“AIDS ေ၀ဒနာ ခံစားေနရသူေတြ အတြက္ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းက အကူအညီေတာင္းလို႔ လုပ္ကိုင္ျဖစ္ တာပါ။ ကန္ေတာ္ႀကီးမွာပဲ စုရပ္ထားၿပီး ကန္တစ္ပတ္ လမ္းေလွ်ာက္ၾကမွာပါ။ HIV နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး လုပ္ကိုင္ ေနၾကတဲ့အဖြဲ႕ အစည္းေတြ အမ်ားႀကီးပါ၀င္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ လူသားအားလုံး အတူတူပဲဆိုတဲ့ အသိကို ေပး ခ်င္လုိ႔ ဒီလုိပြဲမွာ ပါ၀င္တာပါ” ဟု နန္းခင္ေဇယ်ာက ဆိုသည္။

“​က​ေလး​ငယ္​ေတြ​ကို ​သတ္​သတ္​ေလ့​လာ​တဲ့ ​သု​ေတ​သ​န​က​က်​ေတာ့ ​အ​ခု ​လုပ္​ေန ​တုန္း​ပါ​ပဲ။ ​အ​ခ်က္​အ​လက္ ​ေကာက္​ေန​တုန္း​ ပါ​ပဲ။ ​အဲ့​ဒီ​ဟာ​ေတြ​ရဲ့ ​ေတြ႕႐ွိ​ခ်က္​ေတြ​က​ေတာ့ ေ​႐ွ႕နွစ္​ေလာက္​က်​မွ ​ထြက္​လာ​မွာ​ေပါ့​ေနာ္။ ​အ​ခု ​ဒီ​တင္​ျပ​တဲ့ ​သု​ေတ​သ​န​ က​ေတာ့ ​အိမ္​ေထာင္​စု​ေတြ​လို႔ ​ေျပာ​လိုက္​တဲ့​ အ​တြက္ ​က​ေလး​ေတြ​ တ​ခ်ိဳ႕ ​ပါ​တယ္​ေပါ့​ေနာ္။ ​က​ေလး​ေတြ​ရဲ့ ​ပ​ညာ​ေရး​ကို​လည္း ​ဒီ​သု​ေတ​သ​န​မွာ ​က်​မ​တို႔ ​တင္​ျပ​ထား​တယ္။”

ဒီဇင္ဘာလ ၁ ရက္ေန႔တြင္ က်ေရာက္မည့္ ကမာၻလံုးဆုိင္ရာ HIV/AIDS ေန႔တြင္ ေ၀ဒနာရွင္မ်ား အတြက္ ေဆး၀ါး လံုေလာက္စြာ ရရွိမႈ၊ ပညာေပးမႈ၊ ခြဲျခားဆက္ခံမႈ ပေပ်ာက္ရန္ အစိုးရအေနႏွင့္ ယခုထက္ပိုမို လုပ္ေဆာင္ ေပးရန္ အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ မွ ေၾကျငာခ်က္ တစ္ေစာင္ ထုတ္ျပန္ သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

တစ္မ်ိဳးက အျမန္စစ္တဲ့ ကိရိယာ (rapid test) နဲ႔ စစ္ေဆးျခင္း၊ ဒါက နာရီ၀က္အတြင္းမွာ ပိုးရွိ/မရွိကို အေျဖေပးႏိုင္ပါတယ္။ ၉၄-၉၉ ၇ာခိုင္ႏႈန္း စိတ္ခ်ရပါတယ္။ ဒီ စစ္ေဆးျခင္းက နယ္ေတြမွာလည္း လုပ္လို႔ရပါတယ္။ ဒီမွာ စစ္လို႔ Positive/Reactive ဆိုတဲ့ အေျဖရမွ (ဒီအေျခအေနအထိ စစ္တဲ့ လူမွာ ပိုးရွိ/မရွိကို မေျပာႏိုင္ေသးပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္) ေသခ်ာေအာင္ အျခား စစ္ေဆးျခင္းတစ္မိ်ဳး (ELISA/Westernblock) နဲ႔ ထပ္စစ္ရပါတယ္။

တကမာၻလံုးမွာ ၂ဝ၁၂ စာရင္းအရ ပိုးရွိသူ အသစ္ေပါင္း ၂႕၃ သန္းရွိတယ္။ ၂ဝဝ၁ နဲ႔စာရင္ေတာ့ ၃၃% က်လာတယ္။ ကေလးေတြမွာလဲ ၅၂% ေလ်ာ့နည္း လာတာျဖစ္တယ္။ ေသဆံုးသူကလဲ ၃ဝ% က်ဆင္းတယ္။ ၂ဝဝ၅ တံုးက အမ်ားဆံုး ေသဆံုး ခဲ့ရတယ္။ ၂ဝ၁၂ အကုန္မွာ ဝင္ေငြနည္းနဲ႔ ဝင္ေသြမမ်ားတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ ေဆးရရွိသူ အေရအတြက္ကို ၉႕၇ သန္း ရွိေအာင္ ရည္မွန္းထားခဲ့တယ္။ HIV နဲ႔ TB တြဲျဖစ္ေနသူေတြရဲ႕ ေသဆံုးမႈက ၂ဝဝ၄ ကေနတြက္ရင္ ၃၆% က်လာတယ္။

HIV ကာကြယ္ေရး ကုသေရးနဲ႔ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ေရးဆိုတာေတြကို လူတိုင္း လက္လွမ္းမွီႏိုင္ဖို႔၊ သတင္း အခ်က္အလက္ အားလံုးဟာ မရွိမျဖစ္ ရသင့္တဲ့ အေျခခံ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ျဖစ္တယ္ဆိုတာကို နားလည္ ခံစားတတ္ ခဲ့ပါတယ္။ လိုအပ္တဲ့ ကုသျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ေရးေတြ ရဖို႔ဆိုတာ သူမွရယ္ ငါမွ ရယ္ မဟုတ္္ပါဘူး၊ လူတိုင္းရဲ႕အေျခခံ လိုအပ္ခ်က္ တစ္ခုဆိုတာ အားလံုး သိထားရမွာလို႔လဲ အျမင္မွန္ ရခဲ့ပါတယ္။

ကိုယ့္ရဲ႕ လိင္ဆက္ဆံဘက္ကိုလဲ သတ္ပစ္ခ်င္ေလာက္ေအာင္ မုန္းတီးေပမဲ့ က်မရဲ႕ဘ၀က အဲဒီလို လုပ္ပိုင္ခြင့္ မရခဲ့ပါဘူး။ က်မရဲ႕ သားနဲ႔သမီးရဲ႕ မ်က္ႏွာကိုၾကည့္ၿပီး ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသမဲ့ အစီ အစဥ္လဲ ပ်က္ခဲ့ ရပါတယ္။ ဒီပိုး ငါ့ရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ရွိေနမွေတာ့ ေသမွာဘဲ ဆိုတဲ့ ၀မ္းနည္းေၾက ကြဲမ်က္ရည္က်ခဲ့ရတဲ့ ရက္ေတြ တြက္ၾကည့္မယ္ ဆိုရင္ မိန္းမေတြထဲမွာ က်မေလာက္ မ်က္ရည္ေပါသူ ရွိမယ္ေတာင္ မထင္ပါဘူး။

We have the opportunity to raise an Aids-free generation in Asia and the Pacific, ensuring no child is born with HIV, and that those children living with HIV have access to the treatment, care and support they need to remain alive and well, said Isiye Ndombi, Unicef deputy regional director for East Asia and the Pacific.

AIDS ေရာဂါဆိုးၾကီးသည္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတြင္ မိသားစု မ်ားစြာကုိ ရက္စက္စြာ ခြဲထုတ္ ဝါးမ်ိဳလ်က္ ရွိသည္။ လြန္ခဲ့ေသာ (၂၇) ႏွစ္ေက်ာ္ ကာလကတည္းက သေႏၶတည္ လာေသာ HIV ေရာဂါပိုးသည္ မိမိတို႔ ဝင္ေရာက္ ခိုကပ္ေနေသာ သူမ်ား၏ အသက္ဇီဝိန္ကုိ ဆြဲႏႈတ္ယူငင္သြားေသာအခါ ၎တို႔၏ ကေလးငယ္ မ်ားသည္ ေလာက အလယ္တြင္ သိမ္ငယ္စြာ က်န္ရစ္ခဲ့ၾက ပါသည္။

HIV ပိုး ရွိၿပီးသား အမ်ဳိးသမီးမ်ား ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ ကာလမွာပင္ သူတို႔ရဲ႕ ကေလးကို ကူးစက္မႈ ေလ်ာ့နည္းေအာင္ လုပ္ႏိုင္ေပမဲ့ ႏွစ္စဥ္ မိမိကုိယ္ထဲမွာ HIV ပိုး ရွိၿပီးသား မိခင္က ေမြးလိုက္တဲ့ ကေလးမ်ား မွာ ပိုးရရွိေနၿပီးသား ၅ဝဝဝ မွ ၁ဝဝဝဝ ေလာက္ ရွိမယ္လို႔ ခန္႔မွန္း ထားပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ ကာလမွာ ေရာဂါပိုး ေတြ႕ၿပီး ေဆးဝါး စနစ္တက် ကုသႏိုင္တယ္ ဆိုရင္ မိခင္က ကေလးကို ကူးစက္မႈ သက္သာ သြားႏိုင္ပါတယ္။

လိင္ကတဆင့္ ကူးစက္ေရာဂါရဘို႔ ႏိႈင္းယွဥ္ရင္ အႏၲရာယ္ နည္းတယ္။ ဗဂ်ိဳင္းနားနဲ႔ စအိုလမ္းေတြထက္ နည္းတယ္။ ကူးစက္ဘို႔ မျဖစ္ႏိုင္တာေတာ့ မဟုတ္ပါ။ Latex ေလးတက္စ္ ကြမ္ဒြန္၊ Polyurethane ေပၚလီယူရီသိန္း ကြမ္ဒြမ္၊ Female condoms အမ်ိဳးသမီးသံုး ကြမ္းြန္ေတြကေ ကူးစက္ဘို႔ အခြင့္အလမ္းကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ကာကြယ္ႏိုင္တယ္။ ျပဳလုပ္ေပးသူရဲ႕ ပါးစပ္ေနရာမွာ Cuts ျပတ္ရွတာ၊ Sores အနာအဆာရွိတာ ဆိုရင္ ပိုျပီး ကူးစက္လာေစႏိုင္တယ္။ Ejaculation သုက္ရည္ကို ပါးစပ္ထဲထည့္ရင္လဲ အတူတူဘဲ။

တစ္ပူေပၚ ႏွစ္ပူဆင့္ ဆိုသလို ေနာက္ထပ္ ၾကားရတဲ့ သတင္းကေတာ့ သူတို႔ သားကေလးကို ေသြးစစ္ၾကည့္ေတာ့ ကေလးမွာလည္း AIDS ေရာဂါ (ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး) ေတြ႔ေနရျပီတဲ့။ (ေရာဂါ လကၡာဏာေတြေတာ့ မေပၚေသးပါ) ဒီေတာ့ သူတို႔ လင္မယား ႏွစ္ေယာက္ ကမၻာပ်က္သလို ခံစားလုိက္ရတယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ခင္ပြန္းသည္မွာ တာဝန္ ပိုလာတာေပါ့။ သူ႔မွာ ရပ္တည္ရာ မရႏိုင္တဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးနဲ႔ ေတြ႕ေနရျပီ။