လုပ္ငန္းခြင္မွ ၀န္ထမ္းမ်ားကို အိပ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ေတြ႕ရွိ႐ံုျဖင့္ အလုပ္မွ ထုတ္ပယ္ျခင္း အပါအ၀င္ ေ၀ဒနာရွင္ မ်ားအေပၚ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ေနမႈမ်ားကို ရပ္ဆုိင္းရန္ အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ HIV/AIDS Section မွ ဒီဇင္ဘာ ၁ ရက္က NLD ႐ံုးခ်ဳပ္၌ က်င္းပခဲ့သည့္ World AIDS Day ၂၀၁၃ အထိမ္းအမွတ္ အခမ္းအနားတြင္ ေၾကညာခ်က္တစ္ခု ထုတ္ျပန္ကာ ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။

အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ကူးစက္ ခံထားရသူမ်ား၏ ကိုယ္ခံအားစနစ္ကို စစ္ေဆးေပးသည့္ CD4 တိုင္းတာေရး စက္မ်ားကို လိုအပ္ခ်က္ႏွင့္အညီ တိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္ မ်ားတြင္ တိုးခ်ဲ႕တပ္ဆင္ ေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ လက္ရွိတိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္အခ်ဳိ႕တြင္ အိတ္ခ်္အိုင္ဗြီပိုး ရွိမရွိ စစ္ေဆးေပးသည့္ HIV Test-kits မ်ား ျပတ္လပ္ေနျခင္းႏွင့္ CD4 စက္မ်ား မရိွျခင္းတုိ႔ေၾကာင့္ အခက္အခဲမ်ား ၾကံဳေတြ႔ေနရေၾကာင္း သတင္းရရွိသည္။

ယေန႔က်ေရာက္ေသာ ကမာၻ႕ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေန႔၊ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၁ ရက္ေန႔ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ ဟင္းမ္ စာဖတ္ပရိသတ္မ်ားအား ၂၀၁၃ ခုႏွစ္အတြင္း ဟင္းမ္အေနျဖင့္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့မႈမ်ားအား ယခုပို႔စ္ကို ေရးသား တင္ျပအပ္ပါသည္။ ဟင္း(မ္)ကို ၂၀၀၆ ခုႏွစ္တြင္ အဂၤလိပ္လို စတင္ ထုတ္လြင့္ခဲ့ျပီး ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာလို စတင္ တင္ျပႏိုင္ခဲ့ ပါသည္။ ဟင္းမ္ ျမန္မာပိုင္းအစီအစဥ္ကို ထုတ္လႊင့္ခဲ့သည္မွာ ယခုဆိုလွ်င္ ၄ ႏွစ္ ခရီးသို႔ ေရာက္ရွိေနၿပီျဖစ္သည္။

ဒီဇင္ဘာလ ၁ ရက္ေန႔တြင္ က်ေရာက္မည့္ ကမာၻလံုးဆုိင္ရာ HIV/AIDS ေန႔တြင္ ေ၀ဒနာရွင္မ်ား အတြက္ ေဆး၀ါး လံုေလာက္စြာ ရရွိမႈ၊ ပညာေပးမႈ၊ ခြဲျခားဆက္ခံမႈ ပေပ်ာက္ရန္ အစိုးရအေနႏွင့္ ယခုထက္ပိုမို လုပ္ေဆာင္ ေပးရန္ အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ မွ ေၾကျငာခ်က္ တစ္ေစာင္ ထုတ္ျပန္ သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

HIV ကာကြယ္ေရး ကုသေရးနဲ႔ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ေရးဆိုတာေတြကို လူတိုင္း လက္လွမ္းမွီႏိုင္ဖို႔၊ သတင္း အခ်က္အလက္ အားလံုးဟာ မရွိမျဖစ္ ရသင့္တဲ့ အေျခခံ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ျဖစ္တယ္ဆိုတာကို နားလည္ ခံစားတတ္ ခဲ့ပါတယ္။ လိုအပ္တဲ့ ကုသျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ေရးေတြ ရဖို႔ဆိုတာ သူမွရယ္ ငါမွ ရယ္ မဟုတ္္ပါဘူး၊ လူတိုင္းရဲ႕အေျခခံ လိုအပ္ခ်က္ တစ္ခုဆိုတာ အားလံုး သိထားရမွာလို႔လဲ အျမင္မွန္ ရခဲ့ပါတယ္။

ကိုယ့္ရဲ႕ လိင္ဆက္ဆံဘက္ကိုလဲ သတ္ပစ္ခ်င္ေလာက္ေအာင္ မုန္းတီးေပမဲ့ က်မရဲ႕ဘ၀က အဲဒီလို လုပ္ပိုင္ခြင့္ မရခဲ့ပါဘူး။ က်မရဲ႕ သားနဲ႔သမီးရဲ႕ မ်က္ႏွာကိုၾကည့္ၿပီး ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသမဲ့ အစီ အစဥ္လဲ ပ်က္ခဲ့ ရပါတယ္။ ဒီပိုး ငါ့ရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ရွိေနမွေတာ့ ေသမွာဘဲ ဆိုတဲ့ ၀မ္းနည္းေၾက ကြဲမ်က္ရည္က်ခဲ့ရတဲ့ ရက္ေတြ တြက္ၾကည့္မယ္ ဆိုရင္ မိန္းမေတြထဲမွာ က်မေလာက္ မ်က္ရည္ေပါသူ ရွိမယ္ေတာင္ မထင္ပါဘူး။

တစ္ပူေပၚ ႏွစ္ပူဆင့္ ဆိုသလို ေနာက္ထပ္ ၾကားရတဲ့ သတင္းကေတာ့ သူတို႔ သားကေလးကို ေသြးစစ္ၾကည့္ေတာ့ ကေလးမွာလည္း AIDS ေရာဂါ (ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး) ေတြ႔ေနရျပီတဲ့။ (ေရာဂါ လကၡာဏာေတြေတာ့ မေပၚေသးပါ) ဒီေတာ့ သူတို႔ လင္မယား ႏွစ္ေယာက္ ကမၻာပ်က္သလို ခံစားလုိက္ရတယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ခင္ပြန္းသည္မွာ တာဝန္ ပိုလာတာေပါ့။ သူ႔မွာ ရပ္တည္ရာ မရႏိုင္တဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးနဲ႔ ေတြ႕ေနရျပီ။

ဒီလိုနဲ႔ စမ္းသပ္မႈေတြ လုပ္ရင္း လုပ္ရင္းနဲ႔ ေနာက္ထပ္ ေပၚေပါက္လာတဲ့ လကၡဏာေတြကို လကၡဏာအရ သက္သာရာ ရေအာင္ အမ်ဳိးမ်ဳိး ကုၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ မရပါဘူး။ ဆံုးသြားရွာတယ္။ သူဆံုးခါနီးက်မွ အေျဖေပၚလာေတာ့တယ္။ သူ႔မွာျဖစ္ေနတဲ့ ေရာဂါဟာ ေရာဂါသစ္ျဖစ္တဲ့ AIDS ပဲတဲ့။ သူေရာဂါရလာပံုကေတာ့ သူ႔ကို သြင္းေပး လိုက္တဲ့ ေသြး ပစၥည္းထဲမွာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးပါလာလို႔ပဲ။ ဒီေသြးပစၥည္းဟာ လူအမ်ားစုဆီက ရထားတာဆိုေတာ့ ဘယ္တစ္ဦးဆီက ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ရလိုက္တယ္ ဆိုတာေတာ့ မသိရေတာ့ဘူး။

ကြ်န္မ သူငယ္ခ်င္း တစ္ေယာက္ လြန္ခ့ဲတ့ဲ ၇ ႏွစ္ေလာက္က HIV positive ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ ေဆး မွန္မွန္ေသာက္ရင္း မႏွစ္က ေဆးစစ္ေတာ့ HIV negative ျဖစ္ေန ပါတယ္။ ထပ္ခါထပ္ခါ စစ္တာလဲ ဒီအေျဖ ပါပဲ။ သူ႔ အမ်ိဳးသမီးကလဲ negative ပါပဲ ဆရာ။ HIV ကို ေပ်ာက္ႏိုင္တ့ဲ ေဆးမရွိဘူးလို႔ သိထားေတာ့ ဒါက ဘယ္လိုျဖစ္တာပါလဲ။

HIV ေရာဂါပိုး ရွိေနေပမယ့္ က်န္းမာေရး ေကာင္းမြန္စြာနဲ႔ ေနထိုင္လႈပ္ရွားေနၾကတဲ့ သူေတြ အမ်ားၾကီး ရွိေနပါတယ္။ လက္ရွိ အေျခအေနမွာ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ ခံယူနုိင္ပါတယ္။ ေနာက္္ဆိုရင္လည္း ကုသနုိင္တဲ့ ေဆးဝါး အသစ္ေတြ ေပၚထြက္လာစရာ အေၾကာင္းေတြ ရွိေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ HIV ေရာဂါပိုးမ်ိဳး ရွိေနတယ္ဆိုေပမယ့္ “ဘဝ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္” အျပည့္ ရွိေနေသးတယ္ ဆိုတာကိုေတာ့ သတိျပဳၾက ေစလိုပါတယ္။

မိတၳီလာၿမဳိ႕နယ္တြင္ HIV/AIDS ေရာဂါကူးစက္ခံရ၍ ေဆးကုသမႈခံယူသူ လူဦးေရသည္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အတြင္းက ၉၀ ဦးခန္႔သာရွိခဲ့ရာမွ လက္ရွိ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ အဆိုပါၿမဳိ႕နယ္တြင္ ေဆးကုသမႈ ခံယူသူ လူဦးေရ ၁၉၄၀ ခန္႔ထိ ရွိလာေၾကာင္း မိတၳီလာၿမဳိ႕ ျပည္သူ႔ေဆး႐ုံႀကီးရွိ ခုခံအားက်ဆင္းမႈ ကူးစက္ေရာဂါႏွင့္ ကာလသားေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးအဖြဲ႕႐ုံး ထံမွ စုံစမ္းသိရွိရသည္။

သူကေတာ့ ကြ်န္မကိုယ္၀န္ဟာ သူနဲ႔ရတာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ဇြတ္ျငင္း ေနေတာ့တာပါပဲ။ ကိုယ္၀န္ ကိုးလရေတာ့ ကြ်န္မ ဆရာ၀န္နဲ႔ ျပၾကည့္ ပါတယ္။ ဆရာ၀န္က ကြ်န္မကို ေျပာတယ္။ ကြ်န္မရဲ႕ ေသြး စစ္ခ်က္မွာ ျပႆနာ ရွိေနတယ္တဲ့။ ၿပီးေတာ့ သားသမီး ရလာရင္လည္း ကေလးကို မိခင္ႏို႔ မတိုက္ရဘူးတဲ့။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ကြ်န္မမွာ … ကြ်န္မ မွာေလ… ေအအိုင္ဒီအက္(စ္) ေရာဂါ စြဲကပ္ေနလို႔ ပါပဲတဲ့ရွင္။