လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ ႏွစ္တံုးက အေမရိကမွာ အဲလိုပိုးရွာမေတြ႔တဲ့ ကေလးမကို Mississippi baby လို႔ေခၚပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၂၇ လ အၾကာ ၂ဝ၁၄ ဇူလိုင္လထဲမွာ HIV ျပန္ေပၚေနပါတယ္။ အခုထိ လူနာ တဒါဇင္ေလာက္မွာ ပိုးရွာမေတြ႔တဲ့ကာလ ၁ဝ ႏွစ္ အထိ ရွိဖူးထားပါျပီ။ အခု ျပင္သစ္သူကေတာ့ ပိုထူးေနတာပါ။

HIV ပိုးဟာ (အယ္လ္ကာလီ) နဲ႔ အက္စစ္ဓါတ္ေခၚ pH level မတူရင္လည္း ခံႏိုင္မတူပါ။ pH 7 ထက္နည္းတာေရာ pH 8 ထက္မ်ားတာမွာပါ ေကာင္းေကာင္းမရွင္ႏိုင္ပါ။ က်န္းမာေနတဲ့အမ်ိဳးသမီးရဲ႕ ဗဂ်ိဳင္းနာထဲမွာ အက္စစ္ဓါတ္အေျခအေနရွိလို႔ HIV ပိုးဟာ ၾကာၾကာမရွင္ႏိုင္တာျဖစ္တယ္။

သတင္းမီဒီယာမ်ားႏွင့္ မီဒီယာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို အေသးစား ေထာက္ပံ့ေၾကးေပးရသည့္ ဦးတည္ခ်က္မွာ HIV ႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ သတင္းမ်ား ပိုမိုေရးသားလာေစရန္၊ သတင္း အရည္အေသြး ပိုမုိေကာင္းမြန္လာေစရန္၊ HIV ႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ သတင္းမ်ားကို နားလည္သေဘာေပါက္စြာ ေရးသားတင္ျပမည့္ သတင္းမ်ား ေပၚထြက္လာေစရန္ ျဖစ္သည္။

အလႉရွင္ ေဒၚဥမၼာတင္က သူ႔အိမ္ကို လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ႏွစ္ခြဲေလာက္က လႉဒါန္းခဲ့ၿပီးေနာက္ ေဒၚျဖဴျဖဴသင္းဦးေဆာင္ၿပီး HIV ေဝဒနာခံစားေနရတဲ့ အမ်ဳိးသမီးနဲ႔ ေဝဒနာရွင္မိသားစုထဲက အမ်ဳိးသမီးေတြကို အခမဲ့စက္ခ်ဳပ္ပညာသင္ၾကားေပးေနတာပါ။ နယ္က အခြင့္အလမ္းနည္းပါးတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြ ကိုယ့္ေျခေထာက္ေပၚကိုယ္ ရပ္တည္ႏိုင္ဖို႔ အခုေတာ့ HIV ေဝဒနာနဲ႔မဆိုင္တဲ့ အမ်ဳိးသမီးလူငယ္ေတြကိုပါ သင္တန္းတက္ဖို႔ ဖြင့္လွစ္ေပးခဲ့တယ္လို႔ ဦးရာဇာကဆိုပါတယ္။

အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြနဲ႔ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးအတြက္ အသံုးျပဳတဲ့ ရန္ပံုေငြ ပမာဏဟာလည္း ၂၀၀၁ ခုႏွစ္က ေဒၚလာ ၅ ဘီလီယံ မျပည့္ေပမယ့္ ၂၀၁၅ မွာ ၂၂ ဘီလီယံအထိ ရွိလာပါတယ္။ ဒီၾကားထဲမွာ နယ္စည္းမျခား ဆရာ၀န္မ်ား အဖြဲ႔ကလညး္ တကမၻာလံုးမွာ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြနဲ႔ အသက္ရွင္ေနတဲ့ လူ ၃၇ သန္းနီးပါးထဲက ထက္၀က္ေလာက္ဟာ ေဆး၀ါး ေစာင့္ေရွာက္မႈ မရၾကေသးဘူးလို႔လည္း သတိေပးထားပါတယ္။

လစဥ္ မ်ိဳးဥထြက္-မထြက္ စမ္းသပ္တဲ့ကရိယာကို Ovulation test ေခၚတယ္။ Ovulation Predictor Kits လို႔လည္း ေခၚတယ္။ မ်ိဳးဥဟာ မ်ိဳးဥအိမ္ကေနထြက္ျပီး ၂၄ နာရီအထိခံတယ္။ လအလယ္မွာ မ်ိဳးဥထြက္ဘို႔ (LH) ေဟာ္မုန္းနည္းနည္း ပိုထြက္လာရတယ္။ ၃ဝ% ေသာ အမ်ိဳးသမီးေတြက အဲဒီ လလယ္ရက္ အတိအက်မွာ မ်ိဳးဥထြက္တယ္။ ၆ဝ% က လလယ္ရက္ထက္ ၁ ရက္ေစာထြက္တယ္။ အားလံုးကို ျခံဳလိုက္ရင္ ၇၈% က လလယ္ရက္ထက္ ၂ ရက္ေစာထြက္တယ္။

လိင္ဆက္ဆံျခင္းေၾကာင့္ ပါပယ္လိုမာေခၚ ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ခံရၿပီး သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာ ျဖစ္ပြားရာ HPV သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာ ကာကြယ္ေဆးကို ေရာဂါမျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳတင္ ထိုးႏွံ၍ ကာကြယ္ႏိုင္မည္ ျဖစ္သည္။ သုေတသီမ်ား၏ သုေတသန အသစ္ တီထြင္ေပါင္းစပ္ Data ကိန္းဂဏန္းမ်ားကို ေဆး သံုးႀကိမ္ ထိုးသည့္ အုပ္စုႏွင့္ တစ္ႀကိမ္ ထိုးသည့္ အုပ္စုမွ ရယူခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္ဟု လန္းဆတ္ ကင္ဆာ ေဆးပညာ ဂ်ာနယ္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

လက္ရွိ ကိန္းဂဏန္းေတြက လက္ခံႏိုင္ဖြယ္ေတာ့ မရွိေသးပါ။ ဆာဟာရေအာက္ပိုင္းေဒသေတြမွာ လူနာသစ္ အားလံုးရဲ႕ ၆၆% ရွိေနေသး ပါတယ္။ အဲဒီမွာ လူနာေပါင္း ၂၅ ဒႆမ ၈ သန္းရွိတယ္။ တကမာၻလံုးမွာ ၃၆ ဒႆမ ၉ သန္းရွိတယ္။ သည္အတိုင္းသာဆိုရင္ HIV က ၂ဝ၃ဝ ဆိုရင္ ကပ္ေရာဂါလို႔ ျဖစ္ေတာ့မွာ မဟုတ္ပါ။

HIV ကူးစက္မႈအမ်ားစုမွာ ေဆးထိုးအပ္ျဖင့္ မူးယစ္ေဆးဝါးထိုးသြင္းသံုးစြဲသူမ်ား၊ အမ်ိဳးသားခ်င္း လိင္ဆက္ဆံ သူမ်ားႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ လိင္ကဲ့သို႔ ေျပာင္းလဲေနထိုင္သူမ်ား၊ လိင္အလုပ္သမားမ်ားတြင္ ကူးစက္လြယ္ၿပီး ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ကိန္းဂဏန္းမ်ားအရ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ HIV ျဖင့္ေနထိုင္သူ (၂) သိန္းခန္႔ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ယင္းေရာဂါ လကၡဏာမ်ားမွာ မေကာင္းေသာ အနံ႔အသက္မ်ားရွိသည့္ မအဂၤါမွ ပံုမွန္မဟုတ္ဘဲ အရည္မ်ားဆင္းျခင္း၊ ဆီးသြားစဥ္ နာက်င္ျခင္း၊ ပူစပ္ျခင္း၊ မအဂၤါ အျပင္ဘက္ တစ္ဝိုက္ ယားယံျခင္း၊ လိင္ဆက္ဆံစဥ္ မသက္မသာ ခံစားရျခင္း၊ ယားယံျခင္းႏွင့္ ေသြးထြက္ျခင္းတို႔ျဖစ္သည္။

သားအိမ္အရည္အိတ္ျဖစ္တာ ၊ အမ်ဳိးသမီးအဂၤါ (ေယာနိ) ေရာင္ရမ္းတာ၊ မႈိဆြဲတာ ၊ ၀မ္းဗုိက္ပုိင္းနဲ႔ တင္ပါးဆုံပုိင္းမွာ အျပင္းအထန္ နာက်င္ျခင္း (Endometriosis) ဆုိတဲ့ က်န္းမာေရး ျပႆနာေတြက လိင္ဆက္ဆံမႈကေန တဆင့္ ျဖစ္ေပၚ လာတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို က်န္းမာေရး ျပႆနာေတြ ကိုေတာ့ ဂရုတစုိက္နဲ႔ ကုသသင့္ပါတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ကတည္းက HIV ေဆးေတြကို ျပိဳင္ဆိုင္ထုတ္လုပ္လာခဲ့တယ္။ တက္ၾကြလႈတ္ရွားသူေတြကေန အစိုးရနဲ႔ ေဆးကုမၸဏီေတြ အေပၚ ေဆးနာမည္ရင္းအတိုင္း ထုတ္ဖို႔နဲ႔ ေစ်းႏွဳန္း သက္သာဖို႔ရာ ဖိအားေတြေပးေနၾကတယ္။ အဲဒီေက်းဇူးနဲ႔ အခုေနအခါ မခ်မ္းသာေသးတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြက လူနာေတြပါ လက္လွမ္း မီလာၾကပါတယ္။ လူနာေပါင္း ၈ သန္းေလာက္က ART ေဆးလိုေနၾကတယ္။