HIV ပိုးရွိေနသူတဲ႔ လိင္ဆက္ဆံရာမွာ ဗဂ်ိဳင္းနားလမ္း၊ ပါးစပ္၊ စအိုလမ္းေတြကေန ဝင္လာႏိုင္တယ္။ အပ္၊ ဓါးစတာေတြ မွ်သံုးရာကေနလည္း ကူးတယ္။ အလွအပကြင္းတပ္တာ၊ တက္တူး ထိုးတာေတြကေနလည္း ကူးစက္ႏိုင္တယ္။ ပိုးရွိေနတဲ့ မိခင္ေလာင္းကေနလည္း သူ႔ကေလးကို ေမြးေနစဥ္နဲ႔ ႏို႔တိုက္ေနစဥ္ ကာလမွာ ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။

H Mole စပ်စ္သီးကိုယ္ဝန္၊ Ultrasound မွာ ကေလးမဟုတ္ဘဲ (တစ္ရွဴး) ေတြသာ ေတြ႔ရမယ္။ ရာသီ ထိန္မယ္။ ၁၂ ပါတ္ေက်ာ္ရင္ ဗိုက္စမ္းေတာ့ သားအိမ္အျမင့္က ရာသီထိန္တာထက္ ျမင့္ေနမယ္။ တခ်ိန္မွာ ကင္ဆာ ကို သံသယရွိရမယ္။ D and C သားအိမ္ျခစ္မယ္။ ေနာက္တလေနရင္ တခါ ထပ္ျခစ္မယ္။ ေသြး Blood B-hCG levels ကို စစ္မယ္။

ညစ္ပတ္ေသာ ေရမ်ားႏွင့္ ညံ့ ဖ်င္းေသာ ေရဆိုးထုတ္စနစ္တို႔မွ ပ်ံ႕ႏွံ႔ ေသာ ေရာဂါမ်ားမွာ ကမၻာတစ္၀န္း အမ်ဳိးသမီးမ်ား ေသဆုံးရျခင္း ပဥၥမေျမာက္ လုိက္ေသာ အေၾကာင္းရင္းျဖစ္ၿပီး AIDS၊ ဆီးခ်ဳိေရာဂါ (သို႔မဟုတ္) ရင္သား ကင္ဆာေရာဂါတို႔ထက္ ပိုမိုေသဆုံးမႈျဖစ္ေစ သည္ဟု သုေတသီမ်ားက ေျပာသည္။

ေရလုပ္ငန္း၊ လိင္လုပ္ငန္း၊ အိမ္ေဖာ္လုပ္ငန္းႏွင့္ ေတာင္းရမ္းခုိင္းေစခံရမႈတုိ႔တြင္ လူကုန္ကူးခံရမႈထက္ ဇနီးေလာင္း(သုိ႔) ဇနီး အျဖစ္ႏွင့္ လူကုန္ကူးခံရမႈက ပုိၿပီး ႐ုပ္/စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္ခံရမႈ ပုိမ်ားေၾကာင္း ေတြ႔ရိွရသည္။

ေယာက္်ားျဖစ္ျဖစ္၊ မိန္းမျဖစ္ျဖစ္ လိင္ဆက္ဆက္မႈရွိသူေတြမွာသာ ပိုအျဖစ္မ်ားတယ္။ လိင္ဆက္ဆံရာကေန တခ်ိန္ခ်ိန္မွာ တေယာက္ေယာက္ဆီကေန ပိုးကူးစက္လာတာ ခံရႏိုင္တယ္။ ဘာမွခံစားေနရတာ မဟုတ္ေပမဲ့ သူမ်ားကိုေတာ့ ကူးစက္ေစႏိုင္တယ္။ (ကြန္ဒြမ္) သံုးတာက အမ်ားၾကီး အခြင့္အလမ္း နည္းေစတယ္။ လံုးဝ မကူးဘူးေတာ့ မေျပာႏိုင္ပါ။

သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာသည္ လူေသမႈ အမ်ားဆံုး အမ်ဳိးသမီး ကင္ဆာေရာဂါမ်ားတြင္ နံပါတ္ ေလး ေနရာတြင္ရွိၿပီး တစ္ႏွစ္လွ်င္ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ ေဝဒနာ ခံစားရသူ ၇ဝဝဝ နီးပါး ေတြ႕ရွိေၾကာင္း၊ သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာသည္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားတြင္ ဒုတိယ အမ်ားဆံုး ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ၿပီး ရင္သား ကင္ဆာသည္ အျဖစ္အမ်ားဆံုး ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ေၾကာင္း က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနမွ သိရသည္။

မိန္းကေလး-အမ်ိဳးသမီးတိုင္းဟာ သီးသန္႔သေဘာေဆာင္တယ္။ သူ႔ သဘာဝနဲ႔သူ ရွိတယ္။ ရာသီ ရက္တိုမယ္၊ ရွည္မယ္၊ နည္းမယ္၊ မ်ားမယ္။ အပ်ိဳျဖစ္ျပီး ႏွစ္ေတြနဲနဲၾကာရင္ ကိုယ့္သဘာဝကိုယ္ သိမွတ္ထားႏိုင္ျပီ။ ငါ့ရာသီဟာ ဒီလိုဘဲလို႔။ အမ်ားဆံုးက တလ ဆိုတာ ၂၈ ရက္၊ တလလာရင္ ၃-၅ ရက္။ အဲလိုကေန ထူျခားတာျဖစ္လာရင္ေတာ့ သတိထားစရာေတြ ရွိလာမယ္။

မိန္းကေလးေတြ၊ အမ်ိဳးသမီးေတြ ရာသီ မမွန္တတ္တာ အေတာ္မ်ားမ်ား ျဖစ္ၾကရတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ စိုးရိမ္စရာမလို၊ ေဆးကုစရာ မလိုတတ္ပါ။ အသက္ငယ္တံုး၊ အပ်ိဳေဘာ္ဝင္စနဲ႔ ေသြးဆံုးခါနီးရင္ မမွန္ဘူး။ အခုလို ၂၂ ႏွစ္ အရြယ္ ကေတာ့ မွန္သင့္တဲ့ အရြယ္လို႔ ေျပာႏိုင္တယ္။ ဒါလဲဘဲ သိပ္မစိုးရိမ္ပါနဲ႔။

ေမးတဲ့သူက အပ်ိဳ၊ အသက္လဲ ၂၇ ႏွစ္သာရွိေသးလို႔ ကိုယ္ဝန္နဲ႔ဆိုင္တာ၊ လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါေတြနဲ႔ အသက္ၾကီးမွ ျဖစ္ေလ့ရွိတဲ့ ကင္ဆာေတြကို ဖယ္ထုတ္ႏိုင္ပါတယ္။ အလြယ္ဆံုးနည္းကေတာ့ အပ်ိေပမဲ့ ကိုယ္ဝန္တား ေဟာ္မုန္း ၂ မ်ိဳးပါ၊ အမ်ားသံုး၊ ေစ်းခ်ိဳ၊ တေန႔ ၁ ျပား၊ တလ ၂၈ ျပားေသာက္ရတဲ့ေဆးကို ၃-၄ လ ဆက္ေသာက္ပါ။ ရာသီလဲမွန္မယ္၊ နာတာလဲ သက္သာမယ္။ ဆင္းတာလဲနည္းမယ္။ အဆင္ေျပရင္ OG ကိုျပပါ။ စိတ္ဖိအား မ်ားေနရင္ ေလွ်ာ့ခ်ပါ။

ရာႏွဳန္းျပည့္ေတာ့ မရဘူးမေျပာႏိုင္ေသးပါ။ ကိုယ္ဝန္ဆိုတာ မ်ိဳးဥထြက္တာနဲ႔သာဆိုင္တယ္။ ရာသီလာတာနဲ႔ မဆိုင္ဘူး။ မ်ိဳးဥက ရာသီ မလာခင္ကေလး ထြက္ထားရင္ ကိုယ္ဝန္ရခ်င္ ရႏိုင္တယ္။ တေန႔ကဘဲ မိန္းကေလး တေယာက္က ေမးေသးတယ္။ ရာသီရက္ထဲမွာ အကာကြယ္မပါဘဲ အတူေနမိလို႔ ဆီးစစ္ေတာ့ အေပါင္းျပေနသတဲ့။

အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ဒုတိယ အမ်ားဆံုး ျဖစ္တဲ့ Cervical cancer သားအိမ္ဝ ကင္ဆာ ဆိုတာ HPV (16, 18, 31, 33) စတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ အမ်ိဳးအစားေတြ ကူးစက္တာ ခံရျပီးေနာက္မွာ ျဖစ္လာတာလို႔ ယံုၾကည္ရတယ္။ တကမာၻလံုးမွာ ႏွစ္တိုင္း လူနာသစ္ ၅ သိန္းေတြ႔ေနရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေစာေစာစီစီးသိေအာင္ မျဖစ္မေနစစ္ေဆးေနသင့္တယ္။

ျမန္မာျပည္တြင္းက HIV/AIDS နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အစိုးရရဲ႕ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ အပိုင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ က်န္းမာေရး ၀န္ႀကီးဌာနကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းဖို႔ အၾကိမ္ၾကိမ္ႀကိဳးစားေပမယ့္ ဆက္သြယ္လို႔ မရခဲ႔ပါဘူး။ UNESCAP ရဲ႕ ၂၀၃၀ ခုႏွစ္မွာ AIDS ကင္းစင္ေရး အတြက္ ဒီသီတင္းပတ္အတြင္း ဘန္ေကာက္မွာ လုပ္တဲ့ အာရွပစိဖိတ္ ညီလာခံကို တက္ေရာက္ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေပါင္း ၃၀ က တက္ေရာက္လာသူေတြက ဒီေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ျပည့္မွီေရး အတြက္ အားသြန္ ခြန္စိုက္လုပ္ေဆာင္သြားဖို႔ ကတိက၀တ္ျပဳသြားၾကပါတယ္။