ေလးငါးေထာင္ေလာက္ ျမတ္ပါတယ္။ အိမ္စရိတ္ေလးေတာ့ ရျပီ။ (ART) ေဆးေတာ့ ၀ယ္မေသာက္နိုင္ပါ။ ဒါေၾကာင့္ နိုင္ငံေတာ္ သမၼတၾကီးကို ျပည့္တန္ဆာတို႔၏ ပံုရိပ္ဟာ ဘယ္ေလာက္ဆိုး၀ါးေနသလဲကို သိရိွႏိုင္ေအာင္ ရင္ဖြင့္ေရးသားျခင္းသာ ျဖစ္ျပီး ေတာင္းဆိုမႈေတြ အမ်ားၾကီးခံေနရေသာ ႏိုင္ငံေတာ္ သမၼတၾကီး အေနႏွင့္ စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ မျဖစ္ေစခ်င္ပါရွင္။

စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီး ကေလးၿမဳိ႕ရွိ HIV ေရာဂါပိုး ရွိသူမ်ားသည္ NGO အဖြဲ႔အစည္းမ်ား အကူအညီျဖင့္ အိႏၵိယႏိုင္ငံဘက္သို႔ ART ေဆး သြားေရာက္ ေတာင္းခံရာတြင္ နယ္စပ္ရွိ အိႏၵိယ နယ္ျခားေစာင့္ တပ္မ်ားမွ တားျမစ္မႈမ်ား ရွိေၾကာင္း ယင္းေရာဂါရွင္မ်ားႏွင့္ ေဒသခံ NGO အဖြဲ႔အစည္းမ်ားထံမွ သိရသည္။

ေလာေလာဆယ္ေတာ့ မြန္ျပည္နယ္နဲ႔ ကရင္ျပည္နယ္ရွိ အစိုးရ ျပည္သူ႔ေဆးရံုေတြမွာ ART ေပးေနပါတယ္။ ကာလသားေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရး ဌာနလို႔ ေခၚပါတယ္။ ဖုန္းနံပါတ္ေတာ့ မရႏိုင္ေသးပါဘူး ခင္ဗ်ာ။ တျခား NGO ေတြကို စံုစမ္းျပီး ထပ္ေျပာေပးပါ႔မယ္။ မဲေဆာက္မွာေတာ့ IOM အဖြဲ႔ရွိပါတယ္။ အရင္က သံျဖဴဇရပ္နဲ႔ မုဒဳုံမွာလည္း IOM ရွိပါတယ္။ အခုေတာ့ ရွိေသးလား မေသခ်ာပါဘူး။

HIV ေရာဂါ ရလာရင္ CD4 အေရအတြက္ က်ဆင္းတယ္။ ART ေဆးေပးျပီးေနာက္ နလံထမွာ တခါ ျပန္တက္လာတယ္။ CD4 နဲ႔ VL ဆက္စပ္ေနတာ ရွိသလို တခါတေလ အဲလို မဟုတ္တာလဲ ေတြ႔ေနရတယ္။ ၁ဝ% ေလာက္မွာ VL က်ေနေပမဲ့ CD4 မတက္ဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ CD4 တံု႔ျပန္မႈ မရွိတာနဲ႔ ေဆးကုတာ မထိေရာက္ဘူးလို႔ မေျပာႏိုင္ပါ။ Viral load (VL) ဟာလဲ CD4 ေလာက္ေတာ့ မတိက်ပါ။

အာဆီယံေဒသတြင္း ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ HIV ပိုး ကူးစက္မႈႏႈန္း ျမင့္မားေသာ ျမန္မာ အပါအဝင္ ေဒသတြင္း ႏိုင္ငံအခ်ိဳ႕ကို HIV/AIDS ကူးစက္ႏႈန္း ေလွ်ာ့ခ်ေရးႏွင့္ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ ပေပ်ာက္ေရးအတြက္ ဧၿပီ ၄ ရက္ေန႔ (၁၁) ႀကိမ္ေျမာက္ အာဆီယံ လူမႈေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈ အသိုက္အဝန္းေကာင္စီ (ASCC) ဝန္ႀကီးအဆင့္ အစည္းအေဝးတြင္ စင္ကာပူႏွင့္ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံတို႔၏ ASCC ဝန္ႀကီးမ်ားက တိုက္တြန္း ေျပာၾကားသည္။

က်န္းမာေရး ၀န္ႀကီးဌာနက တီဘီႏွင့္ ခုခံအား က်ဆင္းမႈကူးစက္ေရာဂါ (TB-HIV) ပူးတြဲ ေဆာင္ရြက္ေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္က ၿမိဳ႕နယ္ ၂၈ ၿမိဳ႕ နယ္တြင္သာ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ခဲ့ ေသာ္လည္း သံုးႏွစ္အတြင္း ေအအာရ္တီ တိုးခ်ဲ႕မည့္ စီမံကိန္းႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ ေဆာင္ရြက္ သြားမည္ဟု ျပည္ေထာင္စု ၀န္ႀကီး ေဒါက္တာေဖသက္ခင္က မတ္လ ၂၄ ရက္ေန႔တြင္ ေျပာသည္။

သူမေမြးၿပီးၿပီးခ်င္းမွာ AZT, 3TC နဲ ့ nervirapine “နက္ဗရာပိုင္း ” ေဆးေတြကို ဆရာ၀န္ေတြက တုိက္ေႂကြးခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပံုမွန္အားျဖင့္ ဒီေဆးေတြဟာ လူႀကီးေတြကိုသာ တုိက္ေႂကြးတာ ျဖစ္ေပမယ့္ HIV ေရာဂါပိုး ကင္းစင္သြားတဲ့ ဒီကေလးငယ္ဟာ ဒီလို ေဆးေတြကို ဆက္ေသာက္ရဦးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေမြးကတည္းက HIV ေရာဂါပိုးပါလာတဲ့ ကေလးငယ္ ေနာက္ထပ္ (၅၀) ဦးကိုလည္း သူတုိ႔ ေမြးဖြားၿပီးၿပီးခ်င္း (၄၈) နာရီအတြင္း အခု ကေလးငယ္လုိပဲ ေဆး၀ါးေတြ စမ္းသပ္တုိက္ေကၽြးၿပီး ကုသဖို႔ စီစဥ္ေနတယ္လုိ႔ ဒီဆရာ၀န္အဖြဲ႔က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

နယ္စည္းမျခား ဆရာ၀န္မ်ားအဖဲြ႔ (MSF) ရဲ႕ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းမ်ားကို ေခတၱ ရပ္နားထားေပမဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ အတြင္းက (HIV/AIDS) လူနာ (၇၀၀) ေက်ာ္ အတြက္ က်န္းမာေရး ၀န္ႀကီးဌာနက ဆက္လက္ တာ၀န္ယူကာ (ART) ေဆး၀ါးေထာက္ပံ့မႈေတြကို ဆက္လက္ ေထာက္ပံ့ေပးသြားမယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ျမန္မာ တစ္ႏိုင္ငံလုံးတြင္ ART ေဆးေသာက္သုံး ကုသသူ ဦးေရသည္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ျဖစ္ပြားသူ တစ္သိန္းႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္ ၏ ၄၃ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ ျဖစ္ပြားသူ တစ္သိန္းႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္၏ ၄၈ ဒသမ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ျဖစ္ပြားသူ တစ္သိန္းႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္၏ ၆၁ ဒသမ ၃ ရာခိုင္ႏႈန္းတို႔ ရွိေၾကာင္း အဆိုပါ အဖြဲ႕ စာရင္းမ်ားအရ သိရသည္။

အနီးကပ္ျပဳစုသူ အတြက္ HIV ကာကြယ္ေဆး မရွိပါ။ လူနာဆီက ေသြး၊ ျပည္၊ အနာ စတာေတြနဲ႔ မထိမိေအာင္ သတိျပဳရပါမယ္။ လူနာရဲ႕ ေသြး၊ျပည္၊ သားငံရည္ေတြကေန HIV ပိုးကူးႏိုင္ပါတယ္။ လူနာရဲ႕ တံေတြး၊ ေခြ်း၊ ဆီး၊ မ်က္ရည္ စတာေတြက HIV မကူးစက္ႏိုင္ ပါဘူး။ လူနာကို ကိုင္တြယ္ျပီးတိုင္း ဆပ္ျပာနဲ႔ လက္ေဆးတဲ့ အက်င့္လုပ္ပါ။

ျပည္တြင္းရွိ HIV ေရာဂါပိုး ကူးစက္ခံရသူမ်ားထဲမွ လူဦးေရ (၄) ေသာင္းခန္႔သာ HIV ပိုးထိန္းေဆး ART ေဆးကို ရရွိေနေသးတယ္လုိ႔ အမ်ဳိးသား ခုခံအားက်ဆင္းမႈ တိုက္ဖ်က္ေရးစီမံခ်က္ရဲ႕ စစ္တမ္းမ်ားအရ သိရပါတယ္။ လက္ရွိ ျပည္တြင္းရဲ႕ ခန္႔မွန္းေျခ လူဦးေရ (ႏွစ္သိန္းေလးေသာင္း) ခန္႔ဟာ HIV ပိုး ကူးစက္မႈ ခံစားေနရတာျဖစ္ၿပီး မူးယစ္ေဆးထိုးသူမ်ားနဲ႔ လိင္တူဆက္ဆံသူမ်ားမွာ ေရာဂါပိုး ကူးဆက္မႈ ပိုမိုမ်ားျပားေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ အားနည္းေသာ နယ္စပ္ေဒသမ်ား အတြက္ အာရွဖြံ႕ၿဖဳိးေရးဘဏ္ (ADB) ၏ အကူအညီျဖင့္ ထိုင္းႏိုင္ငံႏွင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ နယ္စပ္ၿမဳိ႕ ငါးၿမိဳ႕တြင္ HIV/AIDS ကာကြယ္ေရးႏွင့္ ကုသေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို လာမည့္ ေဖေဖာ္ဝါရီလတြင္ စတင္ေဆာင္ ႐ြက္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း National AIDS Program ၏ စီမံခ်က္ မန္ေနဂ်ာ ေဒါက္တာျမင့္ေရႊက The Voice သို႔ ေျပာၾကားသည္။