စမတ္ဖုန္းမွာ ပါတဲ့ App ဟာ အိပ္ခ်္အုိင္ဗြီကိုသာမက တျခား လိင္ဆက္ဆံရာက တဆင့္ ကူးစက္တတ္တဲ့ ေရာဂါေတြကိုလည္း စမ္းသပ္ေပးႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကုန္က်စရိတ္က ၃၄ ေဒၚလာပဲ ရွိမယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။

ဗိုင္းရပ္စ္ဟာ ေန႔စဥ္ေန႔တိုင္း လုပပ္ေနက်ျဖစ္တဲ့ လူမႈ ဆက္ဆံေရး ကိစၥမ်ားမွာ ထိေတြ႕ျခင္းေၾကာင့္ မကူးႏုိင္ပါ။ ဥပမာ အတူတူေနျခင္း၊ အတူတူစားျခင္း၊ အူတူ ကစားျခင္း၊ လက္ဆြဲ ႏႈတ္ဆက္ျခင္း၊ ဒါျပင္ အစားအစာ၊ ေရ၊ ပုိးေကာင္ မႊားေကာင္ (ဥပမာ ျခင္ေကာင္ ကုိက္ျခင္း) အိမ္သာ၊ အမ်ားသံုး ခြက္မ်ား၊ အမ်ားသံုး တယ္လီဖုန္း၊ အမ်ားသံုး ေရကူးကန္၊ ေခြ်းနဲ႔ မ်က္ရည္မ်ားမွ တဆင့္လည္း မကူးႏိုင္ပါ။

တခါသုံး ေဆးထိုးအပ္ေတြကို ၂၀၂၀ ခုႏွစ္အမီ သုံးစြဲသြားၾကဖုိ႔ WHO ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႕ႀကီးက ေဆာ္ၾသ ထားပါတယ္။ ေဆးထိုး အပ္ေတြကို တခါမက ျပန္လည္ အသုံးျပဳတဲ့ အတြက္ တႏွစ္မွာ လူ ၂ သန္းေက်ာ္ဟာ HIV နဲ႔ အသည္းေရာင္ ေရာဂါေတြအပါအ၀င္ ကူးစက္ေရာဂါေတြ ျဖစ္ပြားၾကတယ္လုိ႔ ဆိုပါတယ္။

မိန္းကေလး-အမ်ိဳးသမီးတိုင္းဟာ သီးသန္႔သေဘာေဆာင္တယ္။ သူ႔ သဘာဝနဲ႔သူ ရွိတယ္။ ရာသီ ရက္တိုမယ္၊ ရွည္မယ္၊ နည္းမယ္၊ မ်ားမယ္။ အပ်ိဳျဖစ္ျပီး ႏွစ္ေတြနဲနဲၾကာရင္ ကိုယ့္သဘာဝကိုယ္ သိမွတ္ထားႏိုင္ျပီ။ ငါ့ရာသီဟာ ဒီလိုဘဲလို႔။ အမ်ားဆံုးက တလ ဆိုတာ ၂၈ ရက္၊ တလလာရင္ ၃-၅ ရက္။ အဲလိုကေန ထူျခားတာျဖစ္လာရင္ေတာ့ သတိထားစရာေတြ ရွိလာမယ္။

မိုးကုတ္ၿမိဳ႕တြင္ AIDS ေရာဂါခံစားေနရသူ တစ္ဦး မိမိကိုယ္ကို မီး႐ႈိ႕သတ္ေသမႈ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ျဖစ္စဥ္မွာ (၆.၂.၂၀၁၅) ရက္ေန႔ (၂၃း၀၀) အခ်ိန္တြင္ မိုးကုတ္ၿမိဳ႕တြင္ လူတစ္ဦး မိမိကိုယ္ကို မီး႐ႈိ႕ေသဆံုးခဲ့ေၾကာင္း သတင္း ရရိွ၍ ၿမိဳ႕မ ရဲစခန္းမွဴး (မိုးကုတ္) ဒုရဲမွဴး သိန္း၀င္းႏွင့္ အဖြဲ႕သည္ သက္ေသမ်ားႏွင့္ အတူ သြားေရာက္ စစ္ေဆး ရာ ေသဆံုးသူ မွာ ဦး —– (၅၁)ႏွစ္၊ ေက်ာက္ေသြး လုပ္ငန္း (ဘ) ဦး —–ျဖစ္ၿပီ ခႏၶာကိုယ္ တစ္ခုလံုးတြင္ မီးေလာင္ဒဏ္ရာ မ်ားျဖင့္ ေသဆံုး ေနေၾကာင္း သိရွိရသည္။

အိပ္ခ်္အိုင္ဗီပိုးႏွင့္ ကာလသားေရာဂါပိုး ရွိမရွိကို စမတ္ဖုန္းအက္ပရီေကးရွင္းျဖင့္ ဆယ္ငါး မိနစ္အတြင္း စစ္ေဆးႏိုင္ ၿပီျဖစ္၍ လူအသက္ေပါင္း မ်ားစြာကိုကယ္ တင္ႏိုင္ေတာ့ မည္ျဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္၊ နယူးေယာ့ခ္ၿမိဳရွိ ကိုလံဘီယာ တကၠသိုလ္မွ သိပၸံပညာ ရွင္မ်ားက အခုိင္အမာေျပာ ၾကားသည္။

HIV ပိုးျဖင့္ အသက္ရွင္ေနထိုင္သူမ်ားအတြက္ လုပ္ေဆာင္မည့္ က်န္းမာေရးဝန္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ကာယကံရွင္မ်ားကိုယ္တိုင္ ပါဝင္မႈက အလြန္အေရးႀကီးေၾကာင္း ယင္းစစ္တမ္းအရ ေတြ႕ရွိခဲ့ရေၾကာင္း သိရသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ HIV ပိုး ကူးစက္ခံထားရသူ ေပါင္း ၂ သိန္းနီးပါးရွိၿပီး ARV ေဆးဝါး ေသာက္သံုးေနသူ ၁ သိန္း ၂ ေသာင္းေက်ာ္ရွိေၾကာင္း က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာန၏ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ကိန္းဂဏန္းမ်ား အရ သိရသည္။

HIV ကူးစက္ခံရသူေပါင္း ၁၈၅,၀၀၀ ဦးအတြင္းမွ ၁၂၅,၀၄၃ ဦးသည္ ART ကုထံုးရရိွရန္ လိုအပ္ေနၿပီး ၎တို႔ အနက္မွ ၅၄ ရာခိုင္ႏႈန္းသာ ARV ေဆး၀ါးေထာက္ပံ့မႈ ရရိွေနသည္ဟုလည္း ထိုစစ္တမ္း၌ ေဖာ္ ျပထားသည္။

‘‘ကူးစက္ခံရတဲ့ အေၾကာင္း အရင္းကုိ ေျဖရွင္းႏုိင္ရင္ ကူးစက္ခံရႏႈန္းက က်ဆင္းသြားမယ္။ ပတ္၀န္းက်င္က ခဲြျခားဆက္ဆံေတာ့ အပြင့္ကေန အပုန္းျဖစ္ကုန္ေရာ။ က်န္းမာေရးအသိမရေတာ့ ကူးစက္ခံရႏႈန္းက တက္လာေရာ။ သူတို႔ကုိ ၾကည္ျဖဴစာနာရင္ ဒါေတြကို ပညာေပးႏုိင္ဖို႔လိုတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြးပညာေပးေတြ လုပ္ေပးဖုိ႔လိုတယ္’’ ဟု အႏွစ္ (၂၀) ေက်ာ္ၾကာ က်န္းမာေရးပညာေပး လုပ္ကုိင္ခဲ့သည့္ စာေရးဆရာ ေဒါက္တာ ထြန္း၀င္းက ဆုိသည္။

စစ္ေဘးဒုကၡသည္ စခန္းမွာလဲ ေရာဂါျဖစ္ေနသူ၊ ကူးစက္ခံရသူေတြ ရွိေနတာပဲ။ ဒါကို ART ေဆးရဖို႔ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ က်န္းမာေရးဌာနက သူနာျပဳဆရာမေတြလဲ ဒုကၡသည္စခန္း လိုက္ေနရတာပဲ။ သူတို႔ကိုယ္တိုင္လဲ ရြာေတြ ပ်က္ေတာ့ ေနစရာမရွိေတာ့ ဒုကၡသည္ျဖစ္ေနရတာပဲ” ဟု ေဒါက္တာထက္ေအာင္ (မိုးေမာက္ ၿမိဳ႕နယ္ က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနမွဴး) က မခ်ိစကားဆိုသည္။

လ်ဳိ႕ဝွက္ေသြး စစ္ေပးျခင္း ဆိုသည္မွာ ေသြးစစ္ၿပီးထြက္ ရွိလာေသာ အေျဖကို လွ်ဳိ႕ဝွက္ေပးထားျခင္း ျဖစ္ၿပီး UNAIDS ၏ ၂၀၁၃ စစ္တမ္းမ်ား အရ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ HIV/AIDS ကူးစက္မႈႏႈန္းသည္ သာမန္ျပည္သူမ်ားၾကား အသက္ ၁၅ မွ ၄၉ ႏွစ္ၾကားတြင္ ၀ ဒသမ ၄၇ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ အဓိက ဦးတည္အုပ္စု သံုးခုျဖစ္သည့္ မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲသူမ်ားတြင္ ၁၈ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ လိင္တူခ်စ္သူမ်ားတြင္ ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ လိင္လုပ္သားမ်ားတြင္ ရွစ္ရာခိုင္ႏႈန္း အထိကူးစက္မႈရွိေနေသာ္လည္း လာေရာက္ စစ္ေဆးမႈ နည္းပါးေနျခင္းျဖစ္သည္။

HIV/AIDS ေရာဂါ တုိက္ဖ်က္ရာမွာ လူတုိင္း ေသြးစစ္ေဆးလာႏုိင္မႈဟာ အဓိက အခ်က္အေနနဲ႔ ရွိေနၿပီး ဒီလုိေသြးစစ္ႏုိင္ဖုိ႔ အတြက္ HIV/AIDS တုိက္ဖ်က္ေရး အဖြဲ႕ေတြ အေနနဲ႔ ဦးစားေပး လႈံ႕ေဆာ္ သြားမယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။