အရင္က လူေတြမွာ ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ လူကီးမီးယား ျဖစ္တယ္ဆိုတာ အတိအလင္း မေျပာႏုိင္ခဲ့ၾကဘူး။ Robert Gallo ေၾကာင့္သာ အေသအခ်ာ သိရေတာ့တာ။ ၁၉၈၁-၈၂ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ AIDS ေရာဂါရဲ႕ အသြင္သ႑န္ဟာ ပိုျပီး ပီျပင္လာျပီ ျဖစ္တယ္။ AIDS ေရာဂါပိုးဟာ ဗိုင္းရပ္စ္ပဲ ျဖစ္မယ္၊ ဗိုင္းရပ္စ္ဆိုရင္လည္း ျဖစ္ေလာက္တာက Robert Gallo ေတြ႕ထားတဲ့ reto-virus အမ်ိဳးအစားပဲလို႔ ယူဆျပီး ၁၉၈၃ ခုနွစ္မွာေတာ့ Dr. Robert Gallo ရဲ႕ N.I.C ဌာနက သုေတသန လုပ္ျပီး ေစ့ေစ့ေပါက္ေပါက္ ရွာေဖြစမ္းသပ္ၾက ေတာ့တာပဲ။

လက္ရိွမွာ ေဝဒနာရွင္ အေရအတြက္ ေလ်ာ့က်လာျပီး လူနာအသစ္ ေရာဂါ ရိွေနတဲ့ သူေတြရဲ႕ နႈန္းလည္း က်လာတယ္လို႔ သူက ေျပာပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ ေသြးလႉရွင္ေတြ၊ လိင္တူ ဆက္ဆံသူေတြ၊ တီဗီ ေဝဒနာရွင္ေတြ၊ ျပည့္တန္ဆာေတြနဲ႔ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ေတြဘဲ ျဖစ္တယ္လို႔ သူက ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အခုအေနအထားမွာ စိုးရိမ္စရာ မဟုတ္ေပမယ့္ သတိေတာ့ ထားရမယ္လို႔ သူက ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ အစိုးရႏွင့္ HIV/AIDS ကုသေရး၊ ကာကြယ္ေရး စီမံခ်က္မ်ား ေဆာင္႐ြက္ေနေသာ ျပည္တြင္း ျပည္ပ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ၾကားေပါင္း ကူးေပးရန္ ျပည္နယ္သုံးခုကို ေက်း႐ြာေပါင္း ၇၃၉ ခုတြင္ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ဆယ္သန္း သုံးစြဲကူညီေပးမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း အာရွ ဖြံ႕ၿဖဳိးေရးဘဏ္ (ADB) က ဒီဇင္ဘာလ ၂၃ ရက္ေန႔တြင္ ထုတ္ျပန္သည္။

အဓိကေတာ့ က်မတုိ႔ ႏိုင္ငံမွာ HIV/AIDS အျပင္ အျခားေသာ က်န္းမာေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ျပႆနာေတြလည္း အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ေနာက္ တခ်က္ကေတာ့ ဒီလုိျပႆနာေတြ ေျဖရွင္းဖို႔ဆုိရင္ အားလံုးမွာ တာဝန္ရွိတယ္လို႔ ျမင္တယ္။ အားလံုးဆုိတာ အစိုးရပိုင္းမွာလည္း တာဝန္ရွိတယ္။ ျပည္သူ တဦးတေယာက္ခ်င္းကလည္း တာဝန္ရွိတယ္လို႔ျမင္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ တဦးတေယာက္ခ်င္းကလည္း ကိုယ့္ရဲ ႔ ရပိုင္ခြင့္ေတြ၊ ကိုယ့္ရဲ ႔ အခြင့္အလမ္းေတြသိမွ ကိုယ္ဘာေတြ လုိအပ္ခ်က္ ရွိေနတာလဲ။ အစိုးရပိုင္းက ဘာလုပ္ေပးႏိုင္မလဲ။

ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ အျခားေသာ ေရာဂါမ်ားအတြက္ နိုင္ငံ တကာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ လႉဒါန္း မႈမ်ားရွိေနေသာ္လည္း အသည္း ေရာင္စီပိုး ေရာဂါ အတြက္ သုံးစြဲရေသာ ေဆးဝါးမ်ားမွာမူ နိုင္ငံတကာ လႉဒါန္းမႈမ်ား မရွိေသးသည့္ အတြက္ မိမိတို႔အဖြဲ႕မွ တတ္နိုင္ သည့္ဝန္ျဖင့္ စတင္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း HIV ႏွင့္ အတူေနထိုင္ သူမ်ားကြန္ရက္ ဥကၠ႒ ဦးမ်ိဳးသန္႔ေအာင္က ရန္ကုန္တိုင္းမ္ေန႔စဥ္ သတင္းစာသို႔ ေျပာသည္။

ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါက HIV ဆိုတဲ႔ virus ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တာပါ။ ကာသလားေရာဂါက ျဖစ္ေစတဲ့ ပိုးေပါင္းစံု ရိွပါတယ္၊ ဘက္တီးရီးယားပိုး၊ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး၊ မႈိပိုး၊ ကပ္ပါးပိုး စသျဖင့္ အမ်ိဳးစံုပါတယ္။ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါကို ေပ်ာက္ေအာင္ ကုလို႔ မရေသးပါဘူး။ ကာလသားေရာဂါေတြ မွာေတာ့ တစ္ခ်ိဳ႕ကို အျမစ္ျပတ္ေအာင္ ကုလို႔ရျပီး တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ ကုရာနတၱိပါ။

တကယ္လည္း ေနာက္ေတာ့ ျပင္သစ္ကို သြားျဖစ္တယ္။ လူေတြကေတာ့ ေရာ့(က)ဟတ္(ဒ)ဆင္ဟာ AIDS ျဖစ္ေနျပီလို႔ စြပ္စဲကုန္ၾကျပီ။ သူ႕ရဲ႕ (ေအးဂ်င့္) ကိုယ္စားလွယ္ေတြကေတာ့ ျငင္းေနၾကဆဲပဲ။ ပဲရစ္ေရာက္ျပီး အေျခအေနကပိုျပီး ဆိုးပံုရတယ္။ သူ႕မွာ AIDS ျဖစ္ေနျပီ ဆိုတာကိုလည္း ဖံုးလို႔ မရတဲ့အေျခအေနကို ဆိုက္သြားျပီ။ “Rock Hudson, AIDSျဖစ္ေနျပီ” ဆိုတဲ့သတင္းက အေမရိက စာနယ္ဇင္းေလာက၊ တစ္ကမၻာလံုးရွိ အလားတူ ေလာကနဲ႔ လူပရိသတ္ အားလံုးကို ေခ်ာက္ခ်ား အံ့ၾသေစခဲ့တယ္။

Crp ဆိုတာက C-reactive Protein ပါ။ ဒါေတြ အကုန္လံုးက လူတစ္ေယာက္ ေသြးစစ္တိုင္း ပံုမွန္ စစ္ေဆးတာေတြပါ။ HIV နဲ႔ တိုက္ရိုက္ မသက္ဆိုင္ပါဘူး ခင္ဗ်ာ။ တကယ္တမ္း မိတ္ေဆြအတြက္ ဆရာ၀န္ စစ္ေဆးသင့္တာက ကာလသား ေရာဂါပိုးနဲ႔ HIV ပိုးပါ။ ကာလသားေရာဂါပိုးက အခုေန စစ္လို႔ရေပမယ့္ HIV ပိုးကေတာ့ အကာအကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ျပီး ၃ လေနမွ စစ္လို႔ရမွာပါ။

ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ AIDS ဆိုင္ရာ အာရွႏွင့္ ပစိဖိတ္ေဒသ ၁၁ ႀကိမ္ေျမာက္ ႏိုင္ငံတကာ ကြန္ဂရက္ (ICAAP11) သို႔ ႏိုင္ငံေပါင္း (၈၀) မွ ကိုယ္စားလွယ္ ၄၀၀၀ နီးပါး တက္ေရာက္ၿပီး HIV ကာကြယ္တားဆီးေရး အတြက္ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကသည္။ အာရွႏွင့္ ပစိဖိတ္ေဒသတြင္ လူ ၄.၉ သန္းခန္႔ HIV ပိုး ကူးစက္ခံထားရသည္ဟု UNAIDS ၏ အစီရင္ခံစာ တေစာင္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

​ျပီး​ခဲ့​တဲ့ ​ဇြန္​လ​အ​တြင္း​က ​ထြက္​႐ွိ​ခဲ့​တဲ့ ​က​မာၻ႔ က်န္း​မာ​ေရး​ အ​ဖြဲ႕ရဲ႕ စံ​နႈန္း​သတ္​မွတ္​ခ်က္​ အ​သစ္​အ​ရ ​ကိုယ္​ခံ​အား​စ​နစ္ ​စီ​ဒီ​ဖိုး (CD4 ၅၀၀ ​႐ွိ​သူ​ေတြ​ကို ​ေအ​အာရ္​တီ​ေဆး​ေပး​ဖို႔ သတ္​မွတ္​ထား​ပါ​တယ္။ ​အ​ခု​လက္​႐ွိ ​ျမန္​မာ​နုိင္​ငံ​မွာ ​စီ​ဒီ​ဖိုး ၃၅၀ ​ေအာက္ ​႐ွိ​သူ​ေတြ​ကို​သာ ​ေဆး​ေပး​နုိင္​ေန​ျပီး ​အ​ျပည့္​အ၀ ​ေပး​နုိင္​ျခင္း ​မ​႐ွိ​ေသး​ပါ​ဘူး​။

သူတို႔ကုိ ေဆးထိုး ကရိယာ ငွါးလုိက္တဲ့ မိတ္ေဆြၾကီးဟာ အဲဒီ ၾကမၼာငင္တဲ့ေန႔ အျပီး ေနာက္ တစ္နွစ္ခြဲေလာက္မွာ AIDS ေရာဂါနဲ႔ အသည္း အသန္ျဖစ္ျပီး ေဆး႐ံုတက္ေနရျပီ ဆိုတဲ့ သတင္းပဲ။ ဒီေတာ့ AIDS ေရာဂါလို႔ ေဖာ္ထုတ္လိုက္တဲ့ ဆရာဝန္ရဲ႕ ေသြးစစ္မႈ အေျဖ မလာခင္ ကတည္းက ဘာေရာဂါလဲ၊ ဘယ္က ရလာတာလဲ ဆိုတာေတာ့ ဂ်ိဳတို႔ လင္မယား သိႏွင့္ ေနၾကပါျပီ။

အဖဲြ႕ အစည္းမ်ား ကြန္ရက္ ဖဲြ႕စည္း ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္ HIV/AIDS ကာကြယ္ေရး ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ေရးႏွင့္ ေထာက္ ပံ့ေရး လုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ ပိုမို ထိေရာက္ လ်င္ျမန္မည္ဟု ယံုၾကည္သျဖင့္ လူထု အေျချပဳ အဖဲြ႕အစည္း၊ ဘာသာေရး အေျချပဳ အဖဲြ႕အစည္း မ်ားျဖင့္ ပူးေပါင္းၿပီး ကြန္ရက္ ဖဲြ႕စည္း ေဆာင္ရြက္ျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း အမႈေဆာင္ တစ္ဦးက ေျပာသည္။