ေယာက်္ားေလးရဲ႕ သုက္ရည္ထဲက သုက္ပိုးဟာ ခႏၶာကိုယ္အျပင္ဘက္မွာ အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာ ေနႏိုင္ပါသလဲ။ တကယ္လို႔ သုက္ပိုးဟာ ခႏြာကိုယ္ အျပင္ဘက္ေရာက္ျပီး အခ်ိန္ နည္းနည္းၾကာမွ မိန္းမ အဂၤါထဲကို လက္ကေနတဆင့္ အနည္းငယ္ ကပ္ပါသြားခဲ့ရင္ေရာ ကိုယ္ဝန္ ရႏိုင္ပါသလား။ – Sperm သုက္ပိုးက ဘယ္မွာေနတာလဲ သိရမယ္။ သူတို႔ေနစရာ အပၚမွာ မူတည္ျပီး ဘယ္ေလာက္ၾကာၾကာ ရွင္ႏိုင္သလဲ ကြာျခားတယ္။ – သုက္ရည္ကို အမ်ိဳသမီးရဲ႕ ဗဂ်ိဳင္းနားထဲမွာ ထုတ္လႊတ္ရင္ အၾကာဆံုး အသက္ရွင္ေနႏိုင္တယ္။ ဗဂ်ိဳင္းနား၊ သားအိမ္အဝနဲ႔ သားမအိမ္ထဲ၊ သားအိမ္ျပြန္ေနရာေတြမွာ ၃ ရက္ကေန ၅ ရက္အထိ ရွင္ေနၾကမယ္။ – ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ တလမွာ တရက္တည္းမွာသာ မ်ိဳးဥက ထြက္ေပမဲ့ မ်ိဳးဥမထြက္ခင္ သုက္ပိုးေတြက […]

လိင္ဆက္ဆံရာ အသံုးျပဳတဲ့ ေနရာမွန္သမွ်မွာ ေရာဂါရတယ္။ လိင္အဂၤါ၊ ပါးစပ္၊ စအို။ ေနာက္ၿပီး မေအကေန ကေလး။ မူးယစ္ေဆး ေသြးျပန္ေၾကာ ထိုးနည္းေတြကေနလဲ ကူးႏိုင္တယ္။ လိင္အဂၤါေတြမွာသာ မဟုတ္ဘဲ တျခားေနရာေတြမွာပါ ေရာဂါရတတ္တယ္။ အဲလိုျဖစ္တာေတြကပိုဆိုးတယ္။ Systemic STDs တကိုယ္လံုးကို ျပန္႔တဲ့အဆင့္လို႔ ေခၚတာေတြက HIV, Hepatitis B (ဘီ) ပိုး၊ Hepatitis C (စီ) ပိုးနဲ႔ Herpes လိင္လမ္းေရယံုေတြ ျဖစ္တယ္။

ကေလးမွာ AIDS မပါလာဘူး၊ မရွိဘူးဘဲ ထားဦး၊ (AIDS ရွိသူ အေမတစ္ေယာက္ကေမြးတဲ့ ကေလးမ်ားမွာ ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ ၄၀-၅၀ % ေလာကက္မွာ AIDS ပါလာႏိုင္တယ္) AIDS ျဖစ္ေနသူ မိဘေတြဟာ ငယ္ရြယ္သူေတြျဖစ္ၿပီး ငယ္ငယ္နဲ႔ပဲ ေသကုန္ၾကေတာ့ သူတို႔ကေလးေတြဟာ မိဘမဲ့ေတြ ျဖစ္လာၾကတယ္။ နယူးေယာက္ၿမိဳ႕မွာဆိုရင္ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာ AIDS ပိုးမရွိဘဲ က်န္းက်န္းမာမာ ရွိေနတဲ့ ကေလးေပါင္း ၇၅၀၀၀-၈၅၀၀၀ ဟာ သူတို႔ရဲ မိဘေတြ AIDS နဲ႔ ေသကုန္ၾကၿပီ ျဖစ္လို႔ မိဘမဲ့ ျဖစ္ၾကရမယ္။

ART ေဆးႏွင့္ ေဆးၿမီးတို တြဲဖက္သံုးစြဲမႈမ်ား လံုး၀မလုပ္သင့္ဟုလည္း တိုက္တြန္းသည္။ “ေဆးပညာအျမင္ကေန ၾကည့္ရင္ အႏၱရာယ္မ်ားတယ္။ မလိုအပ္တဲ့ အစိတ္အပိုင္းေတြကို သြားၿပီး ေဆးက အက်ဳိးသက္ေရာက္ေနရင္ လူနာအတြက္ မေကာင္းဘူး။ အခုထက္ထိ ကမၻာမွာ HIV လူနာေတြရဲ႕ အသက္ကို ဆြဲဆန္႔ႏိုင္တဲ့ ေဆးဆိုလို႔ ART ေဆးပဲရွိပါတယ္။ HIV ပိုးေပ်ာက္ႏိုင္တဲ့ တိုင္းရင္းေဆး၊ ေဆးၿမီးတို လံုး၀ မရွိပါဘူး” ဟုလည္း ေျပာသည္။

အမ်ဳိးသမီးေတြမွာ အျဖစ္ အမ်ားဆံုးေသာ ကင္ဆာေတြထဲက တစ္ခုကေတာ့ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ပါတယ္။ ရင္သားကင္ဆာကို ႀကိဳတင္ ကာကြယ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ရန္ ေဆာလ်င္စြာ သိရိွရန္ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ထိေရာက္တဲ့ ကုသမႈေတြဟာလည္း အလြန္အေရးႀကီး လွပါတယ္။ ရင္သား ကင္ဆာဟာဆိုရင္ ေဆာလ်င္စြာ သိရွိပါက ေပ်ာက္ ကင္းေအာင္ ကုသႏုိင္ ေသာ ကင္ဆာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ရင္သားကင္ဆာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အမ်ဳိးသမီးေတြ သိထားသင့္တာ ေလးေတြကို ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။

RV ျဖစ္ျဖစ္ AV ျဖစ္ျဖစ္ အမ်ိဳးသမီးဟာ ပက္လက္အေနအထားေနခ်ိန္မယ္ သုက္ရည္ကို ဗဂ်ိဳင္းနားအဝ ေနရာမွာသာ စြန္႔ထုတ္တယ္ ဆိုရင္ေတာင္မွ ေအာက္ဖက္ဆီကို ဆင္းဝင္ေစႏိုင္တယ္။ RV ျဖစ္ေနသူ ပက္လက္အေနအထားမွာ သုက္ရည္ကို ဗဂ်ိဳင္းနား အတြင္း နက္ဆံုးေနရာမွာ စြန္႔ထုတ္တယ္ဆိုရင္လဲ ဖိုနဲ႔မ ဆြဲအားသေဘာအရ အလြယ္တကူ ဝင္လာေစမယ္လို႔လဲ ယူဆတယ္။ AV မွာ သုက္ရည္ကို ဗဂ်ိဳင္းနား အတြင္းနက္ဆံုးေနရာမွာ စြန္႔ထုတ္တယ္ဆိုရင္ ဖိုနဲ႔မ ဆြဲအားသေဘာအျပင္ ကမာၻဆြဲအား သေဘာနဲ႔ (ဂဲၾသေမထရီ) သေဘာတရားေတြအရ ပိုလို႔ေတာင္ လြယ္စရာအေၾကာင္း ရွိမယ္လို႔ ယူဆႏိုင္တယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ HIV ေရာဂါကာကြယ္ေရးႏွင့္ တုိက္ ဖ်က္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ လိုအပ္ေသာ ရန္ပံုေငြကို ကမၻာလံုးဆုိင္ရာ ေငြေၾကးရန္ပံုေငြ အဖြဲ႕ (Global Fund ) က အဓိကပံ့ပိုးေပးလ်က္ရွိပါသည္။ ၂ဝ၁၃-၁ဝ၁၆ ခုႏွစ္တြင္ Global Fund New Funding Model ျဖင့္ HIV / AIDS ေရာဂါတားဆီး ကာကြယ္ေရး ႏွင့္ တုိက္ဖ်က္ေရး လုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ရန္အတြက္ အေမရိကန္ေဒၚလာသန္း ၁၆ဝ ခန္႔ ထိ တုိးျမႇင့္ေထာက္ပံ့ေပးရန္ Global Fund မွ သေဘာတူ ခြင့္ျပဳၿပီးျဖစ္ သည္။

ကမၻာ့ကုလသမဂၢ အေထြေထြအတြင္းေရးမႈခ်ဳပ္ ဘန္ကီမြန္းရဲ႕ ေျပာၾကားခ်က္အရ အခုလက္ရွိအခ်ိန္မွာ လူဦးေရ ၃၅ သန္းဟာ HIV ပိုးကူးစက္ခံရၿပီး အသက္ရွင္ေနရသလို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္အတြင္းမွာပဲ ပိုးကူးစက္ခံရသူ အသစ္၂.၁ သန္းရွိေနေၾကာင္း၊ ဒါေပမယ့္ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္က အေရအတြက္ျဖစ္တဲ့ ၃.၄ သန္းထက္ေတာ့ ေလ်ာ့က်သြားျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရပါတယ္။

”ကိုယ့္ႏိုင္ငံမွာပဲ ART ေဆး ဝါးကို ထုတ္လုပ္ႏိုင္ရင္သိပ္ေကာင္း ပါတယ္။ ခ်င္းျပည္နယ္မွာ ေနတဲ့သူ ေတြဆိုရင္ ကေလးကေန ART ေဆးဝါးကို အိႏၵိယအထိေတာင္ သြားထုတ္ရတာေတြ ရွိတယ္။ အစိုးရနဲ႔ ျပည္ တြင္းျပည္ပ အဖြဲ႕အစည္းေတြက ART ေဆးဝါးေတြကို ေထာက္ပံ့ေပး ေနတယ္ ဆိုေပမယ့္လည္း ၿမိဳ႕ႀကီး ေတြမွာပဲ ထုတ္ေပးတာဆိုေတာ့လက္ လွမ္းမမီတာေတြကလည္း ရွိေန ေသးတယ္” ဟု Myanmar Positive Women Network(MPWN) မွ ဘ႑ာေရးမႉးေဒၚေခ်ာစု လတ္က ေျပာသည္။

တစ္ကမၻာလုံးတြင္ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္က HIV ေရာဂါပိုးကူးစက္ခံထားရသည့္ ကေလးငယ္ေပါင္း ၅၈၀,၀၀၀ ရွိရာမွ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ ၂၄၀,၀၀၀ သုိ႔ ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ခဲ့သည္။ အာဖရိကတြင္မႈ HIV ေရာဂါပိုးကို တိုက္ဖ်က္ရန္အတြက္ ေငြေၾကးႏွင့္ က်န္းမာေရး၀န္ေဆာင္မႈမ်ားစြာ လိုအပ္ေနဆဲျဖစ္ၿပီး အျခားျပႆနာမ်ားစြာလည္း ရွိေၾကာင္း ဘက္ဆာက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

HIV ကူးစက္ခံထားရသူ (၃၀) ရာခိုင္ႏႈန္းမွ (၄၀) ရာခိုင္ႏႈန္းအၾကား တြင္ အသည္းအဆီဖံုးေလ့ရွိၿပီး ဗိုင္း ရပ္စ္သတ္ေဆး ေသာက္သံုးေနသူ (၂၀) ရာခိုင္ႏႈန္းမွ (၃၀) ရာခိုင္ ႏႈန္းတြင္၀မ္းဗိုက္အဆီမ်ားပါ ဖံုးလႊမ္းလာေလ့ရွိသည္။ ၀မ္းဗိုက္အဆီမ်ားသူမ်ားအတြင္ Tesamorelin အမည္ ရွိေဆးကို ေပးသြင္းလိုက္ပါက အဆီ မ်ားေလ်ာ့က်ေစႏိုင္သည္။

ေယာက္်ားျဖစ္ျဖစ္၊ မိန္းမျဖစ္ျဖစ္ လိင္ဆက္ဆက္မႈရွိသူေတြမွာသာ ပိုအျဖစ္မ်ားတယ္။ လိင္ဆက္ဆံရာကေန တခ်ိန္ခ်ိန္မွာ တေယာက္ေယာက္ ဆီကေန ပိုးကူးစက္လာတာ ခံရႏိုင္တယ္။ ဘာမွခံစားေနရတာ မဟုတ္ေပမဲ့ သူမ်ားကိုေတာ့ ကူးစက္ေစႏိုင္တယ္။ (ကြန္ဒြမ္) သံုးတာက အမ်ားၾကီး အခြင့္အလမ္း နည္းေစတယ္။ လံုးဝမကူးဘူးေတာ့ မေျပာႏိုင္ပါ။ HPV ပိုးေတြဟာ သားအိမ္အဝသာမက၊ ဗဂ်ိဳင္းနား (ေမြးလမ္းေၾကာင္း)၊ မိန္းမကိုယ္၊ ေယာက္်ား လိင္အဂၤါ၊ ေယာက္်ား-မိန္းမ စအိုနဲ႔ ခံတြင္း-ကင္ဆာေတြလဲ ျဖစ္ေစႏိုင္ေသးတယ္။