လုပ္ငန္းခြင္မွ ၀န္ထမ္းမ်ားကို အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ေတြ႕ရွိ႐ံုျဖင့္ အလုပ္မွ ထုတ္ပယ္ျခင္း အပါအ၀င္ ေ၀ဒနာရွင္ မ်ားအေပၚ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ေနမႈမ်ားကို ရပ္ဆုိင္းရန္ အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ HIV/AIDS Section မွ ဒီဇင္ဘာ ၁ ရက္က NLD ႐ံုးခ်ဳပ္၌ က်င္းပခဲ့သည့္ World AIDS Day ၂၀၁၃ အထိမ္းအမွတ္ အခမ္းအနားတြင္ ေၾကညာခ်က္တစ္ခု ထုတ္ျပန္ကာ ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။

“က်မတုိ႔မွာ မတူကြဲျပားမႈဆုိတာ ရွိေနၾကမွာပဲ။ ဒါေတြကို အသိအမွတ္ျပဳရပါ့မယ္။ ဘာလုိ႔လည္းဆုိေတာ့ ဒီမတူကြဲျပားမႈ ဆုိတာက ပုိၿပီး လူသား ပီသလာေစဖုိ႔ က်မတုိ႔ အတြက္ အခြင့္အေရး တခုပဲ ျဖစ္သင့္တယ္ေလ” လို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ က ဆုိပါတယ္။

ႏွစ္စဥ္ ဒီဇင္ဘာ ၁ ရက္သည့္ ကမာၻ႔ AIDS ေန႔ ျဖစ္သည္။ ထိုေန႔တြင္ တကမာၻလံုး၌ AIDS ေရာဂါ ကာကြယ္ တားဆီးေရး လႈံ႔ေဆာ္ပြဲမ်ား၊ အခမ္းအနား မ်ားကို ျပဳလုပ္ၾကသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္လည္း AIDS/HIV ကူးစက္ ခံရႏႈန္း ေလ်ာ့က်ေစေရး အကူညီေပးေနသည့္ အဖြဲ႔အစည္း အသီးသီးက ကမာၻ႔ AIDS ေန႔ အထိမ္းအမွတ္ကို က်င္းပၾကသည္။

HIV/AIDS ျဖင့္ အသက္ရွင္ေနထိုင္သူမ်ားကို ခြဲျခားဆက္ဆံျခင္းမွ ေရွာင္က်ဥ္ျခင္းအျပင္၊ ART ေဆး ရရွိႏိုင္ရန္ ေဆာင္ရြက္ ၾကမွသာ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၁ရက္တြင္ က်ေရာက္သည့္ ကမၻာ့ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေန႔၏ “ခြဲျခားႏွိမ့္ခ် ကင္းစင္ေ၀း ကူးစက္ေသဆံုး မရွိေရးART ျဖင့္ကုသေပး” ဟူသည့္ ေဆာင္ပုဒ္သည္ အႏွစ္သာရ ျပည့္၀ေပ လိမ့္မည္။

ဒီဇင္ဘာလ ၁ ရက္ဟာ ကမၻာ့ HIV တိုက္ဖ်က္ေန႔ပဲဗ်။ WHO က ထုတ္တဲ့ အစီရင္ခံစာ တစ္ေစာင္မွာ ကမၻာမွာ လြန္ခဲ့တဲ့ ၁၀ ႏွစ္အထဲ ဆယ္ေက်ာ္သက္ လူငယ္ေတြၾကား HIV ကူးစက္ခံရတဲ့ႏႈန္းက သံုးပံုတစ္ပံု ပိုမ်ားလာတယ္လို႔ေျပာ ထားတာ ေတြ႕ရတယ္။ ဒီစာရင္းအရဆိုရင္ AIDSေရာဂါဟာ ကမၻာႀကီး ကလူသားအားလံုးရဲ႕ အသက္ အႏၲရာယ္ကို မီးေမာင္းထိုး ျပေနတာပဲဗ်။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ ကုလသမဂၢ၏ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး အစီအစဥ္ UNAIDS တို႔ ပူးေပါင္းၿပီး ကမၻာေပၚတြင္ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ ေရာဂါသည္ မ်ားကို ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ ကင္းစင္ ေရးအတြက္ ကမၻာ့ေအအုိင္ ဒီအက္စ္ေန႔ျဖစ္သည့္ ဒီဇင္ဘာ ၁ ရက္က ေတာင္းဆိုလုိက္သည္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ကူးစက္ ခံထားရသူမ်ား၏ ကိုယ္ခံအားစနစ္ကို စစ္ေဆးေပးသည့္ CD4 တိုင္းတာေရး စက္မ်ားကို လိုအပ္ခ်က္ႏွင့္အညီ တိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္ မ်ားတြင္ တိုးခ်ဲ႕တပ္ဆင္ ေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ လက္ရွိတိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္အခ်ဳိ႕တြင္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိမရွိ စစ္ေဆးေပးသည့္ HIV Test-kits မ်ား ျပတ္လပ္ေနျခင္းႏွင့္ CD4 စက္မ်ား မရိွျခင္းတုိ႔ေၾကာင့္ အခက္အခဲမ်ား ၾကံဳေတြ႔ေနရေၾကာင္း သတင္းရရွိသည္။

ယေန႔က်ေရာက္ေသာ ကမာၻ႕ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေန႔၊ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၁ ရက္ေန႔ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ ဟင္းမ္ စာဖတ္ပရိသတ္မ်ားအား ၂၀၁၃ ခုႏွစ္အတြင္း ဟင္းမ္အေနျဖင့္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့မႈမ်ားအား ယခုပို႔စ္ကို ေရးသား တင္ျပအပ္ပါသည္။ ဟင္း(မ္)ကို ၂၀၀၆ ခုႏွစ္တြင္ အဂၤလိပ္လို စတင္ ထုတ္လြင့္ခဲ့ျပီး ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာလို စတင္ တင္ျပႏိုင္ခဲ့ ပါသည္။ ဟင္းမ္ ျမန္မာပိုင္းအစီအစဥ္ကို ထုတ္လႊင့္ခဲ့သည္မွာ ယခုဆိုလွ်င္ ၄ ႏွစ္ ခရီးသို႔ ေရာက္ရွိေနၿပီျဖစ္သည္။

တရား၀င္ ရပ္တည္ခြင့္ မရွိတာေၾကာင့္ဘဲ လိင္အလုပ္သမေတြဟာ ဥပေဒရဲ႕ အကာအကြယ္ကိုမရဘဲ ေနရာစံုမွာ ဖိႏွိပ္မႈနဲ႔ ႀကံဳ ေတြ႕ေနရသလို၊ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈေတြလည္း မရရွိပါဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ HIV ကူးစက္ျပန္႔ပြားမႈျဖစ္ေစတဲ့ အဓိက ဦး တည္ အုပ္စု ၃ မ်ိဳးအနက္ တခုအပါအ၀င္ျဖစ္တဲ့ ျပည့္တန္ဆာ လုပ္ငန္းေတြကတဆင့္ ေရာဂါကူးစက္ ျပန္႔ပြားမႈေတြလည္း ျဖစ္ ေပၚေနဆဲပါ။

ေအအာဗြီေဆးကို လိုအပ္မွမွီဝဲရမယ္”ခႏၶာကိုယ္မွာ ပိုးရွိေနၿပီ” သိ႐ံုနဲ႔ ေဆးေပးရန္မလိုပါ။ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ခုခံအားက်ဆင္းမွသာ အျခား ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ဝင္ေရာက္ၿပီး ေသဆံုးၾက ရတယ္။ ေအအာဗြီ ေဆးမွီဝဲဖို႔လို၊ မလို လူနာအေျခအေနနဲ႔ (Du Count) ေခၚ ေသြးတြင္း ေသြးျဖဴဥ တစ္မ်ဳိးရဲ႕ အေရတြက္ေပၚမွာ မူတည္ၿပီး ဆံုးျဖတ္ရတယ္။

ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္ ယခင္က HIV ပုိးပါေသာ ေသြးသြင္းမႈ တစ္ရပ္ ျဖစ္ပြား ခဲ့ၿပီးေနာက္ ဂ်ပန္ ၾကက္ေျခနီ အဖြဲ႕သည္ ၂ဝဝ၄ ခုႏွစ္မွ စတင္၍ ေသြးစစ္ ေဆးသည့္ စနစ္မ်ားကုိ ျပန္လည္ စိစစ္ခဲ့သည့္ အခ်ိန္မွ စ၍ ယခုကဲ့သုိ႔ HIV ပုိးပါေသာ ေသြးမ်ားကုိ လူနာမ်ား ထံသုိ႔ သြင္းေပးမႈသည္ ပထမဆုံး အႀကိမ္ ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ မူးယစ္ေဆးဝါး ဆန္႔က်င့္ေရး အသင္းႏွင့္ က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနတို႔ ပူးေပါင္းၿပီး HIV ကာကြယ္ တားဆီးေရး အသိပညာေပး ေဆြးေႏြးပြဲကို ယမန္ေန႔ နံနက္ ၉ နာရီက ရန္ကုန္ ေျမာက္ပိုင္းခ႐ိုင္ လိႈင္သာ ယာၿမိဳ႕နယ္ ေဝဇယႏၲာ ဓမၼာ႐ံု၌ က်င္းပခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။