း သူ႕အသိထဲတြင္ အလုပ္ျဖင့္ ခ်မ္းသာသြားသူ သိပ္မရွိခဲ့ဟု ေျပာသည္။

စစ္ကိုင္းတိုင္း ေဒသႀကီး အမ်ဳိးသမီးေရးရာ အဖြဲ႕မွ ႀကီးမွဴး၍ အမ်ဳိးသမီး အၾကမ္းဖက္မႈမွ ကာကြယ္ေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈ နယ္ခ်ဲ႕ျခင္း အႏၲရာယ္၊ HIV/AIDS ေရာဂါႏွင့္ တီဘီေရာဂါမ်ား အေၾကာင္း အသိပညာေပး ေဟာေျပာပြဲ အခမ္းအနားကို ဇန္နဝါရီ ၂၆ ရက္ နံနက္ ၉ နာရီခြဲက မံုရြာတကၠသိုလ္ အေဆာင္ (B) ၌ က်င္းပသည္။

ျမန္မာျပည္တြင္းက HIV/AIDS နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အစိုးရရဲ႕ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ အပိုင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ က်န္းမာေရး ၀န္ႀကီးဌာနကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းဖို႔ အၾကိမ္ၾကိမ္ႀကိဳးစားေပမယ့္ ဆက္သြယ္လို႔ မရခဲ႔ပါဘူး။ UNESCAP ရဲ႕ ၂၀၃၀ ခုႏွစ္မွာ AIDS ကင္းစင္ေရး အတြက္ ဒီသီတင္းပတ္အတြင္း ဘန္ေကာက္မွာ လုပ္တဲ့ အာရွပစိဖိတ္ ညီလာခံကို တက္ေရာက္ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေပါင္း ၃၀ က တက္ေရာက္လာသူေတြက ဒီေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ျပည့္မွီေရး အတြက္ အားသြန္ ခြန္စိုက္လုပ္ေဆာင္သြားဖို႔ ကတိက၀တ္ျပဳသြားၾကပါတယ္။

အာဟာရဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အတြက္ ေရရွည္အစီအစဥ္မ်ား ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ရန္နွင့္ မိခင္မွ ကေလးသုိ႔ ေရာဂါပိုးကူးစက္မႈ ကာကြယ္ တားဆီးေရး လုပ္ငန္းမ်ားကုိ ျပန္လည္သံုးသပ္ရန္ လုိအပ္ေၾကာင္း အိတ္ခ်္အိုင္ဗီ/ေအအုိင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ေနသူ အဖဲြ႕အစည္းအခ်ိဳ႕က အႀကံျပဳေျပာၾကားသည္။

ရည္းစားထားျခင္း၊ ခ်စ္သူရွာျခင္း၊ အိမ္ေထာက္ဖက္ေရြးျခင္း၊ မိသားစုဘ၀မ်ားကို ထူေထာင္ျခင္းမ်ားသည္စသည့္ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားသည္ လူသားတို႔၏ တာ၀န္၀တၱရားမ်ားပင္ျဖစ္သည္။ ယင္းသို႔ တာ၀န္ ၀တၱရားမ်ားကို ေရွာင္လြဲၿပီး ျပည့္တန္ဆာ အခန္းမ်ားသို႔ သြားေရာက္ အာသာေျဖ ျခင္း၊ အေပ်ာ္အပါးသေဘာမ်ိဳး၊ စိတ္ထြက္ေပါက္တစ္ခု ျဖစ္ဟု ဆိုကာ သြားလာေနမႈမ်ားသည္ မိမိ၏ အသက္အႏၱရာယ္ကို ရန္ရွာတတ္သည့္ HIV/AIDS ေရာဂါမ်ားကို ေငြေပးၿပီး ၀ယ္ယူေနျခင္းႏွင့္ တူေနေၾကာင့္ လူမႈအသိုင္း အ၀ိုင္းမ်ားက ေ၀ဖန္သည္။